|
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh
trả lời Phỏng vấn báo Hồn Việt
(Số 12, tháng 6-2008)
Đại lễ
Phật Đản Liên Hiệp Quốc Vesak 2008 bế mạc, Thiền sư Thích
Nhất Hạnh và tăng thân Làng Mai gần 500 người rời Hà Nội,
đáp máy bay về Tổ đ́nh Từ Hiếu ở Huế nghỉ ngơi vài hôm trước
khi vào HộI An tổ chức sinh hoạt với doanh nhân tại Palm
Garden Resort từ 24 đến 25-5-2008, một đại diện của báo Hồn
Việt hân hạnh được gặp Thiền sư và được Thiền sư trả lời một
số câu hỏi mà độc giả của Hồn Việt đang quan tâm sau đây.
Nguyễn Đắc Xuân.-
Xin cám ơn Thiền sư đă dành thời gian nghỉ ngơi quư báu
nầy tiếp đại diện báo Hồn Việt của Hội Nhà văn Việt Nam. Để
tranh thủ thời gian, kính xin Thiền sư cho chúng tôi được
chuyển đến Thiền sư thắc mắc của dân chúng Hà Nội khi đứng
xem đoàn tăng thân Làng Mai hàng năm trăm người với nhiều
quốc tịch khác nhau thanh thản tiến vào Trung tâm Hội nghị
Quốc gia Mỹ Đ́nh dự Phật Đản LHQ Vesak 2008, rằng:
“Đạo Phật Làng Mai làm sao hấp dẫn được một lượng người
ngoại quốc đi theo đông đảo thế ?”Kính nhờ Thiền sư giải đáp
hộ.
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh.-
Tôi vắng mặt ở Việt Nam từ 1966. Trong thời gian ở nước
ngoài, tôi dành ít nhất 30 năm, để chia sẻ tuệ giác và thực
tập đạo Phật Việt Nam (sau nầy tôi thành lập Làng Mai ở Pháp
nên có tên là Đạo Phật Làng Mai) với người Tây phương bằng
những khoá tu, cộng với hàng trăm cuốn sách đạo Phật Việt
Nam hiện đại hoá. Các khoá tu chung cho giới trẻ và trí thức,
cũng có những khóa tu dành riêng các thầy giáo, các doanh
nhân, giới bảo vệ môi trường, diễn viên điện ảnh Hollywood,
dân biểu quốc hội Hoa Kỳ, cảnh sát, người giữ tù.v.v. Phần
lớn người Tây phương cho biết họ theo đạo Phật Làng Mai v́
những điều thông thường sau đây: 1. Đạo Phật đă có trên 25
thế kỷ, đến nay đạo Phật được tŕnh bày lại với ngôn ngữ văn
hoá mới của Việt Nam và thế giới, dễ hiểu, gần gũi với con
người của thời đại. Đạo Phật không chỉ là một tôn giáo tín
ngưỡng mà c̣n là nguồn tuệ giác sâu sắc, những phương pháp
tu tập thực tế giúp cho mỗi cá nhân tháo gỡ được những khó
khăn trong một thời gian tu tập ngắn (một khoá tu ngắn hạn
có thể từ 7 đến 10 ngày). Nói cách khác, người phương Tây
đến tu ở Làng Mai không phải để được hiến tặng một đức tin
mà để được tiếp nhận một phương pháp thực tập kinh nghiệm,
đem lại hạnh phúc cho ḿnh, ngay bây giờ và ở đây; 2.Đức
Phật không phải là một đấng tạo hoá hay một vị thần linh mà
đích thực là một con người, một người đă đắc đạo, có tuệ
giác cao siêu nhờ tu tập. Đạo Phật là một phương pháp sống
nương vào tự lực hơn là nương vào một quyền lực linh thiêng
bên ngoài không có giáo điều, không mặc khải, không xung đột
báng bổ với bất cứ một truyền thống tâm linh nào, và trong
bản chất đích thực của nó cũng không xung đột với khoa học
hiện đại. Chúng tôi học đạo Phật và cũng học để biết các
truyền thống khác như Thiên chúa giáo, Tin Lành, Hồi giáo...
