Chinh Phụ Ngâm Khúc
Đoàn
Thị Điểm (1705-1748)
nguyên tác của Đặng Trần Côn (1715?-1745)
001
Thuở trời đất nổi cơn gió bụi
002
Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên
003
Xanh kia thăm thẳm tầng trên
004
V́ ai gây dựng cho nên nỗi này
005
Trống Trường Thành lung lay bóng nguyệt
006
Khói Cam Tuyền mờ mịt thức mây
007
Chín tầng gươm báu trao tay
008
Nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh
009
Nước thanh b́nh ba trăm năm cũ
010
Áo nhung trao quan vũ từ đây
011
Sứ trời sớm giục đường mây
012
Phép công là trọng, niềm tây sá nào
013
Đường giong ruổi lưng đeo cung tiễn
014
Buổi tiễn đưa ḷng bận thê noa
015
Bóng cờ tiếng trống xa xa
016
Sầu lên ngọn ải, oán ra cửa pḥng
017
Chàng tuổi trẻ vốn gịng hào kiệt
018
Xếp bút nghiên theo việc đao cung
019
Thành liền mong tiến bệ rồng
020
Thước gươm đă quyết chẳng dung giặc trời
021
Chí làm trai dặm ngh́n da ngựa
022
Gieo Thái Sơn như tựa hồng mao
023
Giă nhà đeo bức chiến bào
024
Thét roi cầu Vị, ào ào gió thu
025
Ng̣i đầu cầu nước trong như lọc
026
Đường bên cầu cỏ mọc c̣n non
027
Đưa chàng ḷng dặc dặc buồn
028
Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền
029
Nước trong chảy ḷng phiền chẳng rửa
030
Cỏ xanh thơm dạ nhớ khó quên
031
Nhủ rồi tay lại trao liền
032
Bước đi một bước lại vin áo chàng
033
Ḷng thiếp tựa bóng trăng theo dơi
034
Dạ chàng xa ngoài cơi Thiên San
035
Múa gươm rượu tiễn chưa tàn
036
Chỉ ngang ngọn giáo vào ngàn hang beo
037
Săn Lâu Lan, rằng theo Giới Tử
038
Tới Man Khê, bàn sự Phục Ba
039
Áo chàng đỏ tựa ráng pha
040
Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in
041
Tiếng nhạc ngựa lần chen tiếng trống
042
Giáp mặt rồi phút bỗng chia tay
043
Hà Lương chia rẽ đường này
044
Bên đường, trông bóng cờ bay ngùi ngùi
045
Quân trước đă gần ngoài doanh Liễu
046
Kỵ sau c̣n khuất nẻo Tràng Dương
047
Quân đưa chàng ruổi lên đường
048
Liễu dương biết thiếp đoạn trường này chăng?
049
Tiếng địch trổi nghe chừng đồng vọng
050
Hàng cờ bay trong bóng phất phơ
051
Dấu chàng theo lớp mây đưa
052
Thiếp nh́n rặng núi ngẩn ngơ nỗi nhà
053
Chàng th́ đi cơi xa mưa gió
054
Thiếp lại về buồng cũ gối chăn
055
Đoái trông theo đă cách ngăn
056
Tuôn màu mây biếc, trải ngần núi xanh
057
Chốn Hàm Dương chàng c̣n ngảnh lại
058
Bến Tiêu Tương thiếp hăy trông sang
059
Khói Tiêu Tương cách Hàm Dương
060
Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng
061
Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
062
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
063
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
064
Ḷng chàng ư thiếp ai sầu hơn ai?
065
Chàng từ đi vào nơi gió cát
066
Đêm trăng này nghỉ mát phương nao?
