WWW CHUYỂN LUN

 

Chuyển Lun knh chc qu bạn đọc gần xa một năm Mậu T-2008 Sức khoẻ, An lạc v Tinh tấn

Trang chủ || Lin hệ

   
  Trang chủ
  Thời sự - x hội
  Khoa học
  Lịch sử
  Văn nghệ / văn ha
  Hồ sơ
  Đọc sch
  Đọc bo bạn
  Bạn đọc viết
 

Gp nhặt ct đ

 

Tc giả

  Video clips
  Online số cũ từ 2003
  Cc số bo trước 2003
   

 

Nối Kết:

      

   
  Tc phẩm chọn lọc
  Thầy Nhất Hạnh
   

CHUYỂN LUN SỐ THNG 06/2004

HAI BI KINH BT NH

Cao Huy Thuần

 

Tuần vừa qua, một cuốn phim Đại Hn ra mắt khn giả Paris, được khen ngợi. Bo Mỹ cũng khen. Tn của phim l : Xun Hạ Thu Đng ... rồi Xun (1). Khng phải l người snh điện ảnh, đọc tn phim l ti muốn đi xem ngay v nn thơ qu. Xun hạ thu đng th chẳng c g lạ, nhưng xun hạ thu đng ... rồi xun th ci duyn đ pht tiết ra ngoi. Huống hồ, ở trong phim, xun rồi lại xun trn một ngi cha nhỏ ... trn một ngi cha nhỏ chnh vnh giữa ni non.

Thơ v đẹp l chuyện của phim. Bằng im lặng, cảnh ni thay người, v người chẳng c g để ni. Chẳng c g để ni giữa ng thầy v ch tiểu. Chẳng c g để ni giữa ch tiểu v c gi. Giữa ba nhn vật l một chiếc thuyền, c khi c người cho, c khi khng c người cho vẫn tri, tri từ bờ bn ny qua bờ bn kia, từ thế giới bn ngoi khng hiện diện qua thế giới ngi cha khng ai cần ni với ai. Chiếc thuyền l nt động duy nhất giữa tĩnh lặng mnh mng, l vng vẫy giữa lắng đọng. Ni g ? C g để ni ? Ni g giữa ch tiểu v c gi ? Chuyện xảy ra l chuyện tất nhin, bnh thường như xun hạ thu đng, bốn ma tri qua trn mi cha.

Mới hm qua, ma xun, ch tiểu hy cn l bp măng, con ai đem bỏ cha ny, ngy thơ đa nghịch với cc nhi, rắn rt. Hm nay, khi c gi đến, tuổi đời của ch đ bắt đầu vo hạ. Đất trời ấm ma hạ, c gi ấm ma hạ, ch cũng vậy. Chuyện g xảy ra tất phải xảy ra, ch tiểu hay ai cũng vậy thi, đất đ cũng biết, ni g, c g để ni, bnh thường như xun hạ thu đng, bốn ma tri qua.

C gi đến cha để ở lại chữa bệnh. Khi đến, c u sầu. Dưới mặt trời ma hạ, trời ấm, người ấm, c rạng rỡ. ng sư ni : C lnh bệnh rồi đấy, về nh được rồi. ng biết hết, nhưng thản nhin, như khng, c g để ni ? C gi xuống thuyền, thuyền đưa c từ bờ bn ny của ni non qua bờ bn kia của một thế giới chẳng ai biết. Đ l thế giới ch tiểu sắp bước vo, bởi v, sau khi c gi đi, ch tiểu cũng khăn gi rời cha, lm con bướm đuổi theo mi hương. Trong khăn gi, ch cẩn thận nht thm tượng Phật. Nằm trong gi, chắc tượng Phật ni thầm : ch tiểu ơi, chẳng sao đu, ch đi như thế cũng tốt như ở, bnh thường thi, xun hạ thu đng.

Cha hai người, by giờ chỉ cn một. Một ng sư gi v một con mo con. Mặt trời dịu lại, ma hạ cũng ra đi. Ma thu dần đến, ni non vng rực một mu.

Nhưng chẳng mấy chốc, ch tiểu trở về. Ch về với ru, với tc, với tướng mạo hin ngang của thanh nin đ thị. V với con dao ! Con dao m ch đ thọc vo cổ của người yu by giờ l người phản. Ch vo cha, giận dữ bốc chy người ch. Trong tay ch, con dao như muốn thọc vo cả ni non. Thản nhin như khng, ng sư cng gi cng t ni. Chỉ ni :   Ch khổ th người khc cũng khổ . Nghe chừng như chuyện khổ cũng tất nhin, ni g, c g để ni, chỉ l xun hạ thu đng.

