Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 01/2005

Đọc sách “The Da Vinci Code” của Dan Brown 

Nguyễn Văn

Holy Grail (hay Chén thánh) là cái chén mà Chúa Giêsu sử dụng trong bữa ăn tối cuối cùng, và theo tương truyền thì đó cũng chính là cái chén mà tín đồ đã nhận được những giọt máu của Chúa vào ngày Ngài bị đóng đinh trên Thập tự giá [1].  Danh từ này danh tiếng đến nổi trong tiếng Anh có thành ngữ “Finding the Holy Grail” hàm ý nói một cuộc tìm kiếm vô vọng.  Cái Chén thánh còn là một đề tài cho giới nhà văn khai thác.  Có lẽ Chrétien de Troyes là nhà văn đầu tiên viết về cái Chén thánh trong cuốn tiểu thuyết Conte del Graal (Câu chuyện cái Chén thánh) từ thế kỉ thứ 10.  Sau này, có hàng trăm tiểu thuyết, và khảo cứu nghiêm chỉnh về tung tích của cái Chén thánh.  

The Da Vinci Code (tạm dịch: Mật mã của Da Vinci) [2] là cuốn tiểu thuyết nói về cuộc truy tìm tung tích của Chén thánh.  Ngay khi ra đời, cuốn tiểu thuyết được người đọc khắp thế giới đón nhận nồng nhiệt.  Chỉ riêng ở Mĩ, hơn 8 triệu cuốn đã được tiêu thụ, và trong liên tiếp gần 4 tháng liền, cuốn tiểu thuyết được xếp vào hàng sách bán chạy nhất (best-seller).  Sau đó, cuốn tiểu thuyết được dịch sang tiếng Pháp, Đức, Ý, Thụy Điển, Tây Ban Nha, Ả Rập, v.v… và tại các nước Âu châu nó cũng trở thành một cuốn sách bán chạy nhất.   

            Cuốn tiểu thuyết được thể hiện bằng một câu chuyện mang tính li kì và có chút tính chất trinh thám.  Câu chuyện được mở đầu với Giáo sư Robert Langdon, một chuyên gia về biểu tượng tôn giáo (religious symbology) thuộc đại học Harvard (Mĩ), trong khi đi công tác ở Paris, ông bị cảnh sát triệu đến Viện bảo tàng Louvre, nơi vừa xảy ra một án mạng.  Trong án mạng này, nạn nhân bị giết chết là Jacques Saunière [3], một nhà quản lí bảo tàng lừng danh trên thế giới.  Jacques Saunière nằm chết trong tư thế mang tính biểu tượng dưới bức tranh nổi tiếng Mona Lisa của Da Vinci.  Trước khi tắt thở, Jacques Saunière để lại một tấm giấy với hàng chữ nguệch ngoạc, khó hiểu: “13-3-2-21-1-1-8-5 O, Draconian devil! Oh, lame saint! P.S. Find Robert Langdon”.  Qua sự diễn dịch thông minh của một nữ cảnh sát và chuyên gia về mật mã (cryptography) tên là Sophie Neveu (cũng chính là cháu nội của Jacques Saunière), Robert Langdon biết mình là nghi can chính và sẽ bị kết tội trong vụ án này.  Và qua lời khuyên cũng như sự giúp đỡ của Sophie Neveu, Giáo sư Langdon và Neveu quyết định chạy trốn.  

            Qua cuốn tiểu thuyết chúng ta biết rằng Jacques Saunière, người bị giết chết, là một lãnh đạo của hội kín Priory of Sion.  Hội Priory of Sion là một hội có thật ngoài đời được thành lập vào năm 1099, nhằm bảo vệ những tài liệu mà Giáo hội Công giáo muốn thủ tiêu, bởi vì những tài liệu này, nếu tiết lộ ra ngoài, sẽ làm lung lay toàn bộ nền tảng giáo lí của Kitô giáo.  Trong quá trình hoạt động, hội kín Priory of Sion thu hút nhiều nghệ sĩ và nhân vật nổi tiếng, kể cả Isaac Newton, Sandro Botticelli, Victor Hugo, Leonardo da Vinci, v.v….  Leonardo da Vinci đóng một vai trò quan trọng trong cuốn tiểu thuyết, bởi vì ông đã phát triển được một hệ thống mật mã tinh vi mà, nếu được giải mã, sẽ dẫn đến tung tích cái Chén thánh.  

