Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

Bạn đọc viết: Ca nhạc hay phường tuồng chính trị?  

Hà Giang

Hoạt động văn nghệ ở hải ngoại gần đây rộ lên phong trào làm DVD ca nhạc và hài kịch. Rất nhiều công ty nổi lên với nhiều chương trình ca nhạc hấp dẫn, quay hình màu mè, và nhiều chiêu thức mới lạ được tung ra để thu hút khách hàng. Đặc biệt là cùng với sự mở cửa của Việt Nam, rất nhiều chương trình ca nhạc có sự tham gia của các nghệ sĩ trong nước. Những chương trình này, nói cho công bằng, cũng đáp ứng được phần nào nhu cầu giải trí của bà con Việt kiều, nhưng cũng qua đó, tạo cơ hội cho các ca sĩ và nghệ sĩ từ trong nước đang định cư ở nước ngoài có thể tiếp tục hành nghề. Ngoài ra, qua các chương trình này, một số ca sĩ mới được phát hiện và kế thừa nền văn nghệ Việt ở hải ngoại.

Nhưng sự việc lúc nào cũng có hai mặt tích cực và tiêu cực của nó. Sẽ không có gì đáng nói nếu trong kỹ nghệ ca nhạc ngoài này không có những “con sâu làm rầu nồi canh”, những con muỗi làm ô uế môi trường văn nghệ. Thật vậy, lợi dụng phong trào đang lên, một số nhỏ công ty cố ý chính trị hóa bằng cách nhồi nhét vào các chương trình ca nhạc những luận điệu xuyên tạc lịch sử và chống phá Việt Nam. Một công ty “nổi” trong các công ty bầu sô nhạc này là nhóm Asia ở miền Nam California. 

Công ty bầu sô Asia được biết đến trong làng văn nghệ hải ngoại không phải nhờ chất lượng của chương trình, mà nhờ vào chủ trương chống cộng cực đoan của họ. Khác với nhóm bầu sô Thúy Nga, nhóm Asia thường lồng vào chương trình những bài ca mang nội dung tâm lý chiến trong thời chiến tranh, những bình luận chống Việt Nam, những câu tụng niệm mang tính truyền đạo Kitô giáo, những phát biểu hằn học hận thù từ cửa miệng của những người từng phục vụ trong chế độ Diệm Thiệu trước 1975. Có thể gọi các chương trình ca nhạc này là những phường tuồng chính trị.  

            Với một nội dung ‘tả-pí-lù’ như thế, các chương trình ca nhạc của công ty Asia làm nhòa lằn ranh giữa văn nghệ, chính trị và truyền đạo. Chẳng hạn như một DVD mới đây, họ mở đầu bằng một màn với một bà sơ mặt mày ủ rũ, cùng với hình ảnh nhà thờ và thánh giá giống như là một màn quảng cáo trên tivi Mỹ. Như để nhấn mạnh cái nét Kitô giáo, họ kết thúc chương trình cũng bằng những hình ảnh và bài nhạc với nội dung nặng từ Kitô giáo. Cách tuyên truyền tôn giáo quá lộ liễu (và vụng về) này chẳng những là một sự tự tử thương mại, mà còn thể hiện sự coi thường khán giả của công ty bầu sô Asia.

Các chương trình ca nhạc của công ty Asia thường có chất lượng thấp, và chẳng đóng góp gì cho nghệ thuật âm nhạc. Công ty Asia thích khai thác những bài ca với nội dung hoài niệm về thời chiến tranh, về người lính Sài Gòn, và nhất là về chống cộng, một đề tài gần như là “tủ” của nhóm này. Bộ máy tâm lý chiến trong thời chiến đó có mục tiêu chính là tuyên truyền chống cộng, cho nên không ngạc nhiên khi các sản phẩm của hệ thống tâm lý chiến đều mang nội dung chống cộng. Chỉ có điều là những sản phẩm đó không còn phù hợp với tình thế mới nữa. Những “anh tiền tuyến, em hậu phương” thời xưa có lẽ nghe hay, nhưng bây giờ nghe qua thấy khôi hài. 

