Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 09/2005

CẢNH HỒ NEW ORLEANS

Anthony Darlic

 Lại Katrina.

Niềm đau của người da đen đã trở thành chất liệu cho thơ, nhạc, họa, điện ảnh. Tôi nhớ đến Uncle’s Tom Cabin của Harriet Beecher Stowe đã quấy động lương tâm của người Miền Bắc châm ngòi cho nội chiến Nam-Bắc. Những số phận nhục nhằn hẩm hiu trong The Grapes of Wrath và Winter of our Discontent đã đem lại giải Nobel cho John Steinbeck. Rồi Mississippi Burning bốc cháy màn bạc. Và tiếng kèn trumpet và giọng khàn đục đến đứt hơi của Louis Amstrong khi ông hát What A Wonderful World như tiếng nấc của kẻ đang ở dưới chín tầng địa ngục mơ thiên đường.

Nói đến tam giác châu Mississippi với những cánh đồng bông vải ngút ngàn trắng xóa làm nổi bật màu đen của những công nhân đổi bát mồ hôi lấy bát cơm, ai mà quên được bản nhạc Summer Time với lời tiếng Pháp hình như còn dễ thương hơn cả lời tiếng Anh mà tôi còn nhớ lõm bõm: C’est l’été. Tous les navires du monde qui s’étirent sur le Mississippi. Ils emportent au loin tous les cottons du monde pour faire une ronde loin d’ici. Et qui sur terre saura le nom du nègre qui sema un jour le cotton de joie? Et quelle fille se dira le dimanche que sa robe blanche vient de moi?       

Trước cảnh New Orleans biến thành cái hồ vĩ đại nhắc người ta nhớ đến phim Water World với Kevin Kosner về một thế giới ngột ngạt chết lần mòn vì bị nước vây phủ.

Những người sống sót trong ba bang Alabama, Mississippi và Lousiana, nhất là các thành phố chịu nhiều tai ương như New Orleans, Mobile, Biloxi nghĩ gì?

Những người Mỹ nơi khác nghĩ gì khi nhìn những tử thi dập dềnh trên biển nước đục ngầu sình thối. Cảnh xác ông già bà cả chết trên xe lăn im lìm như ngủ mê trên hiên nhà hay lăn lóc trên đường lộ khô ráo nhộn nhịp người qua xe lại. Cảnh con mất cha mất mẹ, mất vợ mất chồng. Cảnh đói đầu gối cũng bò, bần cùng sinh đạo tặc vì thiếu đồ ăn, nước uống, thuốn men, áo quần, chăn mền. Khi nhìn cảnh một con chó nhe nanh múa vuốt quyết giữ cái xác của người chủ cô độc trên căn gác lửng?

Những ngón tay cuồng nộ xỉa xói, chỉ qua chỉ lại...Lỗi tại ai, vì ai?

Đầu tiên lãnh đủ dĩ nhiên là địa phương, mà nặng nhất là New Orleans. Do đó kẻ bị búa đẽo đầu tiên là Thị Trưởng New Orleans Ray Nagin về tội báo động chậm trễ, tản cư chậm trễ, lo cơm lo nước chậm trễ cho những nạn nhân. Chiều thứ Sáu 26/8/2005, thành phố đã được đặt trong tình trạng báo động nhưng đến hôm sau thì mới có lệnh di tản khi tin tức chắc chắn cho biết Katrina sẽ không làm ngơ cho New Orleans trên đường tàn phá điên cuồng. Superdome và Convention Center chỉ được mở ra vào phút chót khi dân chạy lụt đã cùng đường. Rủi thay, người vào được những nơi đó đã không chết hay khốn đốn vì gió bão mà vì thiếu ăn, thiếu uống, vì bạo hành và hiếp dâm, vì thiếu chỗ tiểu tiện đại tiện. Và những kẻ tới số thiếu nhà xác để an nghỉ.