            Trên đường chạy trốn, Langdon và Neveu đến gặp Leigh Teabing, một người Anh quí tộc cực kì giàu có, sống trên đất Pháp, người cũng từng bỏ ra nhiều năm nghiên cứu về cái Chén thánh.  Thế rồi, Qua những đầu mối do Jacques Saunière để lại, Langdon, Neveu và Teabing đi tìm cái Chén thánh.  Cuộc tìm kiếm (hay nói đúng hơn là chạy trốn) đưa đẩy họ từ Paris sang London.  Câu chuyện gây cấn ở chỗ có một nhóm khác, gọi là Opus Dei, cũng bí mật chạy đua trong cuộc truy tìm này.  Cần nói thêm rằng Opus Dei (dịch sang tiếng Anh là The Work of God, hay Công trình của Thượng đế) cũng là một tổ chức có thật ngoài đời [4].  Cả ba kết hợp lại, dùng chuyên môn của mình, để giải mã, và sau cùng họ quyết định đến đến nhà thờ có tên là Temple Church – do các hiệp sĩ Tamplar sáng lập và xây dựng vào năm 1185 – tại Westminster Abbey, dưới mộ của Isaac Newton, để tìm tung tích cái Chén thánh.  Câu chuyện được kết thúc một cách “có hậu” (mà người viết sẽ không viết ra ở đây), nhưng vẫn làm cho người đọc tò mò phải tìm hiểu thêm cho biết.  Buông cuốn sách xuống, người đọc sẽ phải mỉm cười một mình về cái tài độc đáo của tác giả đã dẫn dắt người đọc xuyên suốt gần 600 trang giấy!  

            Câu chuyện được xây dựng với những tình tiết cực kì hấp dẫn, bất ngờ, và vì thế nó dẫn dắt người đọc đi từ hồi hộp này sang hồi hộp khác, nhất là cả ba người bị viên cảnh sát trưởng Paris (tên là Bezu Fache) truy đuổi tới cùng.  Có thể nói cuốn tiểu thuyết là một kịch bản viết theo kiểu phim The Rolling Stone hay The Temple of Doom do Harrison Ford đóng, nó làm cho người theo dõi lúc nào cũng ở trong trạng thái bồn chồn, không biết chuyện gì sẽ xảy ra.  Thực ra, giới điện ảnh Hollywood đang dự tính dàn dựng một phim dựa vào cuốn The Da Vinci Code do tài từ Tom Hanks đóng.   

            Cuốn tiểu thuyết xen kẽ những đoạn săn đuổi đầy kịch tính (mà chúng ta thường hay thấy trong các phim của Hollywood) bằng những thông tin dường như lạc đề nhưng làm cho người đọc cảm thấy thích thú.  Chẳng hạn như tại sao người Tây phương có vẻ kị Thứ Sáu Ngày 13 là vì Thứ Sáu ngày 13/10/1307 là ngày Giáo hoàng Clement V ra lệnh quân lính đi bắt các hiệp sĩ Templar (Knights of Templar), tra tấn họ để bắt buộc họ phải thú nhận là đã phạm tội chống Thượng đế, rồi thiêu sống họ như những người dị giáo.  Hay chẳng hạn như, qua lời giải thích của chuyên gia biểu tượng học Robert Langdon, tác giả Dan Brown cho biết trong tiếng Anh, hoa hồng (rose) là đảo chữ của thần ái tình (eros).  Hoa hồng luôn luôn là biểu tượng của bản năng tình dục nữ tính, với 5 cánh hoa tượng trưng cho 5 giai đoạn của một người phụ nữ: sinh ra, có kinh, làm mẹ, tắt kinh, và chết.   

Đọc đến đây có lẽ bạn đọc sẽ thắc mắc một cuốn tiểu thuyết khá bình thường với câu chuyện vừa tóm lược như trên, thì tại sao nó lại có sức hấp dẫn nhiều độc giả khắp nơi trên thế giới như thế, và làm tốn biết bao giấy mực của các nhà bình luận tiểu thuyết, phê bình văn học, và giới nghiên cứu tôn giáo trên thế giới trong suốt cả năm qua?  Có thể nói đây không phải là một cuốn tiểu thuyết bình thường, mà phải nói là một cuốn tiểu thuyết giả sử về đạo Công giáo La Mã thì đúng hơn.  Giả sử là vì tác giả Dan Brown đã sử dụng một số tài liệu thật hay tài liệu được phát hiện gần đây về lịch sử của Giáo hội Công giáo La Mã để xây dựng nên một câu chuyện nửa thật nửa tưởng tượng, và qua đó có thể tránh khỏi những chỉ trích từ phía Giáo hội.   

