Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 12/2004

Theo đường Trường Sơn - Chúng tôi chứng kiến

Bài 1: Những số phận nghiệt ngã

Cách đây 43 năm, đúng vào ngày 20-11-1961, Tổng thống John F.Kennedy đã phê chuẩn cho quân đội Mỹ tiến hành khai quang đồng cỏ Việt Nam dưới mật danh chiến dịch Ranch Hand. Ngay sau đó đoạn đường Trường Sơn từ Kon Tum lên Đắc Tô đã được “làm cỏ” bằng 80 triệu lít hóa chất Agent Orange (gọi tắt là AO, chất độc da cam), mở màn cho cuộc “thí nghiệm” dã man làm gần 3 triệu con người Việt Nam chết dần chết mòn vì dị tật và con cái họ sống lay lắt một cuộc đời không ra sống bằng hàng chục thứ bệnh bẩm sinh hiểm nghèo.

43 năm sau, ngày 20-11-2004, phóng viên Báo Sài Gòn Giải Phóng đã dùng xe gắn máy ngược núi rừng Trường Sơn, đi qua các tỉnh Bình Phước, Đắc Nông, Đắc Lắc, Gia Lai, Kon Tum, Quảng Ngãi, Quảng Nam, Thừa Thiên - Huế, Quảng Trị...… đau xót chứng kiến đồng bào mình đang chết mòn bởi thứ hóa chất mà khi rải xuống, Chính phủ Mỹ chưa hề xem xét mức độ độc hại của nó, cả trên những con chuột bạch trong phòng thí nghiệm.Như vậy là tôi đã đặt chân vào điểm cuối của con đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Đoạn đường từ Chơn Thành (Bình Phước), tức quốc lộ 14, uốn lượn đi qua Tây Nguyên và các huyện miền núi Trung bộ đâu đâu cũng thấy xanh ngát một màu, nhưng dấu tích của những trận mưa hóa chất vẫn còn ẩn chứa đâu đó trong cơ thể 4.000 nạn nhân tỉnh này!

Nhà anh Nguyễn Định (xã Đức Hạnh, huyện Phước Long, tỉnh Bình Phước) nằm chênh vênh cạnh con đường dưới chân núi Bà Rá. Dù đã gắng “ổn định tinh thần” từ trước nhưng tôi không khỏi bàng hoàng vì gương mặt của người đàn ông thống khổ hiện ra đón khách cùng với những đứa con quặt quẹo. Cha anh Nguyễn Định là ông Nguyễn Bường, một người lính chế độ cũ. Cán bộ xã Đức Hạnh cho tôi biết, vùng căn cứ quân sự Phước Long mà ông Nguyễn Bường đóng quân từ năm 1960 tới 1968 vừa là kho hóa chất vừa là nơi ảnh hưởng chất độc được rải từ máy bay C-123. Năm Mậu Thân, ông Bường chết để lại đứa con trai là Nguyễn Định ra đời vào năm 1965.

Anh Định kể: “Lúc nhỏ, tôi chỉ có một cái bướu trên mắt trái, to cỡ hột đậu phộng à. Cái bướu cứ thế lớn dần lên, cho tới nay…!”Cái bướu của người đàn ông tội nghiệp này lớn dần lên, cho đến nay thật kinh khủng. Hai mí mắt sưng to và dài trễ xuống tận cằm, như cái “vòi voi”. Trên cái “vòi voi” ấy, vẫn còn xuất hiện dấu vết của lông mi, nhưng con mắt đã hoàn toàn biến mất. Trên khắp thân thể anh Định, những hạt bướu to nhỏ xuất hiện chi chít như các mụn cóc khổng lồ, trơn nhẫy. Với sức khỏe kiệt quệ, anh Định chỉ còn kiếm sống lây lất bằng cách bóc vỏ hạt điều mướn tại nhà. 