Tòa Bạch Ốc và phe muốn chạy tội cho trung ương đã đặt câu hỏi: Sao không tìm cách di tản những người không có xe hơi? Cảnh sát có làm tròn phận sự trong hoàn cảnh đó không? Tại sao không ai lo thứ ăn thức uống thuốc men chỗ nằm cho các nạn nhân bão lụt trong Superdome? Tại sao không tận dụng đội xe buýt của thành phố? Tại sao nhân viên công lực chẳng thấy đâu trong khi dân chúng đang khốn đốn vì nạn bạo hành và cướp giật? Và nhất là câu hỏi: Tại sao không tản cư sớm?!

Thực tế, Thị Trưởng Nagin chỉ cần hỏi lại một câu: Ra lệnh bỏ ngõ thành phố, cưỡng bách di tản?! Nhưng kẻ nào có xe, có tiền mua xăng, tiền ăn tiêu khi sẩy nhà ra thất nghiệp, có bà con thân để nương nhờ thì đã dông rồi, còn ngót nửa triệu dân kẹt lại này sẽ đi đâu, đi bằng gì, ai nhận, ai nuôi ăn, ai lo cho tương lai ngắn hạn và dài hạn của họ?

Mà Nagin lo là phải, phải đánh lưỡi bảy lần trước khi huýt còi hô ‘Dọt!’ là phải. Texas là một trong những bang giàu nhất, rộng nhất mà mới nhận khoảng 200.000 nạn nhân bão lụt đã la trời lên!

Để có phương tiện cứu trợ, định cư, tái thiết, Quốc Hội đã thông qua hai lần một ngân sách 62.3 tỷ dành cho nạn nhân của Katrina trong khi năm ngoái Florida chịu bốn trận bão dồn dập cũng chỉ nhận được 14.5 tỷ, và 12.5 tỷ cho bão Andrew. Cơ quan quản trị cấp cứu liên bang FEMA mỗi ngày phải chi 500 triệu chỉ để cấ cứu, rồi đây đến giai đoạn tái thiết thì mỗi ngày có thể lên đến 2 tỷ! Thị Trưởng New Orleans đào đâu ra số tiền đó mà mạnh miệng ra lệnh di tản? Quyền gì mà Nagin điều động ngót 50 ngàn Vệ Binh Quốc Gia, chưa kể cả Sư Đoàn bộ binh vào vùng bão lụt?

Quyền gì mà Nagin điều động hàng không mẫu hạm, tàu bệnh viện, các phi đội trực thăng, công binh, xe tăng tàu bò đến? Chỉ có Tòa Bạch Ốc mới có đủ quyền hạn và phương tiện để thực hiện một chiến dịch vô tiền khoáng hậu có tên là Hiệp Chủng Quốc Chiến Thắng Katrina. Cho nên những nạn nhân bão lụt, cũng như Ray Nagin, chắc phải bắt chước Thanh Tuyền hay Carole Kim mà ca lên: Anh George [Bush] ơi, bây giờ anh ở đâu?!

Tại sao Tòa Bạch Ốc không tiên liệu kế hoạch cứu trợ ngay khi phát hiện Katrina sẽ đi vào đất liền? Câu trả lời rất đơn giản: Tại vì TT Bush bận đi nghỉ hè long nhong, Phó TT Cheney nghỉ hè ở Wyoming, Ngoại Trưởng Rice đi shopping ở New York, Đổng Lý Văn Phòng Andy Card nghỉ hè ở Maine, Cố Vấn truyền thông Mark McKinnon dự tiệc tùng đám cưới của Giám Đốc Thông Tin Phủ TT Nicolle Devenish ở Greece. Tóm lại, ở nông trang Crawford, Texas hay về Washington thì TT Bush cũng chóc ngóc một mình loay hoay như con cua gãy càng. Chẳng ai nhắc tuồng cho ông, chẳng ai bày việc cho ông. Cũng vì vậy mà ông đã phạm phải một lỗi lầm có thể bị nghiệt ngã lên án là vô tâm khả ố lố bịch, khi ông từ nông trang nghỉ hẻ trở về, dù có đi ngang vùng bão lụt nhưng ông chẳng thèm ghé thăm mà khi xuống máy bay ở sân cỏ xanh mướt của Tòa Bạch Ốc, ông còn tưng tiu con chó Barney trên tay trong khi cả nước đang vừa xấu hỗ, vừa lo lắng đau khổ dùm cho vùng ngập nước và nạn nhân bão lụt đang lâm vào cảnh cực... hơn chó!

