|
Bài cuối: Nỗi đau chưa
dừng lại...
Hơn 2.000 km đă trôi dưới bánh xe, tôi
đă qua gần hết đoạn đường mà năm xưa bộ đội ta lớp lớp hành quân “xẻ dọc Trường
Sơn đi cứu nước”. Tôi đă đến giới tuyến 17 chia cắt đất nước và thăm Nghĩa trang
liệt sĩ Trường Sơn. Tôi cũng đến tận vùng Cam Nghĩa, Cam Chính thuộc huyện Cam
Lộ của tỉnh Quảng Trị để nghe kể về hàng rào điện tử MacNamara.
Từ nơi đây trở vào, để ngăn chặn cuộc hành quân của bộ đội ta theo đường ṃn Hồ
Chí Minh, quân đội Mỹ đă rải xuống núi rừng Việt Nam gần 80 triệu lít hóa chất
khai quang. Và chất độc da cam/dioxin vẫn c̣n gieo đau khổ cho đồng bào tôi, dù
chiến tranh đă đi qua gần 30 năm.
Gắng sức vượt qua số phận?
|
 |
|
Cháu Công đang tập đi,
liệu cháu có thể vượt qua số phận? |
Huyện Cam Lộ nằm dọc đường 9, sát hàng
rào điện tử MacNamara năm xưa là huyện duy nhất có Trung tâm Phục hồi chức năng
cho các nạn nhân chất độc da cam (CĐDC) trên đường Trường Sơn. Số người bị nhiễm
CĐDC trực tiếp ở huyện này là 1.086 người. Con cái của họ, thế hệ thứ hai bị
phơi nhiễm, có 675 người. C̣n thế hệ cháu chắt, có 4 em bé…
Lê Thị Khánh Ḥa đă 11 tuổi. Em là con
một chiến sĩ cảnh sát h́nh sự Cam Lộ. Do đặc thù công tác phải nằm địa bàn gần
chục năm, cha em đă bị ảnh hưởng CĐDC và truyền lại cho Ḥa, em bị thiểu năng
trí tuệ, lại yếu hai chi dưới, đi không vững do hai đầu gối cứ chụm vào nhau.
Sau khi được tập vận động bằng ṛng rọc kéo tay, đạp xe đạp cố định để phục hồi
cơ chân, được các t́nh nguyện viên hội Chữ thập đỏ huyện Cam Lộ xoa bóp theo
phương pháp vật lư trị liệu... gần 1 tháng nay, bé Ḥa đă bắt đầu đứng vững trên
đôi chân của ḿnh, tuy vẫn c̣n phải có tay vịn hỗ trợ.
Cha em, anh Lê Hoài Hân, mừng đến rớt nước mắt khi tôi hỏi thăm t́nh h́nh sức
khỏe của cháu - “Bây giờ cháu đă về nhà rồi nhưng các t́nh nguyện viên vẫn đến
nhà theo dơi, hướng dẫn gia đ́nh cách thức tập cho cháu, lại c̣n cho mượn dụng
cụ tập đi. Tôi hy vọng con ḿnh sẽ thôi không ngồi một chỗ nữa”.
Lại đến nhà cô giáo Trần Thị Quư, cũng bởi bám trụ vùng Cam Lộ quá lâu nên chị
Quư bị ảnh hưởng CĐDC, sinh được một đứa con trai là cháu Trần Hoàng Công lại
bại năo, yếu tứ chi. Vậy mà cũng sau 1 tháng phục hồi chức năng tại trung tâm,
Công đă dùng xe đẩy đi ḷng ṿng khắp sân nhà.
Tôi ôm em vào ḷng, mùi mồ hôi do cố sức vận động toát ra khê nồng. Đôi mắt em
chợt sáng lên v́ có người ve vuốt, miệng em cười thật tươi. Nếu nhận biết được
sự việc, có lẽ Công sẽ không cười, mà sẽ buồn và căm giận những người rải chất
khai quang trên quê hương của em, khiến cho 8 năm nay em phải ngồi một chỗ…
Công và Ḥa chỉ là hai trong số 200 nạn nhân có thể phục hồi chức năng ở Cam Lộ.
Anh Nguyễn Thanh Phong – Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ huyện - tâm sự: “Chỉ tiêu
của tôi là phải phục hồi chức năng hết cho các cháu c̣n có thể cứu chữa được.
Huyện và tỉnh cung cấp tiền ăn cho 20 cháu phục hồi chức năng mỗi tháng, nhưng
chúng tôi chỉ làm được 10, bởi … không có tiền!”.
