|
ANH T̀M THEO NGỌ
Huỳnh Bất Hoặc
Tôi đâu biết tủ sách nhà có chứa một viên kim cương. Đó là
tác phẩm Đoạn Trường Vô Thanh mà Pham thiên Thư gửi người quen đem từ
Sàig̣n về cuối năm ngoái. Tôi ‘gặp’ Phạm thiên Thư h́nh như là từ tháng 11.1963.
Sau khi tù về, tôi lên Đà Lạt nghỉ ngơi ít ngày. Thời gian ở khách sạn Cao
Nguyên, t́nh cờ trong một tờ báo địa phương tôi được đọc một bài thơ với hai câu
đáng chú ư: /Những người chấp nhận đấu tranh/Là khai tử để khai sinh lại ḿnh/.
Ư thơ hay hay làm tôi lưu ư tên tác giả. Thế là tên Phạm thiên Thư đi vào bộ nhớ
của tôi từ đó. Rồi tôi càng khoái Phạm thiên Thư hơn với Kinh Ngọc, Động Hoa
Vàng, Đoạn Trường vô Thanh… và Ngày Xưa Hoàng Thị.
Cũng v́ khoái Phạm thiên Thư mà tôi đă hơi nặng tay với Vơ
Phiến khi Vơ Phiến nỡ quở mắng Phạm thiên Thư là ‘sư không ra sư, văn nô không
ra văn nô’. Tôi vốn kỵ những kẻ muốn làm thầy dùi chính trị giờ thứ 25 nên bất
công với nhà thơ mà! Thảng hoặc tôi cũng mơ ước được gặp Phạm thiên Thư để hỏi
xem ông c̣n nhớ bài thơ tôi t́nh cờ đọc được ở Đà Lạt đó không th́ cho tôi xin
cho trọn vẹn. Cơ hội đó mấy chục năm rồi chưa thực hiện được.
Nghe nói Trần Độ là người từng có tham vọng liệt kê mười
bài thơ hay nhất của Việt Nam từ trước đến nay, không biết danh sách mười bài
thơ đó đă hoàn chỉnh chưa, và có bài nào của Phạm thiên Thư không?
Tôi có cái tội mê thơ Phạm thiên Thư. Tôi cũng rất ngần
ngại khi phải dùng chữ ‘nhà’, nhất là nhà thơ, nhà văn. Chỉ sợ không chỉ th́ sẽ
mang tội dùng bạc giả. Nhưng với tôi, Phạm thiên Thư đúng là nhà thơ, như Chu
mạnh Trinh, như Vũ hoàng Chương, Huy Cận, Bùi Giáng… Cho nên chưa có người nào
khiến tôi phải bận tâm nói đến lần thứ ba như thế này. Lần đầu với bài Một Ngày
Đầu Thu Nghe Chân Ngựa Về ngày 27/6/98. Thứ hai là bài Đường Mưa Nho Nhỏ Anh
Theo Ngọ Về ngày 27/6/99 với. Và lần này nữa. Một trùng hợp định mệnh của t́nh
yêu thơ, hay v́ bị Ngọ của Ngày Xưa Hoàng Thị ám ảnh hết thuốc chữa? Người đọc
bài này sẽ hiểu…
Tên tuổi của Phạm thiên Thư đi liền với Ngày Xưa Hoàng Thị
như thế nào th́ trong những giấc mộng ngày xưa của mỗi người cũng đi liền với
với một Ngọ như thế ấy. Nhiều người có thể chỉ biết ư thơ của Ngày Xưa Hoàng Thị
qua cách phổ nhạc tài t́nh của Phạm Duy nhưng chưa chắc đă nhớ nguyên văn bài
thơ:
Em tan trường về
Đường mưa nho nhỏ
Chim nom dấu mỏ
Dưới cơi hoa vàng
Bước em
thênh thang
Áo tà
nguyệt bạch
Ôm
nghiêng cặp sách
Vai nhỏ
tóc dài
Anh đi theo hoài
Gót giày thầm lặng
Đường chiều úa nắng
Mưa nhẹ bâng khuâng
Em tan
trường về
Cuối
đường mây đỏ
Anh t́m
theo Ngọ
Dáng
lau lách buồn
Tay nụ hoa thuôn
Vương bờ tóc suối
T́m lời mở nói
Ḷng sao ngập ngừng
Ḷng
sao rưng rưng
Như
trời mây ngợp
Hôm sau
vào lớp
Nh́n em
ngại ngần
Em tan trường về
Đường mưa nho nhỏ
Trao vội chùm hoa
Ép vào cuối vở
Thương
ơi vạn thuở
Biết
nói chi người
Em mỉm
môi cười
Anh
mang nỗi nhớ
Hè sang phượng nở
Rồi chẳng gặp nhau
Ôi mối t́nh đầu
Như đi trên cát
Bước
nhẹ mà sâu
Mà cũng
nḥa mau
Tưởng
đă phai màu
Đường
chiều hoa cỏ
Mười năm rồi Ngọ
T́nh cờ qua đây
Cây xưa vẫn gầy
Phơi nghiêng ráng
đỏ
Áo em
ngày nọ
Phai
nhạt mấy sầu?
