Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

Cập nhật nhận định thông tin về đợt dịch tiêu chảy cấp tính đang xảy ra ở 10 tỉnh thành miền Bắc Việt Nam

CHÌA KHOÁ NGĂN NGỪA BỆNH TẢ:

"RỬA TAY SẠCH, ĂN CHÍN, UỐNG SÔI, KHÔNG CHẮC THÌ THÔI KHỐNG SỬ DỤNG!"

(0711/2007) Bài đọc thêm ở trang www.ykhoanet.com

(06/11/2007) Cần phải tập trung vào việc khử trùng môi trường, nguồn nước uống và sinh hoạt

Chỉ trong vòng một tuần lễ, con số bệnh nhân mắc “tiêu chảy cấp tính nguy hiểm” đã lên đến con số 791 (thời điểm báo đưa tin 20h 5/11/07) và đã lan ra 11 tỉnh thành. Con số nhận định của Bộ Trưởng Y tế là có 15% bị nhiễm vi khuẩn Tả, phát hiện ở 8 tỉnh.

Như vậy, cần phải khẳng định đây là một vụ dịch Tả thực sự chứ không thể cho rằng chỉ có một số là bị “tiêu chảy cấp nguy hiểm” và số còn lại là tiêu chảy thông thường chứ không phải bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm (không có bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm!) như báo chí đưa tin.

Đối với bệnh Tả, không phải tất cả những ai nhiễm vi trùng Tả đều mắc bệnh tả, cũng không phải ai mắc bệnh Tả đều là nặng. Nếu bù dịch ban đầu căn bản đầy đủ, chỉ có 20% biểu hiện thể nặng. Cũng như vậy, không phải tất cả các bệnh nhân tiêu chảy cấp tính do Tả khi xét nghiệm đều phải tìm thấy vi trùng Tả.

Vi trùng Tả được coi là tác nhân gây tiêu chảy cấp tính nguy hiểm nhất trong tất cả các tác nhân gây tiêu chảy ở người. Bệnh rất nguy hiểm đối với tính mạng nếu không được điều trị đúng. Bệnh lây lan rất nhanh theo nguồn chất thải của bệnh nhân bị bệnh và lan truyền theo nguồn nước. Chính vì vậy, trong một vụ dịch tiêu chảy cấp tính, chỉ cần có một bệnh nhân được xác định có vi trùng Tả thì vụ dịch đó cần phải được định danh là Dịch Tả. Một khi định danh rõ ràng như vậy, người dân mới ý thức được tầm quan trọng của bệnh, giới chuyên môn sẽ nắm rõ và hành động đúng theo phương thức chống bệnh dịch cụ thể.

Tại thời điểm này, bệnh dịch đã lây lan nhanh, việc thanh tra các cơ sở sản xuất mắm tôm xem có nguồn gốc xuất xứ hay không, thu giữ hàng trăm ký mắm tôm là điều không cần thiết. Dù rằng có rất nhiều bệnh nhân bị tiêu chảy do Tả có ăn mắm tôm, nhưng điều đó không có nghĩa là tất cả mắm tôm của chúng ta đang chứa mầm Tả! Vấn đề tìm hiểu nguồn gốc chính của dịch phát ra từ đâu là quan trọng, nhưng chỉ ở đầu vụ dịch khi các ca bệnh đầu tiên, đó mới là xuất phát điểm. Và cũng chưa có một báo cáo từ giới chức y tế nào cho thấy nguồn mắm tôm nào bị nhiễm vi khuẩn gây bệnh.

Một khi bệnh dịch đã lây lan như hiện nay, nguồn xuất xứ của mầm bệnh không còn là vấn đề cấp thiết nữa, vì mầm bệnh đã phát tán, mà vi trùng Tả phát tán theo nguồn nước thông qua chất thải của bệnh nhân. Cũng cần nhớ rằng có rất nhiều người bị nhiễm bệnh mà không có triệu chứng (cao đến 75%), và đó mới là nguồn phát tán mầm bệnh nguy hiểm nhất. Chúng ta không biêt và không thể quản lý được nguồn phát tán này.

Một nhận định khác của Ban chỉ đạo phòng chống dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm “đến hôm nay nguyên nhân gây bệnh dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm không chỉ dừng ở mắm tôm, thịt hải sản sống, gỏi, nem chua nữa mà nhiều nguồn thức ăn khá an toàn như các bữa cơm gia đình, thực phẩm nấu chin (giò chả, thịt lợn),... đã bị nhiễm vi khuẩn tiêu chảy cấp nguy hiểm”. Đây là một nhận định hết sức cảm tính và thiếu khoa học gây một dư luận hoang mang trong quần chúng.

Nguồn thức ăn nấu chin kỹ không bao giờ chứa mầm vi trùng gây bệnh, nói cụ thể là vi trùng Tả. Không bao giờ. Vi trùng Tả chỉ lây lan nếu chúng ta không giữ vệ sinh tay chân sạch sẽ, không nấu chín thức ăn. Kể cả mắm tôm, nếu nấu chin kỹ vẫn sử dụng được. Vi trùng Tả bị tiêu diệt ở nhiệt độ nước sôi, 100 độ.

Trong khi đợt lũ lụt trước chưa rút lui, cơn bão mới lại đổ bộ, đây mới là mối nguy cơ phát tán bệnh cao nhất do nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm.