Bị tố quá, TT Bush loay loay chữa lửa dư luận. Khốn nỗi, TT Bush lại bị bệnh... nói lịu. Cho nên TT Bush đã buột miệng nói những điều làm cho cả bộ tham mưu của ông đớ lưỡi ngao ngán trong khi đám ký giả đói tin lại hớn hở như bắt được vàng.

Trước tiên, TT Bush thủ kỹ bằng cách nói rằng: Tôi không tin trên đời này lại có kẻ nghĩ rằng những con đập ở New Orleans có thể bứt. [nguyên văn: I don’t think anybody expected the New Orleans levees to give away.] Mấy ngày sau thì tờ Time trả lời bằng cách trích đăng một bài trong số báo phát hành 5 năm trước báo động về thiên tai có thể xảy đến cho New Orleans nguyên văn: ‘...nếu một trận bão lụt cỡ trận đại hồng thủy nói tới trong Thánh Kinh tàn hại New Orleans thì chuyện gì sẽ xảy ra. Từ Vịnh Mexico, một trận bão cấp 5 sẽ dập vào. Hồ Pontchartrin phía Bắc thành phố sẽ tràn ngập đổ hàng triệu thùng nước vào thành phố. Và chuyện tồi tệ sẽ xảy ra. Đường di tản sẽ bị nghẽn. Nhà cửa sụp đổ. Hóa chất và các chất thải nguy hại sẽ tan hoà vào nước lụt biến thành một thứ xúp chết người. Rốt cuộc cái gì còn lại chưa bị bão lụt tàn hại cũng sẽ trở thành vô dụng chẳng đáng quan tâm nữa. Thiên hạ sẽ lo ngại là thành phố sẽ bị triệt hạ. Do đó sẽ có những nổ lực ồ ạt của các nhà môi sinh và kiến tạo úa tới để mong cứu vãn New Orleans. Và điểm gai góc chẳng làm ai ngạc nhiên cả đó là tiền. Cái giá cho một giải pháp toàn diện có thể là 14 tỷ. [Time số ngày 10/7/2000] Năm năm trước, tạp chí Time nói đúng chóc những gì xảy ra, chỉ sai một điển, đó là thiệt hại mà Katrina gây ra gấp 5 lần số mà Time dự liệu.

Cái lịu thứ hai là TT Bush là đã thân mật bốc thơm Giám Đốc FEMA Michael D. Brown: Brownie à, anh đã làm được một việc quỷ khốc thần sầu. [nguyên văn: Brownie you’re doing a heck of a job.] Trong mùa tranh cử năm 2000, TT Bush đã khen Giám Đốc FEMA là James Lee With rằng: Anh ta là kẻ làm rất được việc với các thống đốc tiểu bang trong những thời kỳ khủng hoảng. Nhưng đắc cử xong là Bush đá cổ Witt và đem Joseph Allbaugh vào thay. Tại sao? Tại vì Witt là người do Clinton bổ nhiệm và Allbaugh là kẻ cầm chịch chương trình tranh cử cho Bush dù chẳng có chút kinh nghiệm nào về cứu trợ khẩn cấp. Cũng dễ hiểu thôi. Và bây giờ Brown, một thủ túc của TT Bush khác ngồi vào chỗ của Allbaugh. Thành tích quản trị duy nhất của Brown là chân ủy viên ban chấp hành một hội ngựa đua. Bị dư luận giũa quá, TT Bush vừa mới ký lệnh cất chức Brown và triệu hồi về Washington để... chém đầu trám miệng đối lập!      