Tuy nhiên, chúng ta thông cảm và hiểu những bài nhạc này vẫn còn hấp dẫn một số khán giả có tuổi, những khán giả từng một thời gắn bó với những sản phẩm văn hóa của bộ máy tâm lý chiến dưới thời Diệm – Thiệu do Mỹ tài trợ. Kỷ niệm bao giờ cũng đẹp. Đối với người có tuổi, nhất là những người từng hưởng một cuộc sống an nhàn, ngồi mát ăn bát vàng, hưởng ân huệ của “chí sĩ” Ngô Đình Diệm và tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, thì ngày xưa cũng có nghĩa là những ngày đẹp nhất trong đời, và hoài niệm về “thời vàng son” là một điều có thể hiểu được.  

Tác giả của những sản phẩm tâm lý chiến cũng là những người được huấn luyện kỹ càng cho công tác tuyên truyền chống cộng. Đó là những ông hoàng nhạc boléro như Trần Thiện Thanh và nhóm Lê Minh Bằng (mà Asia đặt tên là “huyền thoại” (sic!)). Họ được công ty bầu sô “vinh danh” rầm rộ trong thời gian gầy đây. Cho rằng những người này có đóng góp vào nền văn nghệ miền Nam e rằng quá thậm xưng, vì họ không phải là những nghệ sĩ thực thụ mà chỉ là những người “tải đạo”, có năng khiếu nhạc phổ thông và được trưng dụng để làm công tác tuyên truyền trong một thời gian. Vì sản phẩm của họ có định hướng tuyên truyền cho nên chúng không có giá trị nghệ thuật cao. Đó là những bài nhạc loại “mì ăn liền”, được viết ra trong vòng vài giờ, mà sinh viên trước 1975 đặt tên là “nhạc sến”. Sến là vì những bài ca mang tính kể lể, tự sự về những câu chuyện tình éo le, ủy mị, vụn vặt, tủn mủn, với những lời xưng tụng tình yêu sáo, thậm chí vô nghĩa, lồng trong những giai điệu ru ngủ được du nhập từ các nước Nam Mỹ.  

Nhạc sến phải do ca sĩ sến trình bày. Các ca sĩ sến thời trước 1975 nay thấy mình có đất trở lại dụng võ như Phương Dung, Thanh Thúy, Hoàng Oanh, Thanh Tuyền, Kim Loan, Trúc Mai, Chế Linh, Nhật Trường, Anh Khoa, v.v… Sau này, một loạt ca sĩ loại karaoke như Như Quỳnh, Diễm Liên, Phương Diễm Hạnh (hai cô này nghe tên đã biết … sến), Lâm Thúy Vân, Tâm Đoan, Tuấn Vũ,  Trường Vũ, v.v… cũng bắt chước con đường nhạc sến. Không có gì để nói về tài năng của các “ca sĩ” này, vì thật sự họ chẳng có tài gì đặc biệt hay nổi trội. Vẫn cách hát nhép (tức thu sẵn và phát ra trên sân khấu). Vẫn những chất giọng ướt át ủ rủ, vẫn những khuôn mặt phấn son lòe loẹt như cô gái quê mới học làm đẹp, vẫn những khuôn mặt được “tân trang” khá thô bằng phẫu thuật cố níu kéo thời gian, vẫn cái áo veston và càravát như ông công chức văn phòng, vẫn những điệu bộ khô cứng và khuôn mặt gượng gạo nhăn nhó như người mắc bệnh … táo bón, vẫn những cách diễn người máy. Họ cũng chẳng tạo cho mình một phong cách gì độc lập, mà chỉ hát đi hát lại những bài ca cũ rích với nội dung chẳng ăn nhằm gì với ngày nay. Hay có “cải tiến” thì cũng là loại lai căng pha trộn tiếng Anh của dân du côn người Mỹ da đen với ca từ Việt. Âm nhạc Việt Nam với những “ca sĩ” loại này khó mà cất cánh được. 

Các ca sĩ xuất hiện và làm cho công ty bầu sô Asia ca thì không hay, nhưng một số thích làm cái loa tuyên truyền chống cộng. Điển hình cho nhóm này là Anh Khoa. Anh chàng này thuộc loại ca sĩ hạng dưới trung bình trước 1975. Sau 1975 xuất hiện trên một sô nhạc của Thúy Nga mếu máo, nước mắt đầm đìa, tưởng là anh ta nhớ nhà, nhưng hóa ra anh ta khóc là để được bảo lãnh đi Mỹ! Nay Anh Khoa đã ở Mỹ và ăn nói bậm trợn chống Việt Nam và mỉa mai đồng nghiệp trong nước.  