Tại thời điểm này, chương trình truyền thông công cộng về thực hành chế độ vệ sinh cá nhân, ăn chin uống sôi, không ăn đồ ăn tươi sống, không uống nước lã; chương trình hành động khẩn cấp phát hiện nhanh điểm phát dịch mới, khu trú người bệnh, khử trùng, làm sạch nguồn nước sinh hoạt là những chìa khoá hàng đầu ngăn chận đợt dịch Tả này.

Người Quan sát

Một số câu hỏi thông thường của bệnh tiêu chảy do Tả

Dịch Tả có nguy hiểm không?

Có, nếu không xử trí kịp thời. Tiêu chảy và nôn mửa ồ ạt sẽ làm cho cơ thể kiệt nước nhanh chóng và tử vong nhanh.

Dịch Tả có đáng sợ không?

Không, điều trị sớm và đúng, tỷ lệ khỏi bệnh không có biến chứng rất cao. Ngoài ra dịch cũng có thể khống chế và phòng ngừa, nếu thực hiện công tác phòng chống dịch tốt, chủ động và tích cực.

Tôi có thể đi du lịch đến vùng đang có dịch Tả lưu hành không?

Hoàn toàn được. Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG) không có quy định nào cấm người du lịch hoặc người sống ở ngoài vùng dịch đến vùng đang có dịch Tả cả. Chỉ cần phải lưu ý là giữ gìn vệ sinh cá nhân, như ăn chín uống sôi; không ăn uống thức ăn không rõ nguồn gốc; rửa tay bằng xà phòng kỹ lưỡng sau khi đi vệ sinh, trước và sau bữa ăn.

Tôi có phải uống kháng sinh dự phòng Tả khi đến vùng dịch Tả không?

Không cần. TCYTTG khuyến cáo không nên dùng kháng sinh để phòng Tả vì có nguy cơ kích thích tạo chủng kháng thuốc.

Có vaccine nào để ngăn ngừa Tả hiện nay không?

Có, có hai loại. Nhưng khi dịch đã xảy ra, chỉ nên dùng  Vaccine CVD 103 HgR (Orochol-E ®), loại 1 liều duy nhất. Loại này thấy có tác dụng sau khi sử dụng 8 ngày, trên số người thử nghiệm tình nguyện.  Tuy nhiên hiệu quả phòng ngừa cũng chỉ đạt 70% trong số lô thử nghiệm.Và cần phải dùng 10 ngày trước khi đến vùng có dịch.

Cần phải làm gì khác khi đi đến vùng có dịch?

Nên thủ sẵn trong túi một số gói hoặc viên oresol là một loại dung dịch bù nước và điện giải khi bị tiêu chảy cấp. Phải pha loại này đúng theo chỉ dẫn và uống thật nhiều khi có tiêu chảy, trước khi đến cơ sở y tế.

Trong trường hợp khẩn cấp có thể dùng:

- 1 lít nước đun sôi pha vào đó khoảng 1/2 muổng cà phê (3.5g) muối với 2 muổng canh đường (40g) để thay thế. Rồi cần phải bù thêm lượng Ka li bị mất như cho bệnh nhân ăn chuối (không sợ tiêu chảy nếu vệ sinh tay sạch sẽ khi cho bệnh nhân ăn).

- Nước dừa tươi cũng là mốt loại bù dịch khi tiêu chảy cấp khá hữu hiệu.

- Ăn cháo muối cũng rất tốt (thành phần gạo có vai trò kháng vi khuẩn Tả).

Không được kiêng khem ăn uống mà phải ăn (thức ăn nấu chín) để bù năng lượng.

- Đến cơ sở y tế ngay để được hướng dẫn điều trị.

05/11/2007: Dịch Tả có phải do ăn mắm tôm?

Theo phân tích trước của chúng tôi, mắm tôm nó cũng chỉ là một yếu tố nguy cơ có liên quan đến tiêu chảy cấp khi tiến hành điều tra dịch tễ học, nó không phải là căn nguyên như một số phát biểu của giới chức y tế có thẩm quyền thông qua báo chí là bệnh "tiêu chảy cấp tính nguy hiểm" là do ăn mắm tôm, vì thấy có đến 90% bệnh nhân nhập viện tiêu chảy này là do ăn mắm tôm.

Cách giải thích và diễn dịch không rõ nghĩa này đã vô tình coi như mắm tôm là tội đồ, là nguyên nhân đích thực của đợt dịch tiêu chảy này.

Chúng ta cần phải hiểu rõ là việc đa số người bệnh nhập viện đó có ăn mắm tôm, thì xem ăn mắm tôm là yếu tố nguy cơ cao trong vụ dịch này cũng chưa thể đủ kết luận một khi chưa có một nghiên cứu dịch tễ học nghiêm túc.

Đó là chúng ta còn chưa biết được rằng việc ăn mắm tôm của bệnh nhân nhập viện đó nó có còn đi kèm với thức ăn nào khác nữa hay không, chứ chẳng nhẽ thức ăn của bệnh nhân đó chỉ có độc nhất mỗi mắm tôm?

Cứ tạm cho giả định là 90% bệnh nhân nhập viện vì tiêu chảy cấp lần này có liên quan với ăn mắm tôm là kết quả của một nghiên cứu dịch tễ học nghiêm túc công bô đi, thì nó cũng không có nghĩa rằng mắm tôm là tội phạm, là căn nguyên, xin nhắc lại đó chỉ là yếu tố nguy cơ. Nhưng chúng ta chỉ biết được trong số những người bị tiêu chảy thì tỷ lệ có liên quan với ăn mắm tôm cao hơn những người bị tiêu chảy mà không do ăn mắm tôm.