Cũng tất nhin, cảnh st đến cha bắt kẻ st nhn. Cảnh st c sng. St nhn c dao. Dao ấy hươi ln trước sng. Mu sẽ đổ chăng ? Đổ trn sn cha ? Đổ trn lưng ng gi đang lom khom nắn nt viết chữ trn sn ? Đu c ! Khng rời bt, cũng chẳng nhn ln, ng bảo chng thanh nin bung dao. Dao bung xuống th dao hết l dao. Dao hết l dao th sng cũng hết l sng, cảnh st hết cảnh st, thanh nin hết ru tc. Chỉ cn chữ viết trn sn. Với con dao đ bung, ng bảo ch thanh nin tiếp tục khắc chữ trn nền sn, khắc theo chữ ng viết. Ch khắc suốt ngy v suốt đm. Khắc rch da tay, khắc kiệt sức. Khắc : sắc bất dị khng, khng bất dị sắc, sắc tức thị khng, khng tức thị sắc, thọ tưởng hnh thức diệc phục như thị... Bi kinh Bt nh.

Sng hm sau, cảnh st dẫn ch ln thuyền qua bn kia bờ. Mọi chuyện xảy ra như chẳng c g để ni, chẳng c g để ni nhiều, tất nhin như thế. Trừ bi Bt nh. .

Ma thu tri qua, tuyết ma đng phủ trắng ni non. Một ma tuyết, hai ma tuyết, chẳng biết bao nhiu ma tuyết tri qua, chỉ biết ng sư gi đ tịch. Giữa băng gi phủ kn mặt hồ, bỗng một hm, giữa ma tuyết như thế, một người đn ng đứng tuổi hiện ra, đi từ bờ bn kia qua bờ bn ny của ngi cha bỏ hoang. Cũng một người ấy thi, mn giấc bướm, mn t, mn cuộc đời, quay về cha cũ. Cũng một người ấy thi, nhưng khng phải người ấy nữa. Người ấy by giờ l sư.

C sư, cha sống lại. Tượng được đặt trn bn thờ, bế ln ni, ngự trn chp đỉnh, tạc cả vo băng. Giữa băng gi, sư mnh trần leo ni, thch đố với trời đất, thch đố với cả chnh mnh. Sư thắng. Sư đ từ gi bờ bn kia. Sẽ khng cn ai biết sư l ai nữa, kể cả con thuyền khi hết băng gi sẽ nối lại hai bờ, kể cả chnh sư. Nhưng từ gi cuộc đời bn kia đu c phải l diệt n. Tri lại, phải sống với n. M cuộc đời ở bn kia cũng chẳng để cho sư qun sư đu. N nhắc nhở hnh trnh của sư ở chnh ci chỗ bắt đầu : ở tiếng khc khi bắt đầu sự sống. Cho nn, giữa gi băng như thế, một buổi sng, cha chưa mở cửa, bỗng vang dội tiếng khc sơ sinh trước sn. Một thiếu phụ, chẳng biết ai, dấu nước mắt, đem con ln bỏ cha ny, giao cho cha giọt mu chắc hẳn l kết quả của một hạnh phc khng bền hơn sương tan đầu cỏ. Tiếng khc ! Trẻ thơ ! Cu chuyện của chnh ng sư, c lẽ của cả mọi người, sẽ lặng lẽ diễn ra hng ngy trước mắt ng. Cu chuyện đ, ng đ qu biết rồi, cho nn c g xảy ra chắc ng đều sẽ thản nhin, chẳng ni một lời, ni g, c g để ni, bnh thường như xun hạ thu đng tri qua trn mi cha của ng.

Đấy, băng gi tan rồi, ma đng đ tri qua, một ma đng, hai ma đng ...Rồi ma xun ! Trẻ sơ sinh đ thnh ch tiểu nhỏ, ngy thơ đa nghịch với cc nhi, rắn rt đang b ra khỏi hang. Chỉ chừng mươi ma xun nữa thi l ch tiểu sẽ vo tuổi hạ. Coi chừng, ch sắp rt dao. Sắp khắc trn nền gạch :c chẳng khc khng, khng chẳng khc c... Ni g nữa, c g để ni ?...