Lồng vào cuốn sách là những nhận định và phê phán gay gắt về sự tàn bạo và lừa bịp của Giáo hội Công giáo La Mã trong suốt hai ngàn năm lịch sử hình thành và phát triển của giáo hội.  Theo tác giả, Kinh thánh là một sản phẩm của con người, hay nói chính xác hơn là sản phẩm của đàn ông.  Cuốn Kinh thánh không phản ánh lịch sử thật, bởi vì con người đã dựng nên cuốn Kinh thánh như là một lịch sử trong thời kì hỗn độn, đầy nhiễu nhương, để củng cố quyền lực của họ.  Ba trăm năm sau khi Giê-su bị hành hình trên Thập tự giá, con số tín đồ theo đạo Giê-su tăng theo cấp số nhân.  Những người theo đạo Giê-su bắt đầu gây chiến với những người ngoại đạo thờ cúng Mặt trời, và những cuộc chiến đẩm máu dẫn đến nguy cơ La Mã sẽ bị chi làm hai phái.  Để ngăn ngừa nguy cơ này, vua La Mã là Constantine, một người ngoại đạo, phải tìm cách gìn giữ La Mã thống nhất.  Cách mà ông làm là cải đạo những người thờ cúng mặt trời thành những tín đồ đạo Giê-su.  Ông cho hòa nhập các truyền thống đạo thờ cúng mặt trời với truyền thống đạo Giê-su thành một hệ thống niềm tin mà cả hai phe đều có thể chấp nhận được.  Chẳng hạn như Thần Mithras (có trước thời Kitô giáo) được gọi là Con trai của Thượng đế (The Son of God) và Ánh sáng của Thế giới (The Light of the World) sinh ngày 25 tháng 12; chết và được chôn cất; rồi 3 ngày sau sống lại.  (Cũng cần nói thêm là 25/12 cũng là ngày sinh của Osiris, Adonis, và Dionysos).  Nói tóm lại nhiều truyền thuyết của Kitô giáo được lưu truyền đến ngày nay được vay mượn từ những truyền thuyết của người ngoại đạo thờ cúng mặt trời.  

Giê-su vốn là hậu duệ của vua Do Thái, tức vua David và vua Solomon.  Giê-su là một người bình thường.  Nhưng để củng cố quyền lực và hợp nhất lòng dân, Constantine ủy nhiệm một nhóm khoa bảng viết Kinh thánh tôn vinh Giê-su thành thần thánh, và con của Thượng đế.  Vì việc thần thánh hóa Giê-su xảy ra sau khi ông đã chết cả 4 thế kỉ, cho nên một số tài liệu trước đó về con người thật Giê-su vẫn còn tồn tại, và những tài liệu này là một mối đe dọa cho nền tảng đạo Giê-su.  Constantine (và Giáo hội Công giáo La Mã sau này) bèn tìm cách tiêu hủy tất cả những tài liệu này.  Nhưng may mắn thay, một số tài liệu gần đây được tìm thấy tại Biển Chết (như Dead Sea Scroll) vào thập niên 1950s, và trước đó (1945) là tài liệu Coptic Scroll được tìm thấy tại Sa mạc Judaean đều mô tả Giê-su là một người rất bình thường nhưng có ảnh hưởng lớn đến dân chúng vì là dòng dõi vua chúa.  Nhưng Tòa thánh Vatican không công nhận những tài liệu này, vì họ cho đó là tài liệu giả hay nói sai về cuộc đời của Giê-su.  

