Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 08/2005

CON HƠN CHA LÀ NHÀ CÓ PHÚC…

Huỳnh Bất Hoặc

Tôi nhớ mãi cái thời phải học chữ Nho. Hồi nhỏ tôi ham chơi phá làng phá xóm nên chiều Thứ Năm, thứ Bảy hay Chủ Nhật bà nội tôi bèn bày việc giữ chân tôi ở  nhà bằng cách nhờ ông bạn tên ông giáo dạy kèm chữ Nho cho tôi. Ngày đầu tiên, tôi nghe ông nói chuyện chũ Nho thật chẳng khác chi nghe Thầy chùa tụng kinh tiếng Phạn hay nghe Cha nhà thờ đọc kinh bằng tiếng La Tinh! Để ví dụ, ông chỉ cho tôi một chữ rồi hỏi: chữ ni chữ chi? Tôi cứ ngỡ ông dạy tôi đọc chữ đó nên yên chí lập lại nguyên văn: Chữ ni chữ chi! Ông nổi sùng tưởng tôi giỡn mặt nên thưởng cho tôi một cái tát như trời giáng! Chuyện học chữ Nho tưởng thế là xong, không ngờ khi lên lớp Ba hay lớp Nhì Tiểu Học lại phải học chữ Nho nữa!

Bạn bè chỉ cho cái mánh là đến giờ chữ Nho, trước khi đến trường nhớ lén viết những chữ khó vào lòng bàn tay đề phòng trường hợp bị kêu lên trả bài thì chỉ cần liếc vào lòng bàn bàn tay rồi sao y nguyên văn! Dễ ợt! Tôi sướng quá, thực hành ngay. Thời đó chưa có viết bi, chỉ viết bằng ngòi bút sắt gắn vào cán bút bằng gỗ viết với mực tím hay bút máy với mực Paker không permanent, nghĩa là thấm nước là nhòe ngay. Trường mở cổng sớm, bao giờ chúng tôi cũng có khoảng mươi lăm phút, nửa giờ chơi giỡn trước khi vào lớp. Giờ học bắt đầu, lúc bị thầy kêu lên bảng trả bài chữ Nho, ngữa bàn tay ra mới hởi ơi! Bao nhiêu chữ tôi lén viết trong lòng bàn tay đều theo mồ hôi và bụi bẩn hạt nhòe hết trơn. Cho nên, bị đòn hay bị phạt có vẽ oan như quả thực cũng chẳng oan gì.

Lớn lên, tôi rắn mắt gọi những thằng bạn ăn chậm tiêu học chậm hiểu của tôi là “Thằng chữ ni chữ chi”. Trong khi chúng gọi tôi là “Thằng N chó đái”. Sự thể chỉ vì tôi lười không biết nắn nót chữ viết nên khi viết cái gạch thứ hai của chữ N bao giờ cũng nhếch lên vội vàng chứ không cẩn thận hạ sát xuống hàng gạch nên trông thật không khác chi con chó đứng tè nhìn từ sau tới! Tôi bị thầy đánh hoài vì cái tội viết chữ N như cho đứng tè!

Bởi cái chuyện “Thằng chữ ni chữ chi” và “Thằng N chó đái” đó nên mới đây tôi rất khoái khi đọc bản tin ngày 21/6/2005 trên mạng lưới ngoại quốc. Bản tin có tựa đề Dùng Bộ Não Đi Bằng Không Bệnh Alzeimer Sẽ Thuổng Mất Đấy [Use Your Brain or Lose it to Alzeimer’s]. Ai còn nhớ cuộc đời của TT Reagan nhất là 10 năm cuối cùng của ổng thì biết cái bệnh Alzeimer này là gì. Người Việt mình hình như gọi đó là chứng lú, là bệnh lú lẫn hay lú lấp.