***

Đng lẽ người kể chuyện chấm dứt ở đy. Nhưng xem phim mới lại nhớ phim cũ. Nhớ qu, khng cắt hai phim ra được, cho nn phải thm. Cũng tại bi kinh Bt nh, năng trừ nhất thiết khổ chn thật bất hư. Dứt trừ hết khổ ch, chn thật khng hư. Tại sao bi kinh Bt nh c cng năng như vậy ? Tại v kinh nhắc chữ c cho ai m muội về khng, nhắc chữ khng cho ai m muội về c. Cứ thử m muội rồi thấm Bt nh.

Xun Hạ Thu Đng ... rồi Xun được sng tc giữa thời đại m dục tnh phơi trn trn mn ảnh. i dục l đề ti của phim, vấn nạn của nhn vật. Ti khng biết đạo diễn c lấy hứng từ phim cũ khng, nhưng ti lin tưởng đến một phim nổi tiếng của Nhật, Qui Đm (Kwaidan) (2), chiếu cch đy trn 35 năm, rt từ một chuyện thiền, chẳng c g giống phim mới ngy nay, trừ bi Bt nh. Chuyện như sau, ti kể theo tr nhớ.

Một ch tiểu m sống trong một ngi cha vắng với một ng sư gi. Ch chơi đn tỳ b rất hay, tiếng đn ai on, ai nghe cũng rơi lụy. Một buổi tối ma h đầy sao, ch tiểu đang ngồi trước sn tư lự với sao trn trời, bỗng nghe bước chn lạ của ai đến bn cạnh. Tiếng o gip khua. Rồi giọng một v sĩ : Ch đừng sợ. Nữ cha của ta nghe danh cy tỳ b của ch nn b mật tới đy cng với cả triều đnh của ngi để mời ch đến đn cho nghe khc nhạc kể lại trận thủy chiến ngy xưa xảy ra trong vng ny. Ta đưa ch đi.  

Ch tiểu ngần ngại qu, sợ kẻ lạ, sợ đm khuya, thầy quở, nhưng v sĩ nắm tay ch ko đi. Ch được dẫn đến trước một cung điện nguy nga, trng lệ . Cả một triều đnh b quan văn v, qu tộc, cng nương, lễ phục oai vệ, uy nghim, ngồi lặng yn chờ ch. Trn ngai, chủ tr một nữ cha, trang phục cực kỳ lộng lẫy. Ch tiểu so dy, lựa khc, gảy bản đn nổi tiếng, rồi cất tiếng ca no nng kể lại trận đnh. Cả triều đnh thương cảm, rơi lệ.

Gần sng, v sĩ đưa ch về lại cha, hẹn tối mai sẽ trở lại, sẽ đn, sẽ yến tiệc, sẽ trả cng, sẽ gả người đẹp cho ch, nhưng cấm ch tuyệt đối khng được h miệng kể cho ai nghe chuyện ny.

Tối hm sau. Lại tiếng khua của o gip. Lại v sĩ đến tm. Lại triều đnh oai vệ. Lại đn ht, nỉ non, ai on. Trận thủy chiến hiện ra qua bi ht, gio mc, lửa đạn, thy người, mu chảy, cả triều đnh thất trận nhảy xuống sng, nữ cha gieo mnh xuống nước, tự vẫn ...

Đm hm đ, đm hm sau, đm sau nữa, cứ đến đm l ng sư gi để thấy ch tiểu m đn ra khỏi cha, đến gần sng mới về. ng thầy lo qu, thấy ch tiểu ti xanh, ngớ ngẩn, xa vắng; Chẳng lẽ ch tới nh gi ? Ny, tiểu, nhỏ no hớp hồn ch vậy ? Ch tiểu lắc đầu, cm miệng, khiến thầy cng nghi. Tối đ, sư cho người theo d, nhưng lạ qu, tiểu đi như lướt trn đất, chẳng đường s g cả, vừa mới theo bng ch đ lạc đu rồi, mất ht. Quay về lối cũ, bỗng nghe thoảng ra, từ nghĩa trang gần cha, tiếng tỳ b. Vo nghĩa địa th ch đấy, đang ngồi đn một mnh trước mộ hoang của phe thất trận thủy chiến ngy xưa. Mưa đẫm ướt o, ch vẫn đn say m . Gọi, ch chẳng nghe. Lay, ch vẫn ngồi. Vẫn đn, như khng biết g khc. Phải li ch, ko ch về cha.