Còn muốn biết tỷ lệ mắc tiêu chảy của những người ăn mắm tôm là bao nhiêu? Cần phải có một tính toán khác.

Biết được một yếu tố nguy cơ cũng chỉ giúp để nhận dạng bệnh nhân có nguy cơ cao đối với một tác nhân nào đó, và giúp có thể khoanh vùng dịch tễ nếu được, chứ nó không phải là nguyên nhân.

Ngày hôm qua 4/11, Bộ Trưởng Y tế Nguyễn Khắc Triệu đã công bố có 15% số mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân tiêu chảy cấp tính là dương tính với vi khuẩn Tả.

Như vậy dù không cao, nhưng với con số đó, chúng ta đã có đủ bằng chứng xác định thủ phạm chinh của đợt dịch tiêu chảy cấp tính này là do vi khuẩn Tả, bất luận có thể tìm thấy được nhiều loại vi khuẩn khác trong mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân.

Cũng theo nhận định trước đây của chúng tôi là mắm tôm chỉ là một khâu rất rất nhỏ trong vai trò lây lan dịch “tiêu chảy cấp nguy hiểm” nói chung và Tả nói riêng.

Bởi vì nguồn lây nhiễm Tả không chỉ khu trú ở một thứ nhất định nào, nó không chỉ là ở mắm tôm mắm tép mà là toàn bộ các thực phẩm tươi sống, chế biến không kỹ, kể cả nguồn nước uống và nguồn nước tắm giặt. Chỉ cần tắm nước lã ở vùng bị ô nhiễm, người bệnh cũng có thể mắc bệnh vì nuốt phải nước ô nhiễm. Điều này rất dễ xảy ra ở những vùng vừa trải qua bão lụt như ở Việt Nam.

Cho nên, cũng không có gì là lạ khi tin báo hôm nay có nhiều người bị "tiêu chảy cấp tính nguy hiểm" (Tả???) "không do ăn mắm tôm". Lần này các chuyên gia lại nghi  "các trường hợp mắc mới chủ yếu xảy ra ở những đám cỗ nghi do ăn những loại thức ăn như thịt bò, lợn bị nhiễm khuẩn". Đây là những phát biểu rất thiếu trách nhiệm, có thể lại làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sản xuất, kinh tế của người dân. Dẫu cho có thật là thịt bò thịt lợn có nhiễm khuẩn Tả đi nữa, thì nó chẳng có gì là nguy hiểm nếu chấp hành nguyên tắc ĂN CHÍN UỐNG SÔI một cách nghiêm túc và triệt để.

Vấn đề là, một khi bệnh dịch đã lây lan việc xem nguồn phát tán chính của bệnh ở đâu không còn là vấn đề có ý nghĩa nữa, khi đó nguồn nước sinh hoạt, môi trường mới là mối quan tâm nghiêm trọng hàng đầu của việc lây lan dịch Tả.

Việc đối phó với sự lây lan của vi trùng Tả sẽ còn gặp khó khăn hơn khi bão lụt vừa mới và vẫn còn đang diễn ra ở Việt Nam.

Quay trở lại "thủ phạm" mắm tôm. Ông Bộ trưởng Y tế trả lời phóng viên:

Hỏi: Theo Bộ Y tế, 80% bệnh nhân tiêu chảy cấp hiện nay có liên quan đến việc sử dụng mắm tôm. Những hộ kinh doanh, hộ gia đình đang trữ mắm tôm phải xử lý thế nào?

Trả lời: Nếu người dân đem vứt lọ mắm tôm ra thùng rác thì không ổn, có thể lan truyền mầm bệnh ra môi trường. Chúng tôi đang soạn thảo văn bản hướng dẫn cách xử lý. Nếu mắm tôm vẫn còn niêm phong trong túi thì hãy để nguyên. Còn nếu định vứt đi thì người dân phải cho cloramin B vào lọ mắm trong một thời gian.

Chúng tôi không biết phát biểu của ông là phản ứng cảm tính hay có dựa trên cơ sở nào không? Nhưng thay vì nghĩ ra cách làm thế nào để tiêu huỷ mắm tôm (không phải như cái sáng kiến cho cloramin B vào lọ  mắm tôm rồi vứt, có lẽ cả VN sẽ bốc mùi mắm tôm! Đơn giản là chẳng xử lý gì cả, chỉ cần không ăn mắm tôm và các thực phẩm tươi sống nữa thôi) thì cần phải tập trung vào việc ưu tiên số một là thanh tẩy môi trường, làm sạch nguồn nước sinh hoạt có nguy cơ ô nhiễm và lây lan; ngoài việc quản lý tốt các bệnh nhân đã mắc bệnh tiêu chảy câp hiện nay (dù cho xét nghiệm có vi trung Tả hay không có vi trùng Tả, vì tỷ lệ bệnh nhân bị Tả xét nghiệm có vi trùng cũng không cao) theo chế độ quản lý dịch Tả.

Chương trình khẩn cấp truyền thông đại chúng về thông tin và cách thức sơ cứu người bệnh, giữ vệ sinh phòng chống lây lan là ưu tiên hàng đầu.