Chân
theo t́m nhau
C̣n là
vang vọng
Đời như biển động
Xóa dấu ngày qua.
Mỗi lần đọc bài thơ đó, hay nghe bản nhạc của Phạm Duy, là
mỗi lần tâm tư tôi quay về với thời lông bông quá khứ. Về với Ngọ. Về với Con
Ngựa Nhà Trời, như dân Huế thường mắng yêu những người thân thương, đặc biệt là
những kẻ sinh năm Ngọ.
Nữ thập tam nam thập lục. Trai 16 gái 13 là đă đủ sức đối
diện với cuộc đời. Nhưng tôi để đến tuổi 18 mới thử trả lời những câu hỏi gắt củ
kiệu đối với cuộc đời mỗi người như sống để làm ǵ? lộ đồ của đời ḿnh là thế
nào? làm sao trả nợ cha mẹ? và thế nào là yêu thương? Làm sao để thấy được một
người dễ yêu, làm sao biết được mnih đă gặp một người khả ái?
Nhân loại thời tôi thành niên h́nh như chỉ bằng nửa hôm
nay nghĩa là xấp xỉ ba tỉ hay ba ngàn triệu. Trong số đó dĩ nhiên phải một nửa
là đàn bà con gái, và trong nửa này, tối thiểu cũng một phần ba hay 500 triệu là
người cùng trang lứa với tôi, nghĩa là có thể là người để mắt đến tôi hay tôi để
mắt đến! 500 triệu!? Trời đất! Đời đâu có cho phép tôi cứ chạy rông như chó
tháng tám… hay như con bướm t́m hoa…nhưng không biết hoa nào để đáp. Nhưng trước
500 trệu người đủ cả trắng đen vàng đỏ, đủ cả cao thấp mập ốm, đủ cả giàu nghèo
đẹp xấu đó…tôi biết chọn ai đây, tôi biết nhận ai đây nếu bị chọn? và nếu quíu
cu-lát không biết chọn ai th́ chẳng lẽ phải cu ky biến thành ḥn vọng phụ à?!
Phân vân như vậy, nên tôi đă ngông nghênh ngoan cố thử
định tiêu chuẩn cho một người khả ái, một người ḿnh có thể nghĩ là đáng yêu.
Tiêu chuẩn ấy gồm năm điểm. Phải năm điểm! Có được năm điểm đó th́ hăy nghĩ đến
hai chữ khả ái, một cách nghiêm chỉnh. Năm điểm đó là những điều giúp tôi chọn
giữa 500 triệu người để thấy được một người. Năm điểm đó là cái la bàn giúp tôi
định hướng cuộc phiêu lưu t́nh cảm.
Điểm thứ nhất là trong phút đầu gặp gỡ, tôi không cảm thấy
một cuốn hút t́nh dục nào, nghĩa là tôi chỉ coi như bạn, như người quen, chỉ tṛ
chuyện giao tiếp v́ lịch sự. Nếu lần giao tiếp đầu đó mà thấy được th́ sẽ thừa
thắng xông lên. Được ở đây là người đối diện có ba điểm có thể coi như không xấu.
Thứ nhất là cánh mũi. Thứ hai là bàn tay và thứ ba là gót chân.
Không biết tướng số nói sao về cái mũi đẹp nhưng điều chắc
chắn là tôi rất ngán người có cái mũi giống tôi. Cái mũi kỳ lân hay mũi trâu!
