Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

55 PHÚT VỚI THIỀN SƯ THÍCH NHẤT HẠNH: Một lần gặp và nhiều bài học…

  KHÁNH LINH

Một ngày đầu xuân, một phóng viên trẻ chưa hiểu gì nhiều về đạo Phật như tôi được tòa soạn giao phỏng vấn Thiền sư Thích Nhất Hạnh nhân chuyến ông về nước lần thứ 2 cùng với Tăng đoàn vài trăm người của ông. Một vinh dự, cũng là một áp lực. Bởi dù chưa một lần diện kiến Thiền sư nhưng tôi đã nghe những người bạn, đặc biệt trong đó có cả người Mỹ, Canada, Pháp, Đức, Ấn Độ… kể về ông và pháp môn Thiền của ông với tất cả sự ngưỡng mộ và khâm phục. Họ thành kính gọi ông là “Thầy”, và đề cập đến những lời ông nói, những cuốn sách ông viết như là kim chỉ nam cho cuộc đời họ.

Tôi nhớ nhất khi người phụ nữ Mỹ 60 tuổi kể về lần bà có “phước” được đứng cách thiền sư vài mét khi tham gia tu tập tại Làng Mai (Đạo tràng Mai Thôn, Pháp), được cảm nhận nguồn sức mạnh tinh thần, nguồn năng lượng từ Thiền sư truyền qua bà như phép nhiệm mầu. Nhìn ánh mắt bà, nghe bà nói, tim tôi như đập mạnh hơn bởi cảm nhận quá rõ đức tin nơi người phụ nữ ấy. Những người phương Tây bị chinh phục bởi Thiền sư Thích Nhất Hạnh mà xem Việt Nam như quê hương thứ hai. Vậy là, dù chưa hẳn có chủ ý, Thiền sư đã thực hiện sứ mạng mang văn hóa, mang hình ảnh Việt Nam đến với thế giới.

Từ góc độ một người trẻ, tôi bị chinh phục bởi “tình thương yêu”, "lòng nhân ái" giữa người với người, giữa người với vạn vật tràn ngập trong những bài giảng của Thiền sư Thích Nhất Hạnh ở khắp mọi nơi. Quan trọng hơn, theo cách hiểu của tôi thì mỗi người trước hết sẽ phải tập yêu chính mình, bởi trong mình có cả cha mẹ, ông bà…, và mình sẽ là một phần trong những người con, cháu của mình… Theo ông, mỗi người không tự nhiên sinh ra hay mất đi mà là một phần của sự tiếp nối của những con người cùng huyết thống.

Tôi đặc biệt ấn tượng bởi ông luôn nhấn mạnh đến sự “an trú trong hiện tại”, chỉ để ý đến phút giây này, ở nơi đây mà không vướng bận quá khứ, không lo nghĩ tương lai. Quá khứ thì đã qua và không thể thay đổi, tương lai thì chưa tới và ta chưa thể chắc chắn, vậy sao không dành trọn "năng lượng" để sống và yêu thương trong từng giây phút. Qua ông, tôi nghĩ, sống tốt trong hiện tại là cách chuẩn bị tốt nhất cho tương lai.

■

Tôi đã nghe, đã hiểu – dù chỉ là phần rất nhỏ – về ông như thế. Bây giờ, tôi sắp có duyên được ngồi đối diện với Thiền sư và trò chuyện trực tiếp với ông. Biết Thiền sư Thích Nhất Hạnh đang có khóa tu 5 ngày dành cho đại chúng tại Tu viện Bát Nhã (Bảo Lộc), theo như gợi ý của sư thầy Pháp Ấn, tôi quyết định lên trước một ngày để cảm nhận không khí, “lắng mình” chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ được xếp lịch vào chiều hôm sau.

Tu viện Bát Nhã nằm cách thị xã Bảo Lộc (Lâm Đồng) 16km nên những người đi xe khách đến thị xã sẽ phải vào tận nơi bằng xe ôm. Chiều ngày cuối tháng 2.2007, tôi vừa xuống xe đã thấy một bác tài niềm nở "Vào Bát Nhã phải không cô?", thì ra từ đêm hôm trước bác tài đã miệt mài chở hơn chục lượt khách, nên thấy người lơ ngơ xuống xe là không cần hỏi. "Chẳng vào Bát Nhã thì còn đi đâu lên đây hôm nay" (!?) – ông khẳng định chắc nịch. Vào đến nơi mới hiểu vì sao bác tài tự tin thế. Theo ước tính, trên 3.000 người từ khắp nơi đang có mặt tại đây để tham dự khóa tu. Đây đã là chuyến trở về thứ hai của Thiền sư sau chuyến đầu tiên cách đây 2 năm, nên người trong nước đã biết nhiều về ông hơn, người muốn đến với khóa tu cũng nhiều hơn.