Với cái vốn Anh văn ăn đong của tôi, nếu tôi có dịch văn thành dịch… tả thì cũng mong độc giả lượng thứ. Ai muốn có nguyên văn xin cho biết, tôi sẽ gửi hầu cho mà so sánh. Với lại, đọc bài này xong mà người đọc nổi giận chưởi tôi bố lếu bố láo thì đúng là tôi đạt mục đích rồi. Tại sao? Xin cứ đọc sẽ biết. Bài đó nó thế này…   

Để ngăn chận bệnh Alzeimer phát tác, khuyến cáo tốt đẹp nhất của các bác sĩ là hãy thao dượt não bộ của bạn. Hãy bồi dưỡng cẩn thận não bộ. Đó là công việc nên làm càng sớm càng tốt. Dĩ nhiên, cho đến bây giờ cũng không có gì là bảo đảm điều đó đúng chăm phần chăm. Nhưng càng ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy những thao tác đơn giản nhất quả thực rất hữu hiệu ngăn chận cái chứng lú lẫn chết người này. Hơn nữa, ngay cả khi bị chứng này xâm nhập thì những nạn nhân từng thực hành những lời khuyên phòng bệnh vừa kể cũng có cơ may trì hoãn căn bệnh phát tác.

Mục đích chính của việc phòng bệnh này là bồi đắp cái gọi là “ khối trí tuệ dự phòng”. Theo bác sĩ Yaakov Stern của Đại Học Columbia trình bày trước hội nghị các chuyên viên về bệnh Alzeimer thì khối trí tuệ dự phòng này không cố định mà có thể đổi thay và biến thái theo thời gian.

Quả thực vì có nhiều kết quả nghiên cứu xác chứng lý thuyết về khối trí tuệ dự phòng này nên Hội Những Người Bệnh Alzeimer mới tổ chức khắp nước Mỹ những lớp miễn phí để huấn luyện mọi người, nhất là lớp tuổi 50 và 60, nên làm gì để gầy dựng khối trí tuệ dự phòng này. Các chương trình huấn luyện này có tên là Bảo trì não bộ của bạn. Chuyên viên tâm lý Elizabeth Edgerly ở California là người chủ đạo chương trình bảo trì này cho biết điều quan trọng là làm thế nào mà khi quý vị đã 80 não bộ của quý vị vẫn còn đó để phục vụ quý vị.

Bộ não lành mạnh cân nặng khoảng 900 gram bằng cỡ một bắp cải bông xanh. Hệ thống gân máu chuyền dưỡng khí nuôi 100 tỉ tế bào não. Một não bộ lành mạnh có thể gầy dựng những nơ-ron mới suốt cả đời người. Những nhánh nơ-ron này phát triển ở phần cuối các tế bào não bộ tạo thành một hệ thống truyền tin đặc biệt. Nhìn qua kính hiển vi, hệ thống này trông tợ những nùi tóc. Một não bộ lành mạnh có thể tiếp tục cấy những nơ-ron mới và thiết lập thích ứng hệ thống truyền tin này suốt cả đời người. Não bộ càng rậm rạp càng tốt.

Tình trạng nơ-ron phát triển rậm rạp này khởi sự từ lúc tuổi thơ khi cha mẹ bắt đầu đọc truyện hay kể chuyện cho con ngủ. Bác sĩ Yaakov Stern cho biết là tình trạng phát triển này cũng hết sức tùy thuộc vào tiến trình giáo dục mà mỗi người thừa hưởng. Sau một thời gian 20 năm, người thất học có nguy cơ mắc bệnh Alzeimer hơn là người có trình độ giáo dục cao đẳng. Người thất học hay có một công việc không lấy gì làm thích thú thì nguy cơ mắc bệnh Alzeimer sẽ tăng lên gấp ba hay bốn lần.

Nhưng, đừng hoảng hốt tuyệt vọng ngay cả khi quý vị đã ngoài 40.