Trước đây, người ta tin rằng trong những năm đầu của chiến dịch Ranch Hand (thực hiện 95% việc phun hóa chất), số lượng và liều lượng thuốc khai quang chẳng đáng kể, thế nhưng nghiên cứu của các nhà dịch tễ học Đại học Columbia (Mỹ) cho thấy đó là quan điểm sai lầm. Chỉ tính từ 1962 tới 1965, có đến 1,9 triệu lít hóa chất màu tím (Agent Pink) được phun, điều quan trọng là hóa chất này –cùng với hóa chất da cam, Agent Orange - có hàm lượng dioxin cao. Điều này cũng phù hợp với nhân chứng Đặng Chí Thông, người từng phát hiện thùng phuy hóa chất màu tím tại Phước Long trong những năm đầu của thập niên 1960.

Lại nói về trường hợp của anh Định, điều khốc liệt nhất của gia đình anh là không phải chỉ riêng bản thân Định bị phơi nhiễm từ cha mà hiện nay, cả ba đứa con anh, đứa thì hở hàm ếch, đứa bị trụy tim, riêng cháu nhỏ nhất đang có triệu chứng giống cha, bắt đầu nổi những bướu nhỏ trên người. Nhìn tôi bằng con mắt còn lại, bằng cách nghiêng mặt sang một bên, anh Định kêu van sự giúp đỡ để cứu các con.

Cứ mỗi khi mở miệng, cái “vòi voi” trên mặt lại nẩy lên hạ xuống, anh Định nấc từng hồi: “Tôi có tội tình gì đâu. Mấy chục năm nay tôi sống như một bóng ma, chẳng dám ra đường nhìn ai. Con nít gặp thì khóc, người lớn ai cũng khiếp đảm… Thôi thì cái số nó vậy, nhưng xin cứu lấy các con tôi, tụi nó cũng sắp phát bệnh rồi, đứa nào đứa nấy người cũng đầy bướu và ghẻ”. Rồi anh Định đập mạnh xuống mặt bàn: “Mấy người rải chất độc ác quá, họ giết người tới mấy thế hệ!”. 

Cùng xã và chỉ cách nhà anh Nguyễn Định vài trăm mét, vợ chồng anh Lý Ngọc Vĩnh cũng đã trên 20 năm nay phải chịu đựng cảnh có con còn sống mà như cây như cỏ. Cháu tên Lý Thị Hương, bị bại não do nhiễm dioxin từ cha, đó là kết luận của bệnh viện khi anh chị cố công đưa con lên TP Hồ Chí Minh điều trị, nhưng vô vọng. Anh Vĩnh kể: “Từ năm 1966, tôi theo cha mẹ vô rừng Đắc Nhau, Bom Bo đào củ chụp, củ mài nấu ăn cho du kích, giữ súng và lựu đạn cho ông già đánh Mỹ. Hôm đó tôi nhớ là chiếc máy bay không bỏ bom như mọi lần mà cứ ì ì sát ngọn cây, sau đó là cay xé mắt còn hơn trúng ớt hiểm nữa. Sau hòa bình, đến năm 1981 tôi sanh con Hương ra thì cháu bị như vậy cho tới giờ luôn, 23 năm rồi”.

Lời anh Vĩnh kể không có gì là lạ bởi nếu như toàn tỉnh Bình Phước có trên 4.000 nạn nhân chất độc da cam thì tại huyện Phước Long nơi anh Vĩnh sống, tỷ lệ nạn nhân chiếm trên 30%, và chỉ riêng xã Đức Hạnh đây thôi, cũng có 200 con người đang ngày đêm khốn khổ vì chất độc. Như cô Hương con anh Vĩnh, 23 năm nay chỉ biết mỗi một động tác là cười, nụ cười không bao giờ dứt trong khi vợ chồng anh vừa khóc vừa vò võ thay nhau đút cơm, cháo, làm vệ sinh cho cháu.

Tôi rời chân núi Bà Rá như chạy trốn vì biết sức mình không thể làm gì hơn cho những nạn nhân đau khổ như anh Định, anh Vĩnh. Liệu có thể làm gì cho những nạn nhân khi biết rằng trong những năm thực hiện khai quang đồng cỏ, núi rừng Trường Sơn, máy bay Mỹ đã thực hiện đến 19.905 phi vụ rải chất độc da cam?

Bài 2: Trang nhật ký buồn