Nhiều tín đồ Thiên chúa giáo, Tin lành, và các tôn giáo khác
đến tu ở Làng Mai mà vẫn giữ nguyên tôn giáo mà họ đă theo.
Có người giác ngộ muốn vừa làm Mục sư Tin Lành vừa làm Giáo
thọ của Làng Mai. Sáng chủ nhật ông giảng bài với con chiên
với phương pháp mới học ở Làng Mai, buổi chiều hướng dẫn
thiền tập cho Phật tử Làng Mai. Nếu bề trên không cho phép
th́ ông chọn cái nghiệp mới là làm Giáo thọ. Trí thức và
tuổi trẻ phương Tây rất thích điều nầy. 3.Đạo Phật Làng Mai
được người phương Tây theo nhiều v́ đạo Phật giúp họ tháo gỡ
được những khủng hoảng giữa cha mẹ với con cái, vợ chồng, về
đời sống xă hội, bế tắc về tâm linh đang diễn ra ở phương
Tây hiện nay.
Nguyễn Đắc Xuân.-
Kính thưa Thiền sư, những người đến Làng Mai tu tập được
học và thực tập những nội dung ǵ ?
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh.-
Trước hết chia sẻ với họ cách hít thở, hành thiền, chánh
niệm, phương pháp lấy ra những căng thẳng trong thân, trong
tâm, tập nhận diện và ôm ấp những sợ hăi, đau buồn, lo lắng
của ḿnh. Nh́n sâu vào ḿnh để có thể nhận diện được bản
chất tâm hành đó. Rồi nh́n vào người thân của ḿnh để nh́n
thấy trong họ có căng thẳng trong thân, trong tâm để phát
khởi ḷng thương, chấp nhận họ. Nhờ sự lắng dịu trong thân
và tâm, cởi bỏ được thái độ trách móc, với phương pháp ái
ngữ và lắng nghe, hiểu được khó khăn và bức xúc, khổ đau, mơ
ước của người khác, chấp nhận người khác và giúp đỡ được cho
người khác. Đó là hiểu và thương. Lập lại được truyền thông
đă mất giữa những người thân. Sau các khoá tu, nhiều phép lạ
đă xuất hiện, vợ chồng tưởng cắt đứt vĩnh viễn lại hoà giải
được, cha mẹ với con tưởng đă không thể hiểu nhau lại làm
hoà được và thương kính nhau. Sau các khoá tu, chúng tôi
không quyến rũ người ta theo đạo Phật. Nhưng khi họ đă thấy
được hiệu nghiệm của đạo Phật họ xin quy y Phật và thọ năm
giới. Năm giới là sự thực tập cụ thể của t́nh thương. Giới
thứ nhất: bảo vệ sự sống, giới thứ hai: chia thời gian và
tài vật cho người khác, không ăn cắp, ăn trộm; giới thứ ba:
không lạm dụng t́nh dục, giới thứ tư: ái ngữ và lắng nghe;
giới thứ năm: tiêu thụ trong chánh niệm (chỉ tiêu thụ những
sản phẩm mang lại sự an lạc cho tâm ḿnh, không rượu chè,
ma-túy). Tiếp đến họ được chia sẻ ư nghĩa của Tứ điệu đế và
tùy theo ư nguyện, họ có thể đi sâu vào các lĩnh vực triết
lư Phật giáo cao siêu khác.
Nguyễn Đắc Xuân.-
Xin Thiền sư cho
biết có thể áp dụng năm giới cho toàn xă hội phương Tây và
Việt Nam được không ?