Các chuyên viên khuyên gì đây? Não bộ thì cũng như bắp thịt – không dùng thì hư mất, thế thôi. Hình chụp quang tuyến não bộ cho thấy khi vận dụng não bộ một cách bất thường thì máu sẽ luân lưu nhiều hơn vào những vùng nơ-ron và tạo nên những hệ thống giao liên mới. Chuyên viên tâm lý Elizabeth Edgerly khuyên hãy tập chơi những trò lắp hình – puzzle- mới, tập đánh cờ, học một ngoại ngữ, tìm cách giải quyết một vấn nạn ở sở làm… Gì cũng được, nhưng hãy cố thử thách não bộ mình hàng ngày.

Một bộ não lành mạnh không chỉ là một bộ não khôn ngoan trí thức. Hoạt động xã hội cũng là một thao tác quan trọng. Đừng ngồi chẩy thây xem tivi. Những người sinh hoạt với đoàn thể, như hội đoàn tôn giáo hoặc các nhóm đọc sách, đều là người có não bộ lành mạnh.

Các nghiên cứu mới của chính quyền cho thấy giảm thiểu tương giao xã hội là giảm thiểu trí tuệ. Lo rầu căng thẳng cũng thế. Bác sĩ Robert Wilson của Trung Tâm Y Học Đại Học Rush quả quyết rằng những người mắc chứng lo rầu ưu uất kinh niên thì nguy cơ mắc bệnh lú lẫn cao gấp đôi người thường. Tại sao? Tại vì khi mỗ não bộ của những người ưu uất kinh niên này ra thì người ta thấy giữa các tế bào não số tụm nơ-rơn liên kết ít hơn, nghĩa là dễ bị chứng Alzeimer tấn công hơn. Chưa có một kết luận khoa học nào cho thấy làm sao mà cải thiện chứng ưu uất kinh niên nơi người, nhưng các nghiên cứu về thú vật thì chứng tỏ vận động hay hoạt động quả có tác dụng giảm bớt lo âu căng thẳng.

Vận động cơ thể cũng rất quan trọng. Chứng kém trí nhớ đi liền với bệnh tim và tiểu đường, vì nghẽn động mạch ảnh hưởng đến lượng máu tuần hoàn vào não. Những người già mà thời trung niên thường không vận động thân xác cũng như tinh thần nhiều thì nguy cơ mắc bệnh Alzeimer cao gấp ba khi về già. Một điều tra ở Thụy Điễn cho thấy những người bị phì thì khả năng mắc bệnh Alzeimer nhiều gấp đôi.

Cố gắng chơi một trò chơi nào đó đòi hỏi phải vận dụng cùng lúc tâm trí, cơ thể và khả năng giao tế. Ví dụ như làm ông bầu cho đội banh của con trai mình. Mở lớp khiêu vũ. Chơi golf chẳng hạn.

Và nhất là đừng quên chuyện ăn uống. Món nào tốt cho tim thì cũng tốt cho não. Tránh các thức ăn làm nghẽn động mạch. Cá và các thứ hột rất tốt. Ăn trái cây xanh và rau xanh thường có nhiều vitamin E và C rất tốt cho não. Các nhà nghiên cứu thuộc Đại Học Harvard cho thấy rau tươi màu xanh đậm như spinach thường có ích cho hoạt động trí tuệ. Vitamin B, acid folic trong mễ cốc, bánh mì và một vài loại trái cây như dâu tây cũng rất bổ não.

Đó, đại để nội dung bài viết là như thế. Tin bao nhiêu về nội dung bài này? Nếu nhắm mắt trả lời rằng tin “chăm phần chăm” thì không khéo lại phản tác dụng. Bởi chủ điểm của bài báo là cho thấy thủ phạm chính gây bệnh lú lấp mê muội là thiên hạ nói gì mình đều nhận là chân lý tuyệt đối như bị quỷ ám vậy. Nhắm mắt lặp lại điều người khác nói một cách thuần thành là tự đưa mình vào đường điên loạn vậy. Nếu khuyến cáo “phải tự thắp đuốc lên mà đi” đó là điều chấp nhận được thì phải nhận ông bà tổ tiên mình quả thực là khôn ngoan khi họ biết dẹp tự ái để chấp nhận thực tế con hơn cha là nhà có phúc, hay chấp nhận một điều có vẽ trái cựa là cha mẹ cú đẻ con tiên, hay cha làm thầy con đốt sách. Đốt sách không phải để khỏi học, nhưng đốt sách để có thể viết sách hay hơn.