Một điều may mắn Dịch Tả là nghiêm trọng là nguy hiểm về phương diện kinh tế, ảnh hưởng sức lao động chứ không còn là mối đe doạ tử vong cao nữa. Hy vọng đợt dịch này sẽ sớm được khống chế.

Người Quan Sát

04/11/12007: Vi Trùng Tả (Vibrio Cholerae) đã được chính thức công bố là một trong những nguyên nhân gây dịch “tiêu chảy cấp tính nguy hiểm” tại một số tỉnh thành ở miền Bắc Việt Nam hiện nay. Dịch Tả đang lan ra 10 tỉnh thành miền Bắc

Theo Bộ Trưởng Bộ Y Tế, ông Nguyễn Khắc Triệu trả lời báo chí trong cuộc họp báo chiều nay 4/11/2007, ông trả lời: “Hiện có 40 loại vi khuẩn là nguyên nhân gây tiêu chảy, có những loại bình thường chỉ cần uống thuốc đơn giản. Trong đợt dịch tiêu chảy cấp lần này có khoảng 15% bệnh nhân dương tính với phẩy khuẩn tả. Tuy nhiên, không phải tất cả vi trùng phẩy trên đều gây bệnh tả mà chỉ có nhóm 01. Chúng tôi phải nuôi cấy để xác định chính xác vi khuẩn ác tính.”

Như vậy mặc dù không chính thức công bố, nhưng gián tiếp ông Bộ Trưởng đã xác nhận một đợt dịch Tả đang lây lan mạnh ở 10 tỉnh miền Bắc hiện nay (Hà Nội, Hà Tây, Hải Phòng, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Phú Thọ, Thái Bình, Thanh Hóa và Hải Dương); và theo con số báo cáo chính thức, tổng số bệnh nhân là 455 người. Và theo Ông Bộ Trưởng có khoảng 15% số bệnh nhân được xác định chắc chắn là có vi khuẩn Tả.

Theo quy định của TCYTTG và theo quyết định ban hành của Bộ Y Tế ban hành ngày hôm qua 3/11/07 tái xác nhận quy định trong một đợt dịch tiêu chảy cấp tính, chỉ cần một ca bệnh nhân được xác định là do vi khuẩn Tả, thì đợt dịch đó phải được định danh là dịch Tả.

Như vậy, những thông tin tổng hợp và dự đoán của chúng tôi là có cơ sở và chính xác.

Và theo thông tin tham khảo tại trang nhà của Bộ Y Tế, giới chức Y tế của trung ương đã có ý thức về một vụ dịch Tả dấy lên ngay từ những ngày đầu của vụ dịch. Do đó đã có gần như đầy đủ thủ tục hành chính và triển khai chiến dịch phòng chống dịch Tả một cách có bài bản từ sớm (dù cho đến nay vẫn chưa có công bố chính thức là dịch Tả). Đây là một trong những khâu quan trọng để có thể hạn chế và tiến đến kiểm soát được một loại dịch lây lan nhanh như dịch Tả.

Đối với loại dịch Tả, tính nguy hiểm ở chỗ là độc tố của vi trùng Tả làm cho người bệnh nhân bị tiêu chảy mất nước và mất điện giải ồ ạt, dẫn đến kiệt nước và rối loạn điện giải nhanh và tử vong nhanh. Tuy nhiên việc điều trị không phải là khó khăn.

Phòng bệnh dịch tả:

Người dân cần phải triệt để thực hiện “ĂN CHÍN UỐNG SÔI” trong mọi trường hợp. Khử trùng nguồn nước sinh hoạt hàng ngày nếu là nước không thông qua hệ thống khử trùng của thành phố. Không ăn kem, uống nước đá vì có thể không rõ nguồn nước sản xuất. Không ăn quà ngoài phố nếu không thấy hợp vệ sinh.

Triệt để thực hiện chế độ giữ vệ sinh cá nhân như rửa tay kỹ bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, trước và sau khi ăn. Đối với gia đình có người bị tiêu chảy cấp tính trong vùng có dịch, dù có được chẩn đoán là Tả hay không, bệnh nhân cũng phải được xử lý như Tả. Là phải cách ly với người xung quanh. Khử trùng chất thải, đặc biệt là phân của bệnh nhân bằng vôi bột. Khử trùng quần áo bệnh nhân bằng nước Cloramin B. Mọi thành viên trong nhà cần phải rửa tay bằng dung dịch Cloramin B. Cần hạn chế đi lại để tránh lây lan cho người khác.

Đối với người đi lại, đi du lịch đến vùng dịch:

Cho đến hiện nay, Tổ chức Y tế Thế giới không có khuyến cáo nào ngăn cản người đi du lịch hay người ngoài vùng dịch vào vùng có dịch Tả. Chỉ có khuyến cáo thực hiện chế độ vệ sinh cá nhân và ăn uống hợp vệ sinh. Khi có tiêu chảy, cần phải đến cơ sở Y tế để tư vấn và điều trị.

Hiện nay Tổ chức Y tế Thế giới cũng không có khuyến cáo phải cho uống kháng sinh đặc hiệu để dự phòng Tả, vì hiệu quả không tốt hơn mà còn lại có nguy cơ gây kháng thuốc.

Vaccine Tả

Tổ chức Y tế Thế giới chưa bao giờ khuyến cáo sử dụng loại vaccine tả cổ điển để dự phòng tả vì hiệu quả bảo vệ rất thấp mà nguy cơ phản ứng gen vi khuẩn lại cao.