Cuốn tiểu thuyết cho thấy tác giả Dan Brown là một người có quan điểm cấp tiến (liberal view) và bình quyền nam nữa.  Ông cho rằng không ai có thể phủ nhận những việc làm rất tốt của Giáo hội Công giáo La Mã hiện đại nhằm xoa dịu những đau khổ trong thế giới bất an ngày nay, nhưng cũng không ai có thể phủ nhận lịch sử lừa đảo và bạo động của Giáo hội.  Những cuộc thập tự chinh (tức crusade) tàn bạo nhằm cải tạo những ai được xem là “ngoại đạo” chỉ có thể mô tả là khủng khiếp.  Tòa án dị giáo (tức Inquisition) cho phát hành một cuốn sách có tựa đề là Malleus Maleficarum (tạm dịch: Búa phù thủy) mà Brown cho rằng chỉ có thể nói là một cuốn sách đẫm máu nhất trong lịch sử con người.  Trong sách, Công giáo La Mã báo động thế giới về sự nguy hiểm nếu phụ nữ đưộc quyền tự do suy nghĩ, và dạy cho giới tu sĩ cách thức truy tìm, tra tấn, và tiêu diệt những phụ nữ này.  Những người được Giáo hội xem là phù thủy gồm những học giả giới nữ, nữ tu, người gypsy, những người hành nghề huyền bí, những người hái lượm cây cỏ làm thuốc, những bà mụ đỡ đẻ, những người yêu thiên nhiên, v.v… Trong thời gian 300 năm truyền và cải đạo, Giáo hội Công giáo La Mã đã thiêu sống hay giết chết 5 triệu phụ nữ (Chương 28).  

            Có lẽ một trong những điều tác giả Dan Brown làm cho tín đồ theo đạo Công giáo La Mã phải sốc là ông ám chỉ rằng Giê-su có gia đình và có con.  Vợ của Giê-su là bà Mary Magdalene, một người mà Giáo hội Công giáo phỉ báng hết lời và mô tả bà Magdalene như là một con đĩ.  Nhưng theo hội kín Priory of Sion, Magdalene có thai trong lúc Giê-su bị hành hình, và để bảo vệ đứa con chưa sinh của Giê-su, Magdalene không còn lựa chọn nào khác là phải chạy trốn khỏi Đất thánh.  Với sự giúp đỡ hết lòng của Joseph of Arimathea (chú hay bác của Giê-su), Magdalene sang Pháp (nước Pháp lúc đó có tên là Gaul).  Tại Pháp bà Magdalene tị nạn trong một gia đình người Do Thái, và bà hạ sinh một đứa con gái tên là Sarah.  Để làm nhẹ câu chuyện “động trời” này một chút, Dan Brown cho gắn cho nhân vật cảnh sát nữ Sophie Neveu trong tiểu thuyết thành hậu duệ của … Giê-su và Magdalene!  

Qua lời nói của Giáo sư Langdon, Dan Brown cho biết biểu tượng đầu tiên về nam giới là T (tiếng Anh gọi là blade, thanh kiếm), là tượng trưng cho dương vật, cho sự cường bạo, và đó cũng chính là lí do tại sao giới quân sự ngày nay vẫn dùng biểu tượng này để phân biệt cấp bậc trong quân đội.  Biểu tượng của nữ giới là hình chữ V, ?, có tên là chalice (cái li hay cốc), và nó còn có hình dạng của dạ con (tử cung).  Vì thế chalice tượng trưng cho nữ tính và tiềm năng sinh sản.  Điều này có thể nhìn thấy trong bức tranh nổi tiếng, Bữa ăn tối cuối cùng (The Last Supper),  của Da Vinci.  Vì thế cái gọi là cuộc truy tìm Holy Grail hay Chén thánh, theo Dan Brown, thực chất là cuộc truy tìm tông tích của Magdelene, vợ của Giê-su.  

Bất cứ niềm tin nào trên thế giới cũng đều dựa vào chuyện bịa đặt.  Định nghĩa của niềm tin là sự thừa nhận những gì mà người ta tưởng tượng là sự thật, nhưng không thể chứng minh được.  Những tôn giáo tin vào Thượng đế thường mô tả Thượng đế qua những ẩn dụ, biểu tượng, và cường điệu.  Ẩn dụ là cách làm cho trí óc con người xử lí những điều bất khả dĩ.  Vấn đề trở nên nguy hiểm khi con người tin vào những ẩn dụ của chính họ.  Câu chuyện mà Dan Brown kể trong cuốn tiểu thuyết The Da Vinci Code chắc chắn làm cho nhiều tín đồ Công giáo La Mã rất căm giận và điều này có thể hiểu được bởi vì nó đụng đến những niềm tin mà họ đã thật sự dựa vào qua nhiều thế hệ.  Nhưng những gì Brown viết sẽ không làm cho giới thức giả ngạc nhiên, bởi vì những câu chuyện và giả thuyết trình bày trong cuốn tiểu thuyết đã được các nhà nghiên cứu tôn giáo phân tích qua hàng chục cuốn sách nghiêm túc.  Một điều nghịch lí là cuốn sách này được bán rất chạy tại các nước theo đạo Công giáo La Mã ở Âu châu, nhưng lại bị cấm phát hành ở Lebanon, nơi mà tín đồ Công giáo La Mã chỉ là thiểu số!  Có phải điều này thể hiện thái độ “Bảo hoàng hơn vua” của các Giáo hội Công giáo tại các nước “theo đạo”, hay sự khác biệt về trình độ nhận thức của tín đồ, hay sự sợ hãi sự thật của họ?   