Một trong những bi kịch của người Việt tị nạn hôm nay là hố ngăn cách thế hệ ngày càng rộng mở vô phương lấp cạn. Thoát đến bến bờ tự do, người tị nạn thật không khác gì đã đến Tây phương cực lạc. và bi kịch bắt đầu. Các bậc phụ huynh lo đầu tắt mặt tối xây lại cuộc đời nên giao con cho nhà trường và bạn bè. Ngôn ngữ không đủ, trình độ không đủ, hiểu biết không đủ, thời giờ không đủ để học thêm, suy nghĩ thêm… trong khi kinh nghiệm quá khứ, những hoài bảo dở dang của mình lại hoàn toàn vô bổ và xa lạ với con cháu. Lấy gì để dạy giổ, hướng dẫn, nhắc nhở răn đe cảnh giác chúng? Trong quan hệ con cái cha mẹ hay quân thần phụ tử, hình như co cái chỉ chính thưc thừa nhận cha mẹ ông bà khi chúng cần tiền tiêu vặt, tiền học, tiền đi nghỉ hè vớ bạn bè, tiền deposit mua xe mua nhà,  hay khi chúng cần ký giấy mời, cần kẻ chủ hôn cho chúng kết hôn? Đây là nỗi ám ảnh bất tuyệt của một số cha mẹ. Đây là cái giá của tự do. Nhìn qua cách đạt tên của những thuyên nhân tị nạn cho con cái thì thấy. Chưa bao giờ trẻ ra đời lại có những cái tên đẹp, trang trọng, nghiêm túc họ cha, họ mẹ và tên bao giờ cũng hai hay ba chữ văn hoa chứ không Nguyện thị, Trần văn… cụt ngũn như thằn lằn đứt đuôi hồi ở nhà. Nhưng vào trường hay ra ngoài xã hội, con cái đã nhắm mắt vứt bỏ những cái tên đó như vứt một đôi vớ cũ để chỉ còn giữ lại Peter Nguyen, Alice Pham, Johnny Tran… chẳng cần băn khoăn sắc huyền hỏi ngã nặng, ai muốn đọc sao thì đọc. Không khéo cái hố ngăn cách thế hệ này chính là mồ chôn Việt tính, nếu cha mẹ cũng như con cháu của  thế hệ thuyền nhhân tị nạn di tản hôm nay không tìm ra một phương thức quân bình cho nhu cầu “suy nghĩ toàn cầu – hành động địa phương”, không tìm ra một phương thức khế hợp cho nhu cầu “bảo tồn truyền thống - hiện đại hóa tư duy”. Gì đi nữa, mỗi người cũng phải ý thức rằng mình là một cây sây biết tư duy, như Pascal bảo. Biết tư duy một cách tự chủ, tự lập có mình có người, có trước có sau, chứ không phải nô lệ mù quáng một chiều, dù là nô lệ mù quáng một chiều thiêng liêng mầu nhiệm. Tui nói như rứa mấy ông khủng bố vừa mang bom đầy người vừa đọc kinh, hay mấy ông chống khủng bố vừa đọc kinh vừa bóp cò chớ buồn nghe!

Phải chi ông thầy dạy chữ Nho của tôi mà cũng cảnh giác tôi ngay những điều này, hoặc phải chi tôi mà cũng đủ khôn ngoan để nghe ông cảnh giác phải “tự thắp đuốc lên mà đi”, chứ đừng tưởng ngón tay ông là mặt trăng rồi cứ đăm đăm nhìn vào đó mà tưởng là chân lý, thì tôi đâu có bị một cái tát khai tâm như trời giáng vì câu lặp lại ngô nghê “chữ ni chữ chi?” trong ngày đầu đi học chữ Nho. Bậy thiệt hí?

Huỳnh Bất Hoặc