Đối với các loại vaccine mới hiện hành dùng đường uống là an toàn và có khả năng bảo vệ 70%, nhưng với điều kiện phải dùng trước một thời gian.

Hiện nay thị trường có hai loại vaccine Tả:

1-     Vaccine CVD 103 HgR (Orochol-E ®), loại 1 liều duy nhất. Loại này thấy có tác dụng sau khi sử dụng 8 ngày, trên số người thử nghiệm tình nguyện. Do đó loại vaccine này có thể dùng một khi dịch mới phát.

2-     Vaccine WC/rBS (Dukoral ®),  dùng hai liều, mỗi liều cách nhau 10-14 ngày. Có hiệu quả sau khi liều dùng thứ hai 10 ngày. Do đó loại  vaccine này không có chỉ định dùng một khi dịch đã bùng phát.

04/11/07

Người Quan sát

04/11/12007: Có gì khác nhau giữa “tiêu chảy cấp nguy hiểm” và “Dịch Tả”

Định danh bệnh

Trong vòng trên dưới 10 ngày, khởi đầu là Hà nội sau đó lan rộng đến 10 tỉnh thành lân cận một nạn dịch tiêu chảy cấp, và con số bệnh nhân được đếm chính thức lên đến 400 người.

Ngày 30/11/2007 Bộ Y tế đã phát lệnh cảnh báo dịch “tiêu chảy cấp nguy hiểm” trên phạm vi toàn quốc.

Cho đến hiện nay, sự hiển nhiên về một ưu thế lâm sàng của bệnh nhân mắc chứng tiêu chảy cấp tính nguy hiểm này là do vi khuẩn Tả, và xét nghiệm lâm sàng cũng củng cố cho chẩn đoán đó trong đa số các trường hợp bệnh nhân nhập viện.

Về mặt phân loại và định danh bệnh tật, “tiêu chảy cấp tính”, nguy hiểm hay không nguy hiểm, đều là triệu chứng của nhiều nguyên nhân. Một khi chưa xác định được nguyên nhân thì cần phải sử dụng hội chứng hay triệu chứng để mô tả. Tiêu chảy cấp tính do Tả hay còn gọi là bệnh Tả là tiêu chảy cấp tính do phẩy khuẩn Tả (do hình thái của vi khuẩn này khi soi dưới kính hiển vi có hình dấu phảy hoặc cũng cong cong như hình trái chuối nên cũng gọi là vi khuẩn có hình chuối) gây nên.

Do vậy bệnh Tả là tiêu chảy mất nước cấp tính do vi khuẩn Tả gây nên, ngược lại tiêu chảy cấp tính có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, kể cả trong cùng một vụ dịch. Nhưng do đặc tính gây bệnh dịch của phẩy khuẩn Tả là có thể gây thành dịch và đại dịch nhanh chóng, bệnh nhân có thể tử vong trong một thời gian rất ngắn do kiệt nước. do đó theo quy định của  Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG), đối với một đợt dịch tiêu chảy cấp tính, chỉ cần xác định một bệnh nhân là bị tiêu chảy do vi khuẩn Tả, thì đợt dịch tiêu chảy đó cần phải định danh là Dịch Tả, và cần phải có báo cáo cụ thể, ngoài các chương trình, chiến dịch phòng chống bệnh một cách có hiệu quả. Quy định này cũng đã được Bộ Y Tế nước CHXHCNVN tái khẳng định trong quy trình xử lý dịch Tả ban hành kèm theo quyết định 4233/QĐ-BYT, ngày 3/11/07. (tài liệu đính kèm bên dưới).

Đặc tính gây kiệt nước của phảy khuẩn Tả là do độc tố của vi khuẩn kết gắn vào các bề mặt tế bào niêm mạc ruột, có vai trò như một cái bơm nước, hút toàn bộ nước trong tế bào của bệnh nhân tống ra ngoài đường ruột. Do đó bệnh nhân có biểu hiện tiêu chảy như tháo cống, và nôn dữ dội và toàn nước, dân gian chúng ta có câu “miệng nôn, trôn tháo” để mô tả bệnh tiêu chảy do Tả. Và vì cơ chế “tháo nước” của vi khuẩn Tả như vậy nên bệnh nhân tiêu chảy như tháo cống nhưng không hề có đau bụng, và mất nước, mất chất điện giải một cách nhanh chóng, nếu không kịp thời xử trí, bệnh nhân sẽ suy kiệt và tử vong trong vòng vài giờ.

Tuy nhiên, theo báo cáo của TCYTTG, 80% trường hợp mắc bệnh Tả biểu hiện ở thể nhẹ, chỉ có 20% biểu hiện thành nặng. Nếu xử trí đúng và kịp thời, chỉ cần bù dịch và nước cho bệnh  nhân bằng đường uống thì cũng giải quyết được đến 80%.

Do đó mấu chốt quan trọng để cứu sống bệnh nhân bị mắc tiêu chảy do Tả là bù dịch và chất điện giải sớm bằng đường uống. Thuốc kháng sinh đặc hiệu tả cũng có, rất đơn giản, có hiệu nghiệm; thế nhưng trong vài thập niên gần đây đã xuất hiện nhiều chủng vi khuẩn Tả kháng kháng sinh mạnh và kháng cả dòng kháng sinh mới- quinolone.