Thế ny th tiểu bị ma bắt rồi - sư ni. Thất trận mấy trăm năm, oan hồn vẫn chưa tan. Vẫn triều đnh, vẫn b quan văn v, vẫn nghi vệ oai phong, vẫn lộng lẫy nữ cha. Vẫn thủy chiến. Dưới trời sao. Trước nấm đất hoang. ng sư mi mực, chấm bt, bảo ch tiểu cởi hết o quần, viết trn ton thn kn mt chữ, từ chỏm đầu đến mt chn. Ch tiểu by giờ chỉ cn l bi kinh biết đi, sắc bất dị khng, khng bất dị sắc ... Sư ni : tối nay n lại đến tm ch nữa đấy ; cứ tĩnh tọa ch Bt nh.

Tối, v sĩ lại đến, nhưng chẳng thấy ch tiểu đu cả, chỉ thấy cy tỳ b vẫn gc nơi vch. Nhn quanh cy đn, trống khng, chẳng bng ai, nhưng ka, sao lại c hai ci tai vễnh ln trước mắt, đng l tai của ch tiểu. V sĩ ko tai ; ch tiểu nhịn đau, ch Bt nh. Khng lm được g hơn, v sĩ rt gươm, cắt tai, mang đi. Sư phụ ơi, sư phụ ơi, người đ tuyệt vời năng trừ nhất thiết khổ, chn thật bất hư kn mt ton thn, từ chỏm đầu đến mt chn, chỉ qun khuấy yết đế trn hai tai !

Khng mắt, khng tai, v nhn nhĩ tỷ thiệt thn , ch tiểu by giờ chỉ cn l cy đn, tai mắt ch l cy tỳ b, cy tỳ b l tai mắt ch, người v đn l một. Trong chuyện thiền m cuốn phim lấy hứng, ch tiểu trở thnh danh cầm bậc nhất thin hạ.

***

Hai phim, hai chuyện chẳng giống g nhau, chỉ cng mượn hứng từ bi Bt nh. Sự đời ! Trăm vạn chuyện khc nhau đến mấy, rốt cuộc rồi cũng một chữ ấy m thi, khng ngộ th m, khng m th ngộ, ni g, c g nữa để ni ?

Cao Huy Thuần

(1) Printemps, t, automne, hiver... et printemps (tn Hn ngữ l Bom, yeorum, gaeul, gyeowool, geurigo, bom, 2003), đạo diễn : Kim Ki-Duk

(2) Phim của Masaki Kobayashi, Nhật Bản (1964). Cu chuyện tc giả kể lại l một trong 4 chuyện hợp thnh cuốn phim Kwaidan.

Trch Diễn đn số thng 06/04

Bi trong thng

Agent Orange: collateral damage
Ai cũng muốn đất nước pht triển
Cao Huy Thuần_Hai bi Kinh Bt Nh
Cuộc sống mới ngược dng
C phải Việt kiều l như thế?
Cảm nhận ma thu
Festival Huế
GS Trần Văn Kh
Hiệp định phn định lnh hải
Hong hn v Hn hong
Hong Thnh ở đu
Hoạ sĩ Bửu Chỉ trước 75
Khiu vũ v chng mặt
Kế hoạch nm bom nguyn tử
Lưới trời ai dệt
Lời nhắn
Ma thu xưa
Nguyn Tường_Số mệnh v Linh hồn
Nguyễn R_Tượng khc ra mu
Người thi ho Kinh Phật
Nhn hnh Iraq nhớ VietNam
Những kẻ ni lo
Những tấm hnh c chớn
Nước chảy my tri
Phỏng vấn Nguyễn Cao Kỳ_Ty nguyn
Quang Nguyen_A Destructive obsession
Regarding the Torture of Others
Thu buồn
Thi Kim Lan_Trần Thi Tng, nhn ảnh trong Thiền học VN
Thi Kim Lan_Đọc thơ Rilke viết về Phật
Thư Betz gửi Lm Quang Thi
Thụ động thng tin
Thủ tướng chịu chơi
Trang thơ
Truyền thống tra tấn
Tuần lễ của những người khổng lồ
Tết Đoan Ngọ
Từ tăng lữ đến nh hng chay
Viết văn v trị liệu
Văn ha nng nghiệp qua ca dao
Vĩnh biệt xe li
X lợi Phật
i những tấm hnh
Đọc sch: Nước chảy my tri
Đồ tắm đồ chơi

 

 

   

Copyright Chuyển Lun 2005

Designed by HT MEDSOFT

CHUYỂN LUN ONLINE