Ngạc nhiên hơn là Thanh Lan cũng tham gia làm cho công ty Asia. Trong một sô ca nhạc mới đây, Thanh Lan – người vẫn được đồn đại là vợ không chính thức của vua nhạc sến Trần Thiện Thanh – nói láo đến không biết ngượng. Thanh Lan nói rằng vào khoảng năm 1975 hay 1976 (tức vừa mới hết chiến tranh), Trần Thiện Thanh nửa đêm đến nhà cô kêu đi ca hát ở một cánh đồng ngoại thành Sài Gòn mà cô không nhớ địa danh. Thanh Lan còn cho biết chỉ trong vòng một hai giờ đồng hồ mà giữa cánh đồng hiu quạnh đã có sẵn sân khấu với cả 4 ngàn khán giả! Xin nhắc lại: ở vào cái thời điểm “gay go” mới sau 1975 mà có hàng 4 ngàn người đi xem trình diễn ở một cánh đồng vào lúc 2 giờ sáng. Thanh Lan hoặc là có trí tưởng tượng của người hoang tưởng, hoặc là nói láo. Tôi tin rằng cô ta nói láo hơn, vì cô chưa mắc bệnh hoang tưởng. Thật ra, Thanh Lan mang tiếng xạo từ sau năm 1975, vì hành “nghề” hơi tế nhị mà ai ở Sài Gòn sau 1975 đều biết hay nghe đến. Thú thật tôi từng là một “fan” của Thanh Lan trong thời trước 1975, nhưng sau 1975 tôi thấy cô ta tự đánh mất tư cách của mình, và bây giờ lại nói láo trước công chúng mà không biết ngượng. Thật là tiếc!  

Công ty bầu sô Asia còn có một chiêu thức khác là dụ dỗ và lợi dụng các ca sĩ từ trong nước mới ra ngoài định cư, rồi sử dụng họ như là những cái loa xuyên tạc chống cộng. Một số người khi biết mình bị lợi dụng thì đã muộn và nay thì im hơi lặng tiếng trong hối hận. Nhưng cũng có người có vẻ thích được sử dụng như Ngọc Huyền chẳng hạn. Ngọc Huyền là dâu của Thanh Tuyền, và từng được nhà nước phong “Nghệ sĩ ưu tú” vì hoạt động hát cổ nhạc của cô ở trong nước, nhưng khi rời Việt Nam thì cô ca tân nhạc là chính. Tuy giọng ca của cô không có gì đặc sắc (tôi thích nghe cô ca cải lương hơn), nếu không muốn nói là khá tầm thường (thiếu kỹ năng luyến láy, giọng ca hơi chối tai), nhưng điều đó không quan trọng, vì vai trò của Ngọc Huyền trên công ty bầu sô Asia không phải để ca hay, mà để tuyên truyền và xuyên tạc Việt Nam. Qua cô, những người của công ty này muốn chọc quê nhà nước Việt Nam rằng “Đó, nghệ sĩ ưu tú của các ông nay đã ‘hồi chánh’ và đang xưng tụng Việt Nam Cộng Hòa và đang chửi các ông đây”. Cần nói thêm rằng Thanh Tuyền, mẹ chồng của Ngọc Huyền, cũng là một người có hai mặt: một mặt về Việt Nam làm “từ thiện” và được báo Công an Nhân dân phỏng vấn và ca ngợi, nhưng mặt khác khi xuất hiện trên sân khấu Asia thì gân cổ làm tâm lý chiến!  

Nội dung nhạc và ca sĩ của công ty bầu sô Asia đã không bằng nhóm Thúy Nga, mà ngay cả trình diễn của nhóm Asia cũng rất gượng ép và … hài hước. Điều khôi hài nhất và phường tuồng nhất là trong các sô nhạc sau này là họ cho các em mới lớn lên ở hải ngoại mặc đồ lính, đeo súng, nhảy nhót và gân cổ hát những bài nhạc mà chính các em cũng chẳng hiểu có ý nghĩa gì. Những bộ đồ rằn ri và những cây súng làm cho người ta liên tưởng đến người Ả Rập thích mặc áo nhà binh và đeo súng, trông bề ngoài thì rất nhà binh, nhưng đánh giặc thì cực kỳ tồi, bị Mỹ đánh cho tơi bời hết năm này sang tháng nọ. Chẳng biết công ty Asia muốn chơi xỏ lính Sài Gòn hay sao mà cho các em ăn mặc những bộ đồ nhà binh của một quân đội chẳng mấy gì vẻ vang đó. Những màn trình diễn của công ty Asia phải nói là cự kỳ lố bịch và trơ trẽn. 