067
Xưa nay chiến địa dường bao
068
Nội không muôn dặm xiết bao dăi dầu
069
Hơi gió lạnh, người rầu mặt dạn
070
Ḍng nước sâu, ngựa nản chân bon
071
Ôm yên, gối trống đă chồn
072
Nằm vùng cát trắng, ngủ cồn rêu xanh
073
Nay Hán xuống Bạch Thành đóng lại
074
Mai Hồ vào Thanh Hải ḍm qua
075
H́nh khe, thế núi gần xa
076
Dứt thôi lại nối, thấp đà lại cao
077
Sương đầu núi buổi chiều như giội
078
Nước ḷng khe nẻo suối c̣n sâu
079
Năo người áo giáp bấy lâu
080
Ḷng quê qua đó mặt sầu chẳng khuây
081
Trên trướng gấm thấu hay chăng nhẽ
082
Mặt chinh phu ai vẽ cho nên?
083
Tưởng chàng giong ruổi mấy niên
084
Chẳn nơi Hăn Hải th́ miền Tiêu Quan
085
Đă trắc trở đ̣i ngàn xà hổ
086
Lại lạnh lùng những chỗ sương phong
087
Lên cao trông thức mây lồng
088
Ḷng nào là chẳng động ḷng bi thương!
089
Chàng từ sang Đông Nam khơi nẻo
090
Biết nay chàng tiến thảo nơi đâu?
091
Những người chinh chiến bấy lâu
092
Như xem tính mệnh như màu cỏ cây
093
Nức hơi mạnh, ơn dày từ trước
094
Trải chốn nghèo, tuổi được bao nhiêu?
095
Non Kỳ quạnh quẽ trăng treo
096
Bến Ph́ gió thổi đ́u hiu mấy g̣
097
Hồn tử sĩ gió ù ù thổi
098
Mặt chinh phu trăng dơi dơi soi
099
Chinh phu tử sĩ mấy người
100
Nào ai mạc mặt, nào ai gọi hồn?
101
Dấu binh lửa, nước non như cũ
102
Kẻ hành nhân qua đó chạnh thương
103
Phận trai già cơi chiến trường
104
Chàng Siêu mái tóc điểm sương mới về
105
Tưởng chàng trải nhiều bề nắng nỏ
106
Ba thước gươm, một cỗ nhung yên
107
Xông pha gió băi trăng ngàn
108
Tên reo đầu ngựa, giáo lan mặt thành
109
Áng công danh trăm đường rộn ră
110
Những nhọc nhằn nào đă nghỉ ngơi
111
Nỗi ḷng biết ngỏ cùng ai
112
Thiếp trong cánh cửa, chàng ngoài chân mây
113
Trong cửa này đă đành phận thiếp
114
Ngoài mây kia há kiếp chàng vay?
115
Những mong cá nước sum vầy
116
Nào ngờ đôi ngả nước mây cách vời
117
Thiếp chẳng tưởng ra người chinh phụ
118
Chàng há từng học lũ vương tôn
119
Cớ sao cách trở nước non
120
Khiến người thôi sớm thôi hôm những sầu
121
Khách phong lưu đương chừng niên thiếu
122
Sánh nhau cùng dan díu chữ duyên
123
Nỡ nào đôi lứa thiếu niên
124
Quan sơn để cách, hàn huyên bao đành
125
Thuở lâm hành oanh chưa bén liễu
126
Hỏi ngày về, ước nẻo quyên ca
127
Nay quyên đă giục, oanh già
128
Ư nhi lại gáy trước nhà líu lo
129
Thuở đăng đồ, mai chưa dạn gió
130
Hỏi ngày về, chỉ độ đào bông
131
Nay đào đă quyến gió Đông
132
Phù dung lại đă bên sông bơ sờ
133
Hẹn cùng ta: Lũng Tây nham ấy
134
Sớm đă trông, nào thấy hơi tăm?
135
Ngập ngừng, lá rụng cành trâm
136
Buổi hôm nghe dậy tiếng cầm xôn xao
137
Hẹn nơi nao, Hán Dương cầu nọ
138
Chiều lại t́m, nào thấy tiêu hao?