Thứ ba, bốn ngày sau bão đến, TT Bush mới cất công đi thăm dân cho biết sự tình. Nhưng thay vì đi thẳng đến vùng hư hại, ông chỉ loanh quanh trong khuôn viên một sân bay ở Mobile, ôm hôm vài đứa trẻ, xoa dầu cù là cho vài ông gà bà già làm kiểng cho ký giả chụp hình. Trong cái show chớp nhoáng me mé vành ngoài này, TT Bush lại lịu một lần chết người nữa, đó là thay vì nói chuyện lo cho nạn nhân khố rách áo ôm thì ông lại hứa dùng công quỹ để xây lại căn nhà cho Thượng Nghị Sĩ của bang Mississippi là Trent Lott bằng những lời văn hoa chích choè hiếm hoi rằng thì là: Từ đống gạch vụn nhà Trent Loss hoàn toàn đổ nát này sẽ xuất hiện một ngôi nhà tráng lệ. Và tôi đang mong ngày sẽ ngồi trước hiên nhà mới đó.

Vô tâm hình như tiềm ân sẵn trong máu của bộ tham mưu Tòa Bạch Ốc. Trong khi TT Bush chỉ thấy ngôi nhà tráng lệ mà không thấy những ‘túp lều của chú Tom’ đang nhấp nhô trong nước thối độc thì hình như tai mắt của ông là Phó TT Cheney cũng tơ lơ mơ như người sống trong tháp ngà. Thật vậy, trong chuyến viếng thăm lấy lệ vùng Gulport, Mississippi, trong lúc ông đang ba hoa chích choè khen công tác cứu trợ thì một nạn nhân nổi cáu chưởi thề. Các ký giả hỏi Phó TT có nghe gì không và nghĩ sao thì Cheney trả lời tỉnh bơ: Lần đầu tiên tôi nghe thấy [nguyên văn: First time I've heard it.] Còn câu nói nào trứ danh hơn nữa đã vô tình tự tố cáo tinh thần tháp ngà sống chết mặc bây, ai ngu ráng chịu hơn thế không? Hèn gì mà nước Mỹ có thể tính được từng phút từng giây cho hai phi thuyền ráp vào nhau trên quỹ đạo, tính được mấy giờ mấy phút Katrina sẽ đến đất liền với tốc độ bao nhiêu cây số, nhưng số thương vong ở vùng bão lụt thì lúc 10.000, lúc vài ngàn trong khi FEMA lại bỏ tiền ra mua đến 25.000 ‘poncho buồn’ dự định dùng để hốt xác chết trôi.    

Với một thành phần chóp bu tiêu biểu như thế, làm sao mà người dân bình thường không hoảng hốt suy nghĩ lại: Nếu nước Mỹ bị một tsunami như ở Aceh, Indonesia hôm giáng sinh hay một hai quả bom nguyên tử chiến thuật với mức độ tàn phá như thế thì chuyện gì sẽ xảy ra, và dân Mỹ biết trông cậy vào ai đây? Phải chăng là nạn nhân sống sót sẽ chỉ còn biết sắp hàng nhận 2000MK để xài vào việc mua đồ ăn, mua xăng và đi tàu đi xe và chờ đợi dự ngày quốc lễ tưởng niệm những nạn nhân xấu số vào ngày 16/9/2005 như Tòa Bạch Ốc quyết định?  

Chiến dịch cứu trợ và tưởng niệm bão lụt xảy ra trong lúc nước Mỹ đang chuẩn bị ngày giổ 11/9 cho những nạn nhân ở New York. Cái kẹt cho TT Bush là trong ngày 11/9 mấy năm trước đây, ông đã có chuyện để nghiến ngầm. Ông có thể nặng lời kết án những kẻ gây tai họa là Đồ Qủy Sứ, ông có thể trấn an quần chúng bằng cách hứa hẹn bằng mọi giá tóm được bin Laden sống hay chết, là sẽ phát động thánh chiến chống trục ma quỷ. Nghe vừa sướng tai, vừa yên bụng.

Nhưng khó khăn tai họa ở Iran còn đổ cho Ayatollah Khomeini, Bắc Hàn cho Kim chính Nhất, Afghanistan cho bin Laden, Iraq cho Saddam Hussein, rồi kẹt lắm thì cứ uýnh cái đã, tới đâu hay đó. Lần này thì không phải là nhân họa mà là thiên tai. TT Bush có dám gọi Ông Trời là đồ quỷ sứ, có dám tiên hạ thủ vi cường để triệt hạ Ông Trời ‘death or alive’ không?

Kẹt thiệt hí!