Dù lí do gì đi nữa, cuốn sách này rất đáng có trong tủ sách của những ai muốn tìm hiểu về lịch sử của Giáo hội Công giáo La Mã.  Tất nhiên, tìm hiểu lịch sử không có nghĩa là phủ nhận hay phỉ báng những việc làm tốt của Giáo hội, mà là một việc “ôn cố tri tân” để vượt lên những sai lầm trong quá khứ và tự tìm cho chính mình một con đường đúng.  Tưởng cần nhắc lại câu nói của Leonardo da Vinci mà tác giả trích trong sách: “Vô minh làm cho chúng ta mê muội, hỡi những người khốn khổ, hãy mở mắt đi!” [5].

Ghi chú: 

[1]  Theo nhiều tài liệu thì Jesus Christ (hay Jesus of Nazareth) sinh vào năm 4 (sau Công nguyên).  Năm 33 tuổi ông bị Toàn quyền La Mã là Pilatus tuyên án tử hình vì tội “Âm mưu gây bạo loạn chống chính quyền”.  Vẫn theo nhiều sách cho biết, một toán lính La Mã dẫn Jesus lên núi Golgotha ở Jerusalem xử tử bằng cách đóng đinh vào thập tự giá.  Lúc đó là chiều thứ Sáu.  Hai người bạn (hay người thân?) của Jesus là Joseph Arimathea và Nicodemus dùng cái chén hứng lấy máu của Jesus.  Đó là cái Chén thánh, tức Holy Grail.  

Cũng theo truyền thuyết, cái Chén thánh sau đó được Joseph Arimathea đem sang Anh và cất dấu qua nhiều thế kỉ.  Cuộc truy tìm Chén thánh là một cuộc chinh phục của Vua Arthur.  Có người tin rằng Chén thánh được dấu trong một lâu đài bí mật, chung quanh bao bọc bằng những vùng đất hoang, và được một người gọi là Fisher King bảo vệ.   

Tung tích cái Chén thánh là một đề tài cho nhiều sáng tác như các tác phẩm sau đây: Holy Blood, Holy Grail của Michael Baigent; Bloodline of the Holy Grail của Laurence Gardner; và The Holy Grail: The Legend, the History, the Evidence của Justin Griffin.  

[2]  The Da Vinci Code của Dan Brown, do Nhà xuất bản Corgi Books ấn hành vào năm 2004, 593 trang, giá $19.955.   

[3]  Jacques Saunière, một nhân vật trong tiểu thuyết, có lẽ được tác giả mô phỏng theo Francois Bérengé Saunière là tên của một linh mục có thật ngoài đời, người đã phát hiện một tài liệu về cái Chén thánh được dấu kín dưới bàn thờ tại một nhà thờ tại làng Rennes-le-Château (Pháp), và tài liệu này là đề tài tranh cãi sôi nổi trong giới thần học.   

[4]  Opus Dei cũng là một tổ chức có thật nằm dưới quyền của Tòa thánh Vatican.  Opus Dei (hay Công trình của Thượng đế) được nhiều người cho là một tổ chức tội phạm Mafia, chuyên tuyển dụng những tín đồ, rồi tẩy não họ thành những con người cuồng tín chuyên phục vụ cho Giáo hội.  Trong cuốn tiểu thuyết, nhân vật Silas, một thành viên của Opus Dei, được mô tả như là một linh mục bạch tạng (da trắng toát như quỉ), mắt đỏ, giết người không gớm tay.  

[5]  Tạm dịch từ câu: “Blinding ignorance does mislead us, O! wretched mortals, open your eyes”.