139
Ngập ngừng gió thổi chéo bào
140
Băi hôm tuôn dẫy nước trào mênh mông
141
Tin thường lại, người không thấy lại
142
Gốc hoa tàn đă trải rêu xanh
143
Rêu xanh mấy lớp chung quanh
144
Sân đi một bước, trăm t́nh ngẩn ngơ
145
Thư thường tới, người không thấy tới
146
Bức rèm thưa lần dăi bóng dương
147
Bóng dương mấy buổi xuyên ngang
148
Lời sao mười hẹn, chín thường đơn sai
149
Thử tính lại diễn khơi ngày ấy
150
Tiền sen này đă nẩy là ba
151
Xót người lần lữa ải xa
152
Xót người nương chốn Hoàng Hoa dặm dài
153
T́nh gia thất nào ai chẳng có
154
Ḱa lăo thân, khuê phụ nhớ thương
155
Mư già phơ phất mái sương
156
Con thơ măng sữa, vả đương phù tŕ
157
Ḷng lăo thân buồn khi tựa cửa
158
Miệng hài nhi chờ bữa mớm cơm
159
Ngọt bùi thiếp đă hiếu nam
160
Dạy con đèn sách thiếp làm phụ thân
161
Nay một thân nuôi già dạy trẻ
162
Nỗi quan hoài mang mể biết bao!
163
Nhớ chàng trải mấy sương sao
164
Xuân từng đổi mới, Đông nào c̣n dư
165
Kể năm đă ba tư cách diễn
166
Mối sầu thêm ngh́n vạn ngổn ngang
167
Ước ǵ gần gũi tấc gang
168
Giăi niềm cay đắng để chàng tỏ hay
169
Thoa cung Hán thuở ngày xuất giá
170
Gương lầu Tần dấu đă soi chung
171
Cậy ai mà gửi tới cùng?
172
Để chàng thấu hết tấm ḷng tương tư
173
Nhẫn đeo tay mọi khi ngắm nghía
174
Ngọc cài đầu thuở bé vui tươi
175
Cậy ai mà gửi tới nơi
176
Để chàng trân trọng dấu người tương thân?
177
Trải mấy thu, tin đi tin lại
178
Tới xuân này tin hăy vắng không
179
Thấy nhàn, luống tưởng thư phong
180
Nghe hơi sương, sắm áo bông sẵn sàng
181
Gió tây nổi không đường hồng tiện
182
Xót cơi ngoài tuyết quyến mưa sa
183
Màn mưa trướng tuyết xông pha
184
Nghĩ thêm lạnh lẽo kẻ ra cơi ngoài
185
Đề chữ gấm, phong thôi lại mở
186
Gieo bói tiền tin dở c̣n ngờ
187
Trời hôm tựa bóng ngẩn ngơ
188
Trăng khuya nương gối bơ phờ tóc mai
189
Há như ai, hồn say bóng lẫn
190
Bỗng thơ thơ thẩn thẩn hư không
191
Trâm cài, xiêm giắt thẹn thùng
192
Lệch làn tóc rối, lỏng ṿng lưng eo
193
Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước
194
Bức rèm thưa rủ thác đ̣i phen
195
Ngoài rèm thước chẳng mách tin
196
Trong rèm dường đă có đèn biết chăng?
197
Đèn có biết, dường bằng chẳng biết
198
Ḷng thiếp riêng bi thiết mà thôi
199
Buồn rầu nói chẳng nên lời
200
Hoa đèn kia với bóng người khá thương!