Ngày nay chuyện mỗ mắt mỗ mũi mỗ lung tung dễ dàng quá, nhưng thời tôi, thấy cái
mũi đẹp đúng như tôi mơ ước th́ ít ra cũng 95% có thể chắc là mũi thật! Thứ hai,
bàn tay. Thú thật, tôi không biết thế nào là bàn tay đẹp, nhưng chắc chắn bàn
tay giống như miếng bánh đúc cắm mấy trái chuối cau không phải là bàn tay đẹp
với tôi rồi. Và gót chân. Tôi tội nghiệp những người có gót chân bị hà hay nứt
nẻ, nhưng bảo đó là gót chân đẹp th́ khó quá. Và đây là điều làm cho tôi càng
thích Phạm thiên Thư hơn khi đọc mấy câu: /Em tan trường về /Đường mưa nho
nhỏ/
Thanh niên chúng tôi thời đó có cái thú tiêu
khiển là đi ‘nghể’, nghĩa là những ngày nghỉ học, nhất là chiều thứ năm, chiều
thứ bảy hay sáng chủ nhật, rủ nhau đi long nhong nh́n các cô, và các cô rủ nhau
đi long nhong để… được nh́n. Muốn đi để nh́n và khỏi bị nh́n th́ phải t́m cách
đi sau các cô. Thời đó các cô đội nón và đi guốc nên hai điểm nổi bật đương
nhiên là mái tóc và gót chân. Hay /Áo tà nguyệt bạch/Vai nhỏ tóc dài/Mưa nhẹ
bâng khuâng/ như Phạm thiên Thư nh́n thấy Ngọ. Không biết v́ e thẹn hay sao
mà Phạm thiên Thư không chịu thú nhận là cũng từng nh́n thấy những gót chân hồng
như búp sen trên đường mưa nho nhỏ?
Những vần thơ của Phạm thiên Thư do đó là một bức tranh
trung thực nhất ghi lại tṛ chơi ‘đi lên đi xuống’ những kẻ từng có lúc phải Cầu
Khẩn như Huy Cận:
Hồn bơ vơ, tôi đi
dạo giữa đời;
Chân theo ḷng mà
người chẳng theo tôi.
Ngày đẹp thế cũng
có tay đang mở,
Đuổi hạnh phúc giữa ḷng tôi bợ ngợ.
Tôi đi t́m người, tôi đi t́m thơ,
T́nh vẩn vơ có lành được bao giờ.
Và t́nh ái không bao giờ lành được,
Nên chân đi chưa định ngày nghỉ bước.
Đường không dài: người tránh để thêm xa…
Gặp ngay đi! Đời may rủi lắm mà!
Và nếu không yêu nhưng thừa yêu mến,
Cứ thả mộng cho ḷng tôi ghé bến…
Đứng lại giùm, tôi đă mơi theo sau,
Ôi! nỡ nào suốt đời đuổi bắt nhau!
Thanh niên chúng tôi thời đó, đứa nào mà chẳng hơn một lần
lắc lư con tàu vượt biên v́ cánh mũi như mũi của Audrey Hepburn trong Vacances
Romaines? Đứa nào mà chẳng hơn một lần lao đao v́ những gót chân búp sen hồng
hay những /Tay nụ hoa thuôn/ Vương bờ tóc suối/ như Ngọ? Đứa nào mà chẳng
hơn một lần thở ngắn than dài /Đứng lại giùm, tôi đă mơi theo sau/ nhưng
khi người ta đứng lại rồi th́ ú ớ ngậm hột thị chẳng biết nói ǵ, hay nói toàn
những câu lăng xẹt!?
Đấy, bốn điều kiện tôi ra cho tôi để tự giác mà xông lên
là thế đó. Nhưng xông lên rồi vẫn chưa chắc, nếu không có điều kiện thứ năm. Đó
là điều kiện đă làm cho Phạm thiên Thư thú nhận /Trao vội chùm hoa /Ép vào
cuối vở /Thương ơi vạn thuở /Biết nói chi người/ Đó là điều kiện khiến cho
Phạm thiên Thư đă mười năm rồi khi qua chốn cũ vẫn tưởng như c̣n nghe tiếng guốc
của Ngọ và tiếng chân ḿnh vang vang trên /Đường chiều úa nắng /Mưa nhẹ bâng
khuâng/.
Điều kiện thứ năm đó là ǵ? Nói ra e mất linh nghiệm. Chỉ
biết rằng cuộc t́nh chân thật nào cũng đẹp và cuộc t́nh nào cũng buồn. Buồn v́
dang dở và v́ dang dở nên đẹp. Có được một người như Ngọ để mà nghĩ rằng đó là
t́nh yêu vạn thuở, dù là vạn thuở chia xa, phải chăng là điều hạnh phục nhất cho
người biết yêu?
Và như vậy Anh t́m theo Ngọ của Phạm thiên Thư là
một hứa hẹn âm thầm yêu Ngọ măi măi? Chỉ có những người biết yêu may ra mới trả
lời được câu hỏi đó thôi.
|