Tại sao người dân vẫn chưa sợ “dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm”

Cũng theo một số thông tin báo chí trong vài ngày gần đây cho thấy rằng “người dân vẫn chưa có ý thức gì về sự nguy hiểm của dịch tiêu chảy (Dù thân nhân đang nằm trên giường bệnh, sống chết còn chưa tiên liệu được, song nhiều người đến thăm nuôi bệnh nhân vẫn thờ ơ với dịch tiêu chảy cấp. Có người chậc lưỡi, đó chỉ là "không may" ăn thịt chó, mắm tôm đúng vào dịp phát dịch này). Và gần như giới chức y tế luôn quy tội cho thủ phạm gây đợt dịch “tiêu chảy cấp nguy hiểm” đang diễn ra này là do ăn mắm tôm và bắt đầu nhắm vào “thủ phạm” này để triệt hạ, vì được coi là nghi can số một.

Đúng như vậy, người dân chưa hiểu rằng tiêu thụ mắm tôm, mắm tép trong mùa dịch hiện này là nguy cơ cao của bệnh này. Có nghĩa là trong số những người đã vào viện vì “tiêu chảy cấp tính nguy hiểm”, đại đa số họ có ăn mắm tôm (theo báo cáo là 90%). Nhưng điều đó không có nghĩa là ăn mắm tôm là sẽ “bị bệnh tiêu chảy cấp tính nguy hiểm” và không ăn mắm tôm sẽ không bị. Cần phải hiểu đây là yếu tố nguy cơ cao mà thôi.

Tầm quan trọng của một bệnh chỉ được hiểu rõ khi chúng ta hiểu rõ bản chất của bệnh đó. Hãy nghe ý kiến của Thứ trưởng Bộ Y Tế Trịnh Quốc Quân. Hỏi: Vậy với biểu hiện bệnh như hiện nay thì cần phải hiểu thế nào cho chính xác? TQQ: “Nói đến bệnh đường ruột thì có rất nhiều bệnh khác nhau như bệnh chân – tay - miệng; thương hàn; tiêu chảy cấp do vi rút; tả. Và tôi nghĩ đây là những bệnh cần điều trị bằng kháng sinh và thuốc đặc trị. Vì vậy chúng ta gọi là tiêu chảy cấp nguy hiểm.” 

Có hai lý do người dân chưa biết sợ: 

1-     Bệnh chưa xác định được nguyên nhân. Chưa rõ nguyên nhân biết đâu mà tránh! Do đó có khuyến cáo người dân đừng ăn mắm tôm, thì họ cũng chỉ ừ ào cho qua chuyện, vì mắm tôm đâu có phải là nguyên nhân. Nếu một bệnh “tiêu chảy cấp nguy hiểm” và chưa được định danh thì cũng như là một bệnh dịch mới phát, chút ta chưa biết gì nhiều. Cần phải chờ.

2-     Không được biết đó là dịch Tả. Ý thức và hành vi chỉ đến sau một quá trình nhận thức. Đối với bệnh Tả, người dân Việt Nam dù là ở nông thôn, họ chỉ cần nghe qua là đã biết nó nguy hiểm như thế nào, vì họ đã có kinh nghiệm trải qua và cũng đã được biết nó từ lâu, và họ sẽ biết phải kiêng khem và phòng chống như thế nào và sẽ thực hiện các chỉ thị phòng chống dịch một cách triệt để hơn. 

Một khi người dân được biết chính xác nếu đó là dịch Tả, thì vấn đề nguy hiểm nó không chỉ là ở mắm tôm mắm tép mà là toàn bộ các thực phẩm tươi sống, chế biến không kỹ, kể cả nguồn nước uống và nguồn nước tắm giặt. Chỉ cần tắm nước lã ở vùng bị ô nhiễm, người bệnh cũng có thể mắc bệnh vì nuốt phải nước ô nhiễm. Điều này rất dễ xảy ra ở những vùng vừa trải qua bão lụt như ở Việt Nam. Cho nên, mắm tôm chỉ là một khâu rất rất nhỏ trong vai trò lây lan dịch “tiêu chảy cấp nguy hiểm” nói chung và Tả nói riêng.

Chỉ có nhanh chóng định danh cụ thể đợt dịch “tiêu chảy cấp tính nguy hiểm” này, về mặt nguyên nhân chính yếu gây bệnh thì cơ may hiệu quả ngăn ngừa dịch lan tràn nhanh và rộng hơn mới có hiệu quả.

Có phải là Dịch Tả hay không?

Nhưng dù Dịch Tả lan rất nhanh thành đại dịch, với tiến bộ khoa học ngày nay, điều trị bệnh  nhân bị bệnh Tả không phải là khó khăn nếu được xác định sớm, điều trị sớm và đúng cách.

Tuy nhiên, phòng chống dịch  và ngăn ngừa dịch còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng phòng chống chủ động thì khả năng ngăn ngừa dịch sẽ sớm và hiệu quả hơn.

Người Quan sát

02/11/12007: Sau khi có nhận định sơ bộ dưới đây về lâm sàng, chúng tôi mới đọc được một tin khác:

Theo tin từ lớp tập huấn điều trị tiêu chảy cấp nguy hiểm do Bộ Y tế tổ chức hôm qua, kết quả phân lập trên các mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân cho thấy vi khuẩn gây tiêu chảy cấp có hình phẩy, với hơn 40 chủng gây bệnh….