Người chen chân như trẩy hội, nhưng không hề tạo ra cảnh náo loạn. Mọi người đi nhẹ hơn, nói khẽ hơn, những ánh mắt đồng cảm… bởi dù già trẻ lớn bé, dù Bắc hay Nam thì mọi người đến đây: hoặc đã từng tu tập theo phương pháp của Thiền sư (mong có dịp thật sự được tu tập cùng ông), hoặc những người mới lần đầu đến đây (vì nghe người thân và bạn bè kể nên muốn tận mắt chứng kiến và trải nghiệm). Tôi được xếp vào loại thứ hai, đồng thời thực hiện nhiệm vụ của một phóng viên.

Dễ dàng nhận thấy có đến hàng trăm người nước ngoài có mặt trong khóa tu, bởi họ nổi bật giữa cả ngàn người do... chiều cao khác biệt. Dẫu là Tây thì cũng khoác trên người bộ quần áo nâu hay trắng đặc trưng của Phật tử, cũng chắp hai tay trước ngực và thành kính cúi chào không khác gì Phật tử Việt Nam. Đó là những người đang làm việc tại Việt Nam nghỉ phép để lên đây, hoặc những người theo tăng đoàn của thiền sư Thích Nhất Hạnh trở về cố hương, bởi họ đã bị chinh phục bởi pháp môn Thiền của vị Thiền sư gốc Việt, xem Việt Nam như quê hương. Chính họ đã lập ra những đoàn thể tu tập ở khắp châu Âu, châu Mỹ, là những "đại sứ thiện chí" để truyền bá văn hóa Việt trên khắp thế giới.

Chỉ tiếc vì đang trong khóa tu nên mọi người rất hạn chế nói chuyện riêng, tất cả đều hẹn hết khóa tu 4 ngày sẽ chia sẻ mọi điều về bản thân họ. Dù rất hấp dẫn bởi những lời hẹn ấy, nhưng tôi đã không thể chờ vì phải trở về TP.HCM ngay buổi chiều, sau khi phỏng vấn thiền sư Thích Nhất Hạnh. Tôi cũng không có nhiều thời gian để tham gia những giờ thực tập bởi còn phải chuẩn bị cả hơn chục câu hỏi cho buổi phỏng vấn. Quỹ thời gian ít ỏi, điều muốn hỏi thì nhiều, thôi thì cứ chuẩn bị, thừa còn hơn thiếu.

■

Dù đã hứa sẽ để tôi thực hiện một cuộc phỏng vấn “độc quyền” với Thiền sư, nhưng rồi vì anh Tony Macgregor, phóng viên người Canada đang làm việc cho Korean Times tha thiết quá, rồi một cộng tác viên của báo Giác Ngộ cũng muốn được tiếp cận, mà thời gian của thiền sư Thích Nhất Hạnh tại Tu viện Bát Nhã lại quá khít khao nên tôi đành hài lòng với cuộc trò chuyện "3 cùng 1" với lời hẹn trước "câu của ai người nấy hỏi, hồn ai nấy giữ".

Chúng tôi được đưa vào một ngôi nhà nhỏ phía sau khu thiền đường. Chưa kịp ngó nghiêng xung quanh thì nhân vật chính đã xuất hiện. Ấn tượng đầu tiên của tôi về thiền sư là ông trẻ hơn tuổi 82 của mình rất nhiều, mọi lời nói đều nhẹ nhàng, mọi cử chỉ đều toát ra sự bình an thanh thản, đôi mắt sáng tinh anh luôn nhìn thẳng vào người đối diện như để hiểu thấu tâm can.

Buổi gặp bắt đầu bằng thiền trà, vốn là một nghi lễ rất được tôn trọng ở Làng Mai. Trong không gian im lặng đầy trang nghiêm, những tách trà được rót, được đưa cho mỗi người thưởng thức từng hớp nhỏ với cả sự trân trọng, cả trái tim. Theo thiền sư Thích Nhất Hạnh thì thiền trà là cơ hội để trân quý sự có mặt bên nhau trong đạo tình và trong tinh thần hòa hợp. Thiền sư còn viết ngay trên giấy dó câu “Drink your tea”, "bức thư pháp" sau đó được ưu tiên tặng Tony cầm về, chắc chắn anh sẽ nâng niu những dòng chữ vừa ráo mực của người mà anh đã rất ngưỡng mộ. Khác với quan niệm thiền là ngồi yên, nhắm mắt, Thiền sư muốn cho chúng tôi cảm thiền trong đời thường, hiểu cách có thể thiền trong từng hoạt động.

Tony khoe anh đã theo đạo Phật nhiều năm, rất mê cuốn sách có tựa đề “Anger" (Lửa hận) của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, cuốn sách đã bán được 1 triệu bản trong 1 năm. Thiền sư nhẹ nhàng tiếp lời kể chuyện ông đã viết thêm một cuốn sách nữa có tên là “Power” (Quyền lực) hướng đến những nhà lãnh đạo, những doanh nhân, sẽ xuất bản trong khoảng 6 tháng nữa.