Nói về khả năng dẫn chương trình (tức làm MC) công ty Asia thua xa nhóm Thúy Nga. So với cặp Nguyễn Ngọc Ngạn và Nguyễn Cao Kỳ Duyên, những người như Nam Lộc, Việt Dũng và mới đây nhất là Trịnh Hội và Leyna Nguyễn có trình độ văn hóa quá thấp, và … rất vô duyên. Nói cho ngay, trình độ Nam Lộc còn khá hơn Việt Dũng nhiều, vì Nam Lộc tỏ ra là một người đứng đắn (tuy phong cách này không hợp với vai trò MC), có trình độ văn hóa, và có vẻ cẩn thận với câu chữ dù đôi khi cũng cương lên nói ẩu.

Còn Việt Dũng bản chất là một kẻ chống cộng quá khích và có lẽ vì lớn lên ở Mỹ và bơi lội trong môi trường “văn hóa Bolsa” cho nên vai trò của cậu ta chỉ có thể mô tả là làm lạc đề và phá chương trình ca nhạc. Nên nhớ Việt Dũng là thủ lãnh của các cuộc biểu tình chống đối các sô nhạc có sự tham gia của các ca sĩ trong nước. Cậu ta đã trở thành một kẻ biểu tình chuyên môn. Về nói năng, Việt Dũng không phân biệt được đâu là ngôn ngữ bình dị và đâu là ngôn ngữ sáo sến. Những câu chọc cười liên quan đến trai gái của Việt Dũng chỉ làm cho khán giả nôn ói và làm vẫn đục không khí của chương trình ca nhạc. Những câu chữ chống cộng của Việt Dũng chẳng những lạc đề mà còn nói nhiều về trình độ nghèo nàn và thiên kiến cực đoan của chính cậu ta. 

Sáo sến là đặc điểm của những kẻ bất tài và trình độ văn hóa thấp. Cũng như những nhạc sĩ và ca sĩ sến chuyên sản xuất ra những câu chữ rẻ tiền, những người dẫn chương trình của công ty bầu sô Asia cũng mang thói quen phun ra những câu chữ theo đường mòn và nhàm chán đến độ khán giả phản kháng bằng cách nói ngọng hay sửa lời cho nó trần tục. Những người dẫn chương trình nói chuyện cứ như là những kẻ mê sảng mải mê lắp ráp câu chữ cho thành vè, miễn sao nói lên cho nó có vẻ ê a, du dương, không cần biết những từ ngữ ấy có thể hiện được trung thực điều mình muốn nói, muốn gửi gắm hay không. Họ dẫn chương trình mà nói theo quán tính, tức là nói những cái mà ngữ nghĩa và ngữ cảnh thoát ly khỏi sự thật. Ví dụ về những câu chữ vô duyên và sáo của Nam Lộc, Việt Dũng và Trịnh Hội thì nhiều không tả được, nhưng một ví dụ gần nhất có thể làm minh chứng. Trong một sô nhạc gần đây, khi giới thiệu bài ca về Hà Tiên, Nam Lộc mô tả Hà Tiên như là một vùng đất “sông dài biển rộng”. Sáo. Hà Tiên có sông nào để gọi là “sông dài” đâu, và biển nào thì chẳng rộng?! Ôi, ngớ ngẩn làm sao! 

Hình như những người như Nam Lộc, Việt Dũng không biết họ đang nói sáo, vì càng ngày họ càng phun ra những từ ngữ theo đường mòn, và có vẻ đắc ý khi thấy có khán giả vỗ tay, cứ tưởng rằng mình đang sáng tác nên một cái gì mới mẻ trong khi trên thực tế đó là một hình thức ăn cắp văn chương. Đó là một cách dẫn chương trình, không những vô duyên, mà còn ngu dân nữa. Trong xã hội học, người ta gọi đây là những ngôn từ nhai (masticated language) là kẻ thù của trí tuệ. Ngôn từ nhai, cũng giống như những kẹo chewing gum, nó làm dơ bẩn môi trường văn hóa nghệ thuật. 