Và:

Vi khuẩn này phát triển trong môi trường kiềm cao muối mặn, có thể tồn tại đến 150 ngày trong phân và tồn tại nhiều năm trong động vật biển thân mềm.

Mặc dù theo báo cáo là tìm thấy hơn 40 chủng khác nhưng vẫn là PHẨY KHUẨN.

Với diễn tiến bệnh dịch như vậy, xét nghiệm như thế này, Tại sao không định danh là DỊCH TẢ, kể cũng lạ!!!

Người Quan sát

http://www2.thanhnien.com.vn/Suckhoe/2007/11/2/214518.tno

01/11/12007:

Liệu dịch tiêu chảy cấp ở Hà nội hiện nay có phải là Dịch Tả?

Thứ năm, 1/11/2007, 17:16 GMT+7 VNExpress: Đến sáng nay, Viện Các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới Quốc gia đã tiếp nhận gần 120 ca tiêu chảy cấp, trong đó 80 ca là loại nguy hiểm. Viện phải giải phóng các bệnh nhân khác để lấy chỗ cho họ.
 

Theo dõi thông tin trên truyền thông trong những ngày qua, chúng ta có thể biết được câu chuyện tổng quát là có xuất hiện một dịch tiêu chảy cấp tính vì số lượng bệnh nhân tăng nhanh trong một đơn vị thời gian tại một vùng địa dư. 

Vấn đề nguyên nhân nó là gì? 

Dịch tiêu chảy cấp tính thường có hai nguyên nhân chính hoặc là vi rút hoặc là vi khuẩn. Nguyên nhân tiêu chảy do vi-rút thường khó chẩn đoán hơn là do vi khuẩn. Biểu hiện lâm sàng của tiêu chảy do vi rút cũng thường nhẹ hơn do vi khuẩn,đặc biệt là vi khuẩn tả. 

Mặc dù hiện nay giới chức thẩm quyền chưa xác định được nguyên nhân của tiêu chảy này là gì nhưng qua một số thông tin trên báo chí nhận thấy đặc điểm lâm sàng của dịch tiêu chảy này như sau:

-         Dịch cấp tính, diễn tiến ồ ạt.

-         Đi tiêu chảy nhiều, nôn nhiều (miệng nôn trôn tháo).

-         Triệu chứng lâm sàng bệnh nhân rất nặng, có biểu hiện của rối loạn điện giải rất nhanh và rõ.

-         Phân đi ngoài nước trắng đục (không có nhầy máu) 

Các triệu chứng lâm sàng này cần phải nghĩ ngay đến là tiêu chảy do phảy khuẩn Tả.

Về mặt dịch tễ học: yếu tố phụ trợ là đợt dịch tiêu chảy xảy ra sau một thiên tai lũ lụt. Yếu tố không hỗ trợ cho bệnh lý này là bệnh dịch xảy ra ở Hà nội không thuộc vùng dịch tả lưu hành. Nhưng không phải không xảy ra. 

Tuy nhiên, chẩn đoán xác định hay loại trừ nguyên nhân Tả là một chẩn đoán không khó, nếu không nói là dễ. 

Bà Thứ trưởng Bộ Y tế trả lời khi phóng viên hỏi:

Khả năng đây là dịch tả hay là gì, thưa bà?

“Bây giờ thì chưa thể khẳng định được, ngành y tế cần phải có thời gian theo dõi và xác, định. Bệnh này thì hiện đã có thuốc đặc trị, quan trọng là phải bù lượng nước đã mất ở người bệnh. Bệnh này làm người ta mất nước, dẫn tới truỵ tim mạch, nhất là ở người già. Thuốc đặc trị thì cũng rẻ.” 

Đã gần một tuần mà chưa thể khẳng định mà cũng chưa thể loại trừ được nguyên nhân tiêu chảy do tả. Chẳng nhẽ xét nghiệm loại trừ tả trên hàng trăm ca bệnh nhân vào viện cùng một nhóm triệu chứng mà khó đến thế sao! 

Ngoài ra, một điểm thắc măc khác, không chỉ một lần Bà Thứ trưởng phát biểu (không rõ ràng)” “Bây giờ thì chưa thể khẳng định được, ngành y tế cần phải có thời gian theo dõi và xác, định. Bệnh này thì hiện đã có thuốc đặc trị, quan trọng là phải bù lượng nước đã mất ở người bệnh. Bệnh này làm người ta mất nước, dẫn tới truỵ tim mạch, nhất là ở người già. Thuốc đặc trị thì cũng rẻ.” Một bác sĩ khác cũng khẳng định như vậy: “Bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm hiện đã có thuốc đặc trị. Theo bác sĩ Tường Vân, cơ sở y tế các cấp đều đã có phác đồ điều trị bệnh này. “

Một bệnh chưa xác định được nguyên nhân thì không thể nào có một thuốc đặc trị. Một bệnh đã có thuốc đặc trị thì nguyên nhân đã phải xác định được. Mà thuốc đặc trị thì chỉ có nguyên nhân là vi khuẩn mới có thuốc điều trị đặc hiệu mà thôi! 

Đồng thời, mới đây, ngày 30/10/2007 Bộ Y tế đã ban hành Quyết định về “Hướng dẫn chẩn đoán điều trị bệnh Tả”. Có phải là một sự kiện xuất hiện đồng thời ngẫu nhiên không có liên quan với dịch tiêu chảy cấp tại Hà nội? 

Vậy liệu dịch tiêu chảy cấp ở Hà nội hiện nay có phải là Dịch Tả?