Cứ thế, chúng tôi nhẹ nhàng đi vào cuộc trò chuyện. Trước mọi câu hỏi dù bằng tiếng Anh hay tiếng Việt, trong khi ba chúng tôi cứ nhấp nhổm để được hỏi nhiều hơn trong khoảng thời gian hạn hẹp thì Thiền sư luôn trả lời với đúng phong thái chậm rãi, khoan thai, tự chủ. Và trong mọi câu trả lời, Thiền sư luôn nhấn mạnh đến thiền trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống, rằng chỉ với sự tu tập thì người ta mới có thể cân bằng cuộc sống vật chất và tinh thần, những người lãnh đạo mới thật sự vì dân và lo cho dân. Dù câu hỏi về văn hóa, về bản sắc dân tộc, về sự phát triển của đất nước… Thiền sư đều đưa thiền vào câu trả lời như tái khẳng định điều ông luôn theo đuổi.

Giữa cuộc trò chuyện, có hai lần sự im lặng bao trùm căn phòng nhỏ. Đó là khi tiếng chuông vang lên khắp không gian tu viện, và theo nghi lễ thì tiếng chuông là dấu hiệu để mỗi người dừng mọi hoạt động, mọi suy nghĩ vẩn vơ tâm trí, quay về theo dõi hơi thở. Đã biết qua về qui định này nên tôi không bất ngờ, nhưng mấy người bạn đồng nghiệp có phần ngạc nhiên, tưởng Thiền sư đang suy nghĩ câu trả lời. Giây phút im lặng ngắn ngủi ấy càng khiến tôi hiểu hơn về triết lý sống "an trú trong hiện tại".

■

Bất chấp sự nhấp nhổm của chúng tôi, 55 phút gặp gỡ trôi qua mà mỗi phóng viên vẫn còn nhiều thắc mắc chưa có lời đáp. Tôi nhớ nhất câu hỏi đáp sau này đã không thể giữ trong bài phỏng vấn, bởi có phần lạc đề.

- Có gì mâu thuẫn giữa việc đổi mới, tập trung phát triển kinh tế và việc bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa tinh thần trong một đất nước "còn nghèo" như Việt Nam?

- Đây là một chủ đề rất căn bản. Người đương thời nghĩ hạnh phúc chỉ có được khi mình có tiền, quyền hành, danh vọng. Trong Đạo Phật cũng nói đến quyền lực nhưng không phải là danh vọng, tiền bạc mà là quyền của đoạn đức (khả năng có thể chặt đứt được những hận thù, những đam mê), trí đức (có trí tuệ, không bị u mê, giải quyết được những mâu thuẫn trong phạm vi gia đình, xã hội. Nhiều khi chỉ nói một câu, khuyên một lời, buông bỏ một thái độ thì tự nhiên hoàn cảnh sẽ thay đổi nhiều), ân đức (khả năng tha thứ). Nếu đủ ba "quyền", ba năng lượng này thì hạnh phúc rất lớn. Khi đó quyền lực, sự giàu sang của nhà chính trị, nhà kinh tế sẽ lại thành lợi khí giúp họ thực hiện chí hướng của họ.

Đáp lại câu hỏi mang tầm “quốc gia” của tôi, Thiền sư chỉ nhẹ nhàng giải thích về vai trò của mỗi cá nhân. Nhưng có lẽ mỗi người đọc đều sẽ tự hiểu được thông điệp mà Thiền sư muốn nói đến. Cũng như câu hỏi cuối cùng, có phần “lấn giờ” của tôi:

- Thiền sư đã 2 lần về Việt Nam, và như Thiền sư nói đó thật sự là những chuyến trở về cội nguồn. Vậy thiền sư đã dự định gì cho những chuyến trở về tiếp theo?

- Mình an trú trong giây phút hiện tại, làm cho tốt điều mình đang làm, không phân tâm nghĩ đến việc tiếp theo.

Quả là một bài học cho cái nghề luôn đòi hỏi phải “sục sạo quá khứ”, “dự đoán tương lai” của tôi. Cũng như, nếu Thiền sư biết tôi cứ tiếc hùi hụi vì còn tới 5 câu hỏi chưa được trả lời, chắc chắn ông sẽ mỉm cười.

Cuộc gặp đầu tiên có phần ngắn ngủi của tôi với vị Thiền sư đã nổi tiếng khắp châu Âu, châu Mỹ đã cho tôi một bài phỏng vấn, một bài viết và… những bài học.

K.L

Nguồn: http://nguoivienxu.vietnamnet.vn/doisongnvx/hdvktrongnuoc/2007/03/673696/