|
Ông ấn tay tôi vào ngực ông và nói
“Trái tim của Palestine ở đây này”!
David Cornwell (*)
Người Palestine cho tôi biết tôi sẽ không bao giờ hiểu họ
nếu không gặp Arafat, người mà họ gọi là “Ông Già” (the Old Man). Thế là chúng
tôi nhảy lên hết chiếc jeep này đến chiếc jeep khác trong đêm tối giữa thành phố
Beirut cho đến khi chúng tôi đến một căn pḥng h́nh chữ L. Đứng ngoài và trong
pḥng là những người trong quân phục và súng ống đầy ḿnh, nhưng họ cũng cố nhịn
không hút thuốc trước sự có mặt của Ông Già. Ở một góc pḥng, Ông Già đang
ngồi. Ông vận đồ khaki nhàu nát, trên đầu đội cái “khăn đống” keffiyeh