Lối nói sáo sến mang tính truyền nhiễm từ người này sang người khác. Do đó, không ngạc nhiên khi một người trẻ như Trịnh Hội cũng bị nhiễm cái thói ăn nói sáo sến. Người bị nhiễm thói sáo sến thường không đứng vững được bằng nội lực và khả năng của mình, mà phải bắt chước người khác hay đứng núp dưới cái bóng của người khá, và trong trường hợp này cái bóng đó là Nam Lộc và Việt Dũng. Thầy đã không khá thì trò cũng tệ theo thôi. Nghe những gì Hội nói trong các sô nhạc Asia người ta phải lắc đầu tội nghiệp cho một cậu bé mới lớn, thiếu kiến thức, thiếu trình độ văn hóa để rồi phải quanh quẩn với những câu chuyện chẳng có đầu đuôi, những mẩu chuyện trai gái vô duyên, những câu đùa nhạt nhẽo, và những câu chống cộng vừa hạ cấp vừa lạc lõng. 

Một thời gian dài với các sô nhạc như thế, nhóm bầu sô Asia làm ăn không lên nổi, lúc nào – và cho đến bây giờ – cũng đứng sau nhóm Thúy Nga. Thật ra, nhóm Thúy Nga cũng khởi đầu doanh nghiệp với chủ trương chống cộng, nhưng dần dà có lẽ thấy chủ trương này không còn ăn khách, và họ quay sang chiêu thức phi chính trị. Từ ngày trở về với mục tiêu phục vụ văn nghệ, nhóm Thúy Nga ăn nên làm ra và lên như dìu gặp gió. Ngoài Thúy Nga còn có một loạt công ty bầu sô nổi lên với nhiều cách thức tổ chức mới lạ, trẻ trung, và nhất là quay ngoại cảnh Việt Nam, cũng như mời các ca sĩ từ trong nước cộng tác.  

Trước tình hình mới đó, chủ trương chống cộng cực đoan kiểu “một mất một còn” với cộng sản và ý tưởng “quang phục quê hương” không có chỗ đứng nữa, công ty bầu sô Asia đi vào đường cùng. Để cứu vãn tình thế, họ tung ra một chiêu thức mới và một con chốt mới. Chiêu thức mới đó là về Việt Nam quay vài đoạn phim ngoại cảnh rồi lồng vào chương trình ca nhạc của họ. Con chốt mới là Trịnh Hội, chồng của cô Nguyễn Cao Kỳ Duyên đang cộng tác với nhóm Thúy Nga. Cố nhiên, Trịnh Hội chỉ là một con chốt xung kích cho công ty bầu số Asia, vì những người đứng đằng sau Hội không thể và không dám về Việt Nam. 

Họ sử dụng Trịnh Hội và cho tiền bạc để Hội về Việt Nam lén lút quay hình và phỏng vấn các nhạc sĩ, nhà thơ ở trong nước. Trong vài sô nhạc mới đây, chúng ta thấy cảnh các nhà thơ Hữu Loan, Kiên Giang Hà Huy Hà, Hoàng Cầm, Yên Thao … trò chuyện. Chiêu thức mới này của công ty Asia muốn gián tiếp nói với đồng hương rằng họ không còn cực đoan nữa, họ đã trở về với “chính thống”. Với một số khán giả ở trong nước có dịp theo dõi, họ muốn nói rằng họ đã được nhà nước Việt Nam công nhận, cho phép hoạt động ở trong nước.  

Nhưng tất nhiên trên thực tế, công ty bầu sô Asia vẫn là một nhóm chống cộng cuồng tín bằng phường tuồng ca nhạc. Chiêu thức về Việt Nam phỏng vấn các văn nghệ sĩ chỉ là chiêu thức nhặp nhằng đánh lận con đen, nếu không muốn nói là lợi dụng sự thiếu thông tin của các văn nghệ sĩ trong nước để đánh lừa họ và đưa họ vào vòng khó khăn rắc rối với chính quyền. (Chiêu thức này đã và đang được đài RFA của Mỹ tận dụng tối đa. RFA cho người về Việt Nam phỏng vấn những người phê bình nền giáo dục nước nhà như Phan Đình Diệu, Hoàng Tụy, và khi phát thanh RFA gán ghép cho họ đứng chung hàng với các “nhà dân chủ” bát nháo. Thật là độc địa!)

Chắc chắn công ty bầu sô Asia với bản chất chống cộng chẳng có cảm tình gì với các nhà thơ quân đội như Hữu Loan, Yên Thao hay Kiên Giang Hà Huy Hà, mà chỉ nhắm vào mục tiêu tuyên truyền và xuyên tạc Việt Nam. Bằng chứng là khi thu hình xong ở Việt Nam, họ về Mỹ xào nấu các hình ảnh và lời phát biểu của các nhà thơ / nghệ sĩ để cố tình gán ghép những phát biểu của họ cho có chút gì ăn khớp với những luận điệu chống cộng mà công ty bầu sô Asia nhét vào miệng người dẫn chương trình. 