Người Quan sát

Thông tin tham khảo: 

http://www.vnexpress.net/Vietnam/Doi%2Dsong/2007/11/3B9FBE4A/

Bác sĩ Nguyễn Hồng Hà, Phó viện trưởng, cho biết số bệnh nhân đến đây tăng lên hằng ngày. Trong hôm đầu tiên dịch xuất hiện chỉ có 6 bệnh nhân. Con số này tăng thành 10 rồi 20 ca. Hai ngày qua, mỗi ngày viện tiếp nhận hơn 40 ca tiêu chảy cấp. Riêng sáng nay, đã có hơn 20 người nhập viện. 

Ông Lê Xuân Thể (53 tuổi, Thanh Xuân) từng ăn mắm tôm mua từ Hà Tĩnh. Sau đó ít ngày, ông bị đi ngoài tháo cống, đến mức chỉ nằm lại ít phút ở nơi sơ cứu đã làm ướt cả tấm chăn đắp tạm. Chỉ sau 1 giờ, ông đã bị mất mạch, huyết áp tụt nghiêm trọng, chân tay và hàm cứng đờ, co rút, nguy cơ tử vong rất cao. Hiện ông đã giảm đi ngoài.  

Còn ở thể bệnh nguy hiểm này, ngay từ lần đi đầu tiên đã là dạng "tháo cống", phân toàn nước trắng đục. Bệnh nhân không đau bụng hoặc đau không đáng kể; chân tay lạnh do mất nước nhiều. Những người có biểu hiện tương tự nên đến ngay cơ sở y tế. Người nhà bệnh nhân nếu thấy mình có nguy cơ do cùng ăn thực phẩm nguy cơ cao, hay bị dính chất nôn, chất thải người bệnh cũng nên đến bệnh viện để uống thuốc dự phòng. 

Bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm hiện đã có thuốc đặc trị. Theo bác sĩ Tường Vân, cơ sở y tế các cấp đều đã có phác đồ điều trị bệnh này. Tuy nhiên, Viện cũng vừa hoàn thành một phác đồ cập nhật những kiến thức mới nhất để phổ biến  

http://vietnamnet.vn/xahoi/2007/11/752637/ 

Thời gian ủ bệnh từ vài giờ đến 5 ngày với các biểu hiện ban đầu sôi bụng, đầy bụng, tiêu chảy vài lần. Sau khi đã phát bệnh biểu hiện rõ hơn tiêu chảy liên tục rất nhiều lần với khối lượng lớn, có khi hàng chục lít một ngày. Phân điển hình toàn nước, màu trắng lờ đục như nước vo gạo, không có nhầy máu; nôn, bệnh nhân nôn rất dễ dàng, lúc đầu ra thức ăn, sau toàn nước; bệnh nhân thường không sốt, ít khi đau bụng; tình trạng mất nước và điện giải gây mệt lả, chuột rút...  

http://www.tienphongonline.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=100468&ChannelID=2 

Sáng 31/10, bên hành lang Quốc hội, báo chí đã trao đổi nhanh với bà Nguyễn Thị Kim Tiến (Thứ trưởng Bộ Y tế) về dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm.

Bà Tiến nói: Dịch bệnh này nếu không ngăn chặn thì lây lan nhanh lắm, vì nó lây bằng đường nước, đường thực phẩm. Do vậy, tôi vẫn nhắc lại rằng biện pháp phòng chống quan trọng là đun sôi, nấu chín mới ăn.  

Dịch tiêu chảy cấp nhiều năm trước vẫn thỉnh thoảng xảy ra, và so với bây giờ thì nặng nề hơn, đặc biệt là các tỉnh miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long. Việc quan trọng nhất là tuyên truyền cho người dân biết và hướng dẫn họ phòng tránh. 

Khả năng đây là dịch tả hay là gì, thưa bà?

Bây giờ thì chưa thể khẳng định được, ngành y tế cần phải có thời gian theo dõi và xác, định. Bệnh này thì hiện đã có thuốc đặc trị, quan trọng là phải bù lượng nước đã mất ở người bệnh. Bệnh này làm người ta mất nước, dẫn tới truỵ tim mạch, nhất là ở người già. Thuốc đặc trị thì cũng rẻ. 

http://moh.gov.vn/homebyt/vn/portal/InfoDetail.jsp?area=58&cat=1456&ID=5808

QUYẾT ĐỊNH

Về việc ban hành “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tả”

_______________

BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ

Căn cứ Nghị định số 49/2003/NĐ-CP ngày 15/5/2003 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức Bộ Y tế;

Xét biên bản họp Hội đồng chuyên môn nghiệm thu “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tả”- Bộ Y tế ngày 31/10/2007 ;

Theo đề nghị của Vụ trưởng Vụ Điều trị- Bộ Y tế,

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tả”.

Điều 2. “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tả” áp dụng cho tất cả các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Nhà nước, bán công và tư nhân trong toàn quốc.

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký, ban hành.

Điều 4. Các ông, bà: Chánh Văn phòng; Chánh Thanh tra; Vụ trưởng Vụ Điều trị và Vụ trưởng các Vụ, Cục trưởng các Cục thuộc Bộ Y tế; Giám đốc các Bệnh viện, Viện có giường bệnh trực thuộc Bộ Y tế; Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Thủ trưởng y tế các ngành; Thủ trưởng các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.

Trở về đầu trang ►