201
Gà eo óc gáy sương năm trống
202
Hoè phất phơ rủ bóng bốn bên
203
Khắc giờ đằng đẵng như niên
204
Mối sầu dằng dặc tựa miền bể xa
205
Hương gượng đốt, hồn đà mê mải
206
Gương gượng soi, lệ lại chứa chan
207
Sắt cầm gượng gảy ngón đàn
208
Dây uyên kinh đứt, phím loan ngại chùng
209
Ḷng này gửi gió đông có tiện
210
Ngh́n vàng xin gửi đến non Yên
211
Non Yên dù chẳng tới miền
212
Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời
213
Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu
214
Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong
215
Cảnh buồn người thiết tha ḷng
216
Cành cây sương đượm, tiếng trùng mưa phun
217
Sương như búa bổ ṃn gốc liễu
218
Tuyết dường cưa xẻ héo cành ngô
219
Giọt sương phủ bụi chim gù
220
Sâu tường kêu vẳng, chuông chùa nện khơi
221
Vài tiếng dế nguyệt soi trước ốc
222
Một hàng tiêu gió thốc ngoài hiên
223
Lá màn lay ngọn gió xuyên
224
Bóng hoa theo bóng nguyệt lên trước rèm
225
Hoa giăi nguyệt, nguyệt in một tấm
226
Nguyệt lồng hoa, hoa thắm từng bông
227
Nguyệt hoa, hoa nguyệt trùng trùng
228
Trước hoa, dưới nguyệt, trong ḷng xiết đau
229
Đâu xiết kể, muôn sầu ngh́n năo
230
Từ nữ công, phụ xảo đều nguôi
231
Biếng cầm kim, biếng đưa thoi
232
Oanh đôi thẹn dệt, bướm đôi ngại thùa
233
Mặt biếng tô, miệng càng biếng nói
234
Sớm lại chiều, ḍi dơi nương song
235
Nương song luống ngẩn ngơ ḷng
236
Vắng chàng điểm phấn trang hồng với ai?
237
Biếng trang điểm, ḷng người sầu tủi
238
Xót nỗi chàng, ngoài cơi trùng quan
239
Khác ǵ ả Chức, chị Hằng
240
Bến Ngân sùi sụt, cung trăng chốc ṃng
241
Sầu ôm nặng, hăy chồng làm gối
242
Buồn chứa đầy, hăy thổi làm cơm
243
Mượn hoa, mượn rượu giải buồn
244
Sầu làm rượu nhạt, muộn làm hoa ôi
245
Gơ sanh ngọc mấy hồi không tiếng
246
Ôm đàn tranh mấy phím rời tay
247
Xót người hành dịch bấy nay
248
Dặm xa mong mỏi hết đầy lại vơi
249
Ca quyên ghẹo, làm rơi nước mắt
250
Trống tiều khua, như đốt buồng gan
251
Vơ vàng đổi khác dung nhan
252
Khuê ly mới biết tân toan dường này
253
Nếm chua cay tấm ḷng mới tỏ
254
Chua cay này, há có v́ ai?
255
V́ chàng lệ thiếp nhỏ đôi
256
V́ chàng thân thiếp lẻ loi một bề
257
Thân thiếp chẳng gần kề dưới trướng
258
Lệ thiếp nào chút vướng bên khăn
259
Duy c̣n hồn mộng được gần
260
Đêm đêm thường đến Giang Tân t́m người
261
T́m chàng thuở Dương Đài lối cũ
262
Gặp chàng nơi Tương Phố bến xưa
263
Sum vầy mấy lúc t́nh cờ
264
Chẳng qua trên gối một giờ mộng Xuân
265
Giận thiếp thân lại không bằng mộng
266
Được gần chàng bến Lũng, thành Quan
267
Khi mơ những tiếc khi tàn
268
T́nh trong giấc mộng, muôn vàn cũng không!