Việc làm của Trịnh Hội và công ty bầu sô Asia là một hành động xem thường luật pháp Việt Nam. Ai cũng biết khi một người vào một quốc gia khác với tư cách du khách hay thăm gia đình không có quyền tác nghiệp. Ở Mỹ, Úc luật này được ghi rõ trong visa. Ở Việt Nam cũng thế, du khách vào Việt Nam không có quyền làm việc, và quy chế này cũng được ghi rõ ràng trong visa. Ấy thế mà Hội vẫn lén lút làm. Không chỉ một lần mà ít nhất là ba lần! Ở một khía cạnh nào đó, Hội đã thành công vì đã nhiều lần về Việt Nam và lén lút quay hình, ra ngoài này công khai moi móc, xuyên tạc tình hình Việt Nam, mà Hội vẫn được cấp visa để về làm cái chuyện phi pháp đó. Tài len lỏi của Hội quá giỏi, hay đồng đô la của công ty Asia quá nặng để có thể “đa kim ngân phá luật lệ”?  

Nếu Trịnh Hội đi gặp và trò chuyện cá nhân thì chẳng ai đặt vấn đề, nhưng ở đây Hội làm những chuyện đó vì lý do thương mại và lý do xuyên tạc. Có thể Trịnh Hội lợi dụng tình trạng tham nhũng ở Việt Nam để đút lót để gặp các nhà thơ và nghệ sĩ trên. Với đồng tiền, Trịnh Hội còn làm gì có phương hại cho an ninh của Việt Nam mà chắc cũng chẳng ai biết! Việc làm của Trịnh Hội và nhóm bầu sô Asia còn là một hành động thách thức công khai giới an ninh Việt Nam. Hàm ý của Hội và nhóm bầu sô Asia là “chúng tôi chống các ông, và chúng tôi dám về tận nơi quay phim người của các ông đây”.  

            Báo chí trong nước mới đây đã có bài viết về hành vi chống Việt Nam của công ty bầu sô Asia, Việt Dũng và Trịnh Hội. Một số chiến hữu của công ty Asia suy luận rằng vì những sản phẩm của công ty Asia làm cho Việt Nam “thấm đòn” nên mới báo chí phản ứng. Thật là một loại suy luận trẻ con. Nếu sử dụng logic kiểu này, người ta cũng có thể nói những kẻ chống cộng cuồng tín như công ty Asia và chiến hữu đã thấm đòn hơn 30 năm qua nên họ vẫn còn hằn học với quá khứ! Thực ra, vấn đề không phải là chuyện ăn thua đủ kiểu trẻ con, mà là sự lợi dụng văn nghệ để làm chính trị - nói chính xác hơn là loại chính trị phường tuồng và ấu trĩ. 

            Làm văn nghệ, kể cả ca nhạc, là để xưng tụng cái đẹp, và qua đó góp phần nâng cao trình độ thưởng thức nghệ thuật của công chúng. Nhưng tiếc thay, một vài công ty bầu sô như Asia lại biến hoạt động văn nghệ thành hoạt động chính trị. Việc làm của họ chẳng những phản bội lý tưởng của nghệ thuật, mà còn gây chia rẽ người Việt trong và ngoài nước, trong lúc mà mọi người cố gắng hàn gắn vết thương chiến tranh. Tuy nhiên, đó chỉ là tàn dư của những đầu óc còn mang nặng hận thù, và chúng cũng sẽ tàn lụi theo thời gian trong khi cộng đồng người Việt ở nước ngoài phát triển. Thật vậy, một thế hệ trẻ đang lớn lên và lớn tiếng nói “không” một cách dứt khoát với loại hình thái chính trị phường tuồng đội lốt ca nhạc. Những sản phẩm của các công ty ca nhạc do thế hệ trẻ chủ trương đang cống hiến cho đồng hương những sản phẩm văn hóa tươi trẻ và hấp dẫn. Hy vọng các nhóm trẻ này sẽ nâng tân nhạc Việt Nam lên một tầm cao mới đúng với lý tưởng xưng tụng cái đẹp của hình thái nghệ thuật phổ thông này.