Anh Phong đưa tôi tham quan cơ sở vật
chất của Trung tâm Phục hồi chức năng mà các anh đă đặt hết tâm huyết vào. Đó là
một căn pḥng độ 50m2, bên trong chứa đầy dụng cụ tập luyện, giường nghỉ lại.
Th́ ra do quá chật hẹp, nơi đây cũng chỉ tiếp nhận một lúc 10 cháu mà thôi.
Vả lại theo tiết lộ mà “nếu nói ra chắc tôi bị kỷ luật mất” th́ tiền ăn cho mỗi
cháu chỉ có 2.000đ/ngày, thế nên trung tâm phải “ngắt” tiền của 10 cháu khác đắp
vô khẩu phần của 10 cháu đang phục hồi chức năng mỗi tháng. “C̣n sau đó chắc tụi
tôi phải đi xin các nơi, phải phục hồi chức năng cho bằng hết 200 cháu mới nhẹ
ḷng, anh à!” - anh Phong nói.
Vâng, nỗ lực của anh Phong và Cam Lộ là như thế, của các cháu bé vô tội là như
thế, hy vọng là họ sẽ vượt qua mọi khó khăn về kinh phí, vượt qua số phận.
Nỗi niềm mong được chia xẻ
|
 |
|
Cơ sở vật chất phục hồi
chức năng ở Cam Lộ chỉ có vậy trong khi rất nhiều nạn nhân CĐDC cần được trợ
giúp. |
Suốt dăy Trường Sơn, chưa có huyện nào
có nhiều nạn nhân CĐDC như Cam Lộ, và tỉnh Quảng Trị cũng là tỉnh có số nạn nhân
rất cao, gần 14.000 người. Tôi đă đi qua nhiều tỉnh thành, nhưng không thấy nơi
đâu đồng bào các dân tộc thiểu số lại khổ đau v́ CĐDC như ở Trường Sơn.
Có thể ở miền xuôi, những nạn nhân được chú ư nhiều hơn, chăm sóc sức khỏe chu
đáo hơn nhờ vào vị trí địa lư và kinh tế của từng vùng, nhưng ở núi rừng Trường
Sơn, đa số đồng bào đành bất lực chịu đựng hậu quả cuộc chiến tranh hóa học năm
xưa.
Không có đủ nước mắt cho đồng bào Stiêng ở B́nh Phước, đồng bào Ê Đê ở Đắc Lắc,
đồng bào Gia Rai ở Gia Lai, đồng bào Xê Đăng ở Kom Tum, đồng bào Cơ Tu ở Hiên,
Giằng (Quảng Nam), đồng bào Pa Kô, Tà Ôi, Vân Kiều ở A Lưới (Huế), Đắc Rông
(Quảng Trị). Và tôi biết rằng nhiều số phận em bé người Kinh, người dân tộc
thiểu số… mà tôi chứng kiến dọc đường Trường Sơn để thực hiện phóng sự này đang
rất gần cái chết.
Hơn 2.000km trôi qua dưới bánh xe, hai
lần thay vỏ ruột xe, một lần té xe và một lần gặp sạt lở trên đèo, tôi đă hoàn
tất con đường thiên lư của ḿnh. Hôm nay, ngồi viết bài báo này, những kỷ niệm
buồn cứ lặng lẽ hiện ra. Tôi nhớ hôm vào Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn (xă Vĩnh
Trường, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị), phải mất gần nửa ngày để có thể thăm mộ
phần của các anh, các chị, những người đă ngă xuống v́ sức sống của con đường
huyền thoại, v́ vận mệnh của dân tộc.
Ở đây, có 10.263 anh hùng liệt sĩ của Đoàn 559 bộ đội Trường Sơn nằm lại. Nh́n
vào các bia đá, trên đó khắc tên và tuổi của các liệt sĩ, tôi mường tượng tiếng
reo ào ạt của ngàn thông, tựa như hương hồn của những người con hy sinh cho Tổ
quốc trường sinh, hiện về.
Đằng sau cuộc chiến tranh vẫn c̣n lại một nỗi đau của dân tộc, đó là nỗi đau da
cam ám ảnh người Việt Nam suốt nhiều thế hệ. Một nén hương cho những người đă
khuất cũng là nén hương cho hàng triệu người sắp khuất…
DƯƠNG
MINH ANH
Quay về trang mục lục
Nguồn: www.sggp.org.việt nam trong mục Phóng sự tháng
11/2004
|
|