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh.-
Đó là ước muốn của Phật giáo. Nhiều Phật tử Việt Nam đă thực
hiện 5 giới từ lâu rồi. Hàng triệu người trong hàng ngàn
tăng thân theo đạo Phật Làng Mai trên thế giới đang thực
hiện. Phật tử sinh hoạt đạo Phật ở Làng Mai (Pháp), Lộc Uyển
(miền nam California, Mỹ), Bích Nham (Newyork, Mỹ), Bát Nhă
(Bảo Lộc, Việt Nam) và ngay tại chùa Từ Hiếu (Huế) nầy nhiều
Phật tử đang thực hiện. Nếu năm giới được đưa vào chương
tŕnh giáo dục quốc gia, thanh niên được chia sẻ và thực tập
năm giới là một hồng ân của dân tộc. Thực hiện năm giới là
cứu nạn cho con người hiện nay.
Nguyễn Đắc Xuân.-
Kính xin Thiền sư
cho vài ví dụ !
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh.-
Thực hiện giới thứ nhất là muốn bảo vệ sự sống th́ phải sử
dụng khả năng hiểu và thương để chấm dứt các cuộc xung đột
trong phạm vi gia đ́nh, cộng đồng, quốc gia và quốc tế, phải
biết lắng nghe và nh́n sâu để tự hiểu ḿnh và hiểu người
khác, giải quyết những ngộ nhận để các dân tộc hiểu và
thương nhau, lập lại hoà b́nh (ví dụ như chiến tranh ở
I-rắc); thực tập giới thứ hai là không trộm cắp, không bóc
lột, để trừ tận gốc bệnh tham nhũng, ăn cắp hiện nay. Thực
hiện giới thứ năm là góp phần bảo vệ môi trường bằng cách
sản xuất và tiêu thụ có ư thức chánh niệm. Một số tu viện
của đạo Phật Làng Mai đă bắt đầu dùng điện mặt trời, ô-tô
không chạy bằng xăng mà chạy bằng dầu thực vật.v.v.
Nguyễn Đắc Xuân.-
Những đại biểu thuộc nhiều tôn phái Phật giáo trên thế
giới đến dự Phật Đản LHQ Vesak 2008 tại Hà Nội vận đủ kiểu,
đủ sắc màu vàng, nâu, đen trắng rất mới lạ. Tại sao Thiền sư
và tăng thân làng Mai chỉ với áo nâu và chiếc nón lá ?
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh.-
Nón lá, chiếc khăn chít đầu và trang phục màu nâu là h́nh
ảnh và màu sắc của dân tộc Việt Nam đă có hàng ngàn năm nay.
Đạo Phật Làng Mai là đạo Phật Việt Nam, dù đă được hiện đại
hoá nhưng cái gốc văn hoá Việt Nam th́ phải rơ. Hơn bốn mươi
năm trước tôi ra đi với chiếc nón lá và chiếc áo nâu, nay
trở về cũng chỉ với chiếc nón lá và áo nâu. Bây giờ tôi thấy
y áo lễ phục của các tăng sĩ Việt Nam ḿnh màu sắc rực rỡ,
gấm hoa, sang trọng quá nó gây cảm giác xa lạ với truyền
thống b́nh dân Việt Nam. Tôi không muốn ḿnh xa lạ với dân
tộc ḿnh. Áo nâu và nón lá là h́nh ảnh của đạo Phật Làng
Mai đă quá quen thuộc với thế giới rồi thay đổi làm ǵ nữa
và cũng không thể thay đổi được. H́nh ảnh giới tu sĩ Phật
giáo Việt Nam ở nước ngoài là thế đó !
Nguyễn Đắc Xuân.-
Lâu nay chắc Thiền sư có biết Việt Nam đang theo đuổi
việc xây dựng một nền văn hoá “đậm đà bản sắc dân tộc”. Vậy,
“bản sắc dân tộc” theo Thiền sư nghĩ là cái ǵ ?
Cái bản sắc văn hoá dân tộc
Việt đó đi vào đời sống hội nhập thế giới hiện đại ngày nay
có ǵ khó khăn trở ngại không ạ ?