269
Duy có một tấm ḷng chẳng dứt
270
Vốn theo chàng giờ khắc nào nguôi
271
Ḷng theo song chửa thấy người
272
Lên cao mấy lúc trông vời bánh xe
273
Trông bến Nam, băi che mặt nước
274
Cỏ biếc um, dâu mướt ngàn xanh
275
Nhà thôn mấy xóm chông chênh
276
Một đàn c̣ đậu trước ghềnh chiều hôm
277
Trông đường Bắc, đôi cḥm quán khách
278
Rườm rà xanh cây ngất núi non
279
Lúa thành thoi thóp bên cồn
280
Nghe thôi địch ngọc véo von bên lầu
281
Non Đông thấy lá hầu chất đống
282
Trĩ xập xoè, mai cũng bẻ bai
283
Khói mù nghi ngút ngàn khơi
284
Con chim bạt gió lạc loài kêu thương
285
Lũng Tây thấy nước dường uốn khúc
286
Nhạn liệng không, sóng giục thuyền câu
287
Ngàn thông chen chúc khóm lau
288
Cách ghềnh thấp thoáng người đâu đi về
289
Trông bốn bề chân trời mặt đất
290
Lên xuống lầu thấm thoát đ̣i phen
291
Lớp mây ngừng mắt ngại nh́n
292
Biết đâu chinh chiến là miền Ngọc Quan?
293
Gậy rút đất dễ khôn học chước
294
Khăn gieo cầu nào được thấy tiên
295
Ḷng này hóa đá cũng nên
296
E không lệ ngọc mà lên trông lầu
297
Lúc ngảnh lại ngắm màu dương liễu
298
Thà khuyên chàng đừng chịu tước phong
299
Chẳng hay muôn dặm ruổi giong
300
Ḷng chàng có cũng như ḷng thiếp chăng?
301
Ḷng chàng ví cũng bằng như thế
302
Ḷng thiếp đâu dám nghĩ gần xa
303
Hướng dương ḷng thiếp như hoa
304
Ḷng chàng lẩn thẩn e tà bóng dương
305
Bóng dương để hoa vàng chẳng đoái
306
Hoa để vàng bởi tại bóng dương
307
Hoa vàng hoa rụng quanh tường
308
Trải xem hoa rụng đêm sương mấy lần
309
Chồi lan nọ trước sân đă hái
310
Ngọn tần kia bên băi đưa hương
311
Sửa xiêm dạo bước tiền đường
312
Ngửa trông xem vẻ thiên chương thẫn thờ
313
Bóng Ngân Hà khi mờ khi tỏ
314
Độ Khuê Triền buổi có buổi không
315
Thức mây đ̣i lúc nhạt hồng
316
Chuôi sao Bắc Đẩu thôi Đông lại Đoài
317
Mặt trăng tỏ thường soi bên gối
318
Bừng mắt trông sương gội cành khô
319
Lạnh lùng thay, bấy nhiêu Thu
320
Gió may hiu hắt trên đầu tường vôi
321
Một năm một nhạt mùi son phấn
322
Trượng phu c̣n thơ thẩn miền khơi
323
Xưa sao h́nh ảnh chẳng rời
324
Bây giờ nỡ để cách vời Sâm Thương
325
Chàng ruổi ngựa dặm trường mây phủ
326
Thiếp dạo hài lầu cũ rêu in
327
Gió Xuân ngày một vắng tin
328
Khá thương lỡ hết mấy phen lương th́
329
Xảy nhớ khi cành Diêu đóa Ngụy
330
Trước gió xuân vàng tía sánh nhau
331
Nọ th́ ả Chức chàng Ngâu
332
Tới trăng thu lại bắc cầu sang sông
333
Thương một kẻ pḥng không luống giữ
334
Thời tiết lành lầm lỡ đ̣i nau
335
Thoi đưa ngày tháng ruổi mau
336
Người đời thấm thoắt qua màu xuân xanh
337
Xuân thu để giận quanh ở dạ
338
Hợp ly đành buồn quá khi vui
339
Oán sầu nhiều nỗi tơi bời
340
Vóc bồ liễu dễ ép nài chiều xuân
341
Ḱa Văn Quân mỹ miều thuở trước
342
E đến khi đầu bạc mà thương
343
Mặt hoa nọ gă Phan Lang
344
Sợ khi mái tóc điểm sương cũng ngừng
345
Nghĩ nhan sắc đương chừng hoa nở
346
Tiếc quang âm lần lữa gieo qua
347
Nghĩ mệnh bạc, tiếc niên hoa
348
Gái tơ mấy chốc xảy ra nạ gịng
349
Gác nguyệt nọ mơ màng vẻ mặt
350
Lầu hoa kia phảng phất mùi hương
351
Trách trời sao để nhỡ nhàng
352
Thiếp rầu thiếp lại rầu chàng chẳng quên
353
Chàng chẳng thấy chim uyên ở nội
354
Cũng dập d́u, chẳng vội phân trương
355
Chẳng xem chim yến trên rường
356
Bạc đầu không nỡ đôi đường rẽ nhau
357
Ḱa loài sâu đôi đầu cùng cánh
358
Nọ loài chim chắp cánh cùng bay
359
Liễu, sen là thức cỏ cây
360
Đôi hoa cũng dính, đôi dây cũng liền
361
Ấy loài vật t́nh duyên c̣n thế
362
Sao kiếp người nỡ để đấy đây?