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh.-
Bản sắc văn hoá dân tộc có thể cảm nhận được nhưng nói ra
cho đầy đủ th́ rất khó. Người ta nói Làng Mai là một Việt
Nam thu nhỏ trên đất Pháp. Người ta sống với Làng Mai họ có
cảm giác như thế chứ nói cái ǵ ở làng Mai là mang bản sắc
văn hoá Việt Nam th́ khó. Về bản sắc dân tộc, tôi lấy một ví
dụ: Ngày xưa cha ông ḿnh đi ăn giỗ, đi sớm đi muộn ǵ cũng
có phần ăn. Ăn giỗ xong trên đường về ghé bẻ một nhánh cây
dọc đường xỉa răng, không sao cả. Bây giờ đi ăn giỗ phải đi
đúng giờ, phải tính đến chuyện kẹt xe, nếu đi trễ sẽ phải ra
nhà hàng ăn lót dạ trước khi quay xe trở về. Việt Nam nghèo
nhưng cha ông ta có nếp sống nhàn nhă, thong thả, đến bữa ăn
tất cả mọi người trong gia đ́nh đều ngồi quanh mâm cơm, có
th́ giờ dạy bảo con cái, chuyện tṛ với người thân, kỵ giỗ
đ́nh đám quanh năm, cuộc sống gắn bó tâm t́nh thân thiết.
Bây giờ th́ ít khi bữa ăn có đủ mặt người thân trong gia
đ́nh, vợ chồng con cái ít có th́ giờ gặp gỡ, tṛ chuyện với
nhau, mỗi người có mỗi thời khoá biểu làm việc riêng, không
phụ thuộc nhau. Kỵ giỗ không nhớ. V́ vậy nếu giữ cái bản sắc
dân tộc cố hữu của ḿnh th́ sẽ bị cuộc sống hiện nay đào
thải. Nếu chạy theo cuộc sống hiện nay th́ sẽ mất gốc. Theo
tôi, văn hoá Việt Nam là một cái mỏ vàng, ta phải khai thác,
tinh lọc để lấy cho được thứ vàng ṛng, rồi dùng ngôn ngữ và
phương pháp hiện đại tŕnh bày lại cho hợp với nếp sống hiện
đại. Làng Mai đă làm như thế đối với đạo Phật truyền thống
của Việt Nam và đă có kết quả.
Nguyễn Đắc Xuân.-
Kính thưa Thiền sư, như báo chí vừa phản ảnh, lễ Phật Đản
Liên Hiệp Quốc Vesak 2008 tại Hà Nội vừa qua đă đạt được kết
quả rất to lớn. Theo nhận xét của Thiền sư cuộc đại lễ chưa
từng có đó có ǵ cần phải góp ư nữa không ?
Thiền
sư Thích Nhất Hạnh.-
Tôi hơi tiếc Ban tổ chức Đại lễ Vesak thiếu quan tâm đến
giới trí thức hàng đầu của Việt Nam ở các Đại học, các Hội
nhà văn, Hội sử học, Hội âm nhạc, và cả các tôn giáo khác.
Phải có những thành phần ấy họ mới tiếp thu được kết quả của
hội nghị để vận dụng vào cuộc đời ở những nơi, những giới mà
ảnh hưởng của giới tu sĩ Phật giáo c̣n hạn chế.
Nguyễn Đắc Xuân.-
Kính bạch Thiền sư,
c̣n rất nhiều vấn đề độc giả Hồn Việt muốn biết nữa, nhưng
v́ sức khoẻ của Thiền sư, chúng tôi xin được cám ơn Thiên sư
ở đây. Kính chúc Thiền sư luôn sức khoẻ để Đạo Phật Làng Mai
dồi dào năng lượng chia sẻ phương pháp tu học giúp những
người đang đau khổ lập lại truyền thông tạo dựng lại hạnh
phúc đă mất trên thế gian nầy. Kính chào Thiền sư.
Chùa
Từ Hiếu, chiều 20-5-2008
Nguyễn Đắc
Xuân thực hiện
|