363
Thiếp xin về kiếp sau này
364
Như chim liền cánh, như cây liền cành
365
Đành muôn kiếp chữ t́nh đă vậy
366
Theo kiếp này hơn thấy kiếp sau
367
Thiếp xin: “Chàng chớ bạc đầu
368
Thiếp th́ giữ măi lấy màu trẻ trung”
369
Xin: “làm bóng theo cùng chàng vậy,
370
“Chàng đi đâu cũng thấy thiếp bên
371
“Chàng nương vầng nhật, thiếp nguyền
372
“Mọi bề trung hiều, thiếp xin vẹn tṛn”
373
Ḷng hứa quốc tựa son ngăn ngắt
374
Sức tư dân dường sắt trơ trơ
375
Máu Thuyền Vu, quắc Nhục Chi
376
Ấy th́ bữa uống, ấy th́ bữa ăn
377
Mũi đ̣ng vác đ̣i lần hăm hở
378
Đă ḷng trời ǵn giữ người trung
379
Hộ chàng trăm trận nên công
380
Buông tên ải Bắc, treo cung non Đoài
381
Bóng kỳ xí giă ngoài quan ải
382
Tiếng khải ca trở lại Thần Kinh
383
Đỉnh non kia, đá đề danh
384
Triều thiên vào trước cung đ́nh dâng công
385
Nước Ngân Hán vác đ̣ng rửa sạch
386
Khúc nhạc từ réo rắt lừng khen
387
Tài so Tần, Hoắc vẹn tuyền
388
Tên ghi gác Khói, tượng truyền đài Lân
389
Nền huân tướng nên công rạng vẻ
390
Chữ đồng hưu bia thẻ ngh́n đông
391
Ơn trên: tử ấm thê phong
392
Phần vinh thiếp cũng đượm chung hương trời
393
Thiếp chẳng dại như người Tô Phụ
394
Chàng hẳn không như lũ Lạc Dương
395
Khi về đeo quả ấn vàng
396
Trên khung cửi dám rẫy ruồng làm cao
397
Xin v́ chàng xếp bào cởi giáp
398
Xin v́ chàng giũ lớp phong sương
399
V́ chàng tay chuốc chén vàng
400
V́ chàng điểm phấn đeo hương năo nùng
401
Mở khăn lệ, chàng trông từng tấm
402
Đọc thơ sầu, chàng thẩm từng câu
403
Câu vui đổi với câu sầu
404
Rượu khà cùng kể trước sau mọi lời
405
Sẽ rót vơi lần lần từng chén
406
Sẽ ca dần ren rén từng thiên
407
Liên ngâm đối ẩm đ̣i phen
408
Cùng chàng lại kết mối duyên đến già
409
Cho bơ lúc xa sầu, cách nhớ
410
Giữ ǵn nhau vui thuở thanh b́nh
411
Ngâm nga mong gửi chữ t́nh
412
“Dường này âu hẳn tài lành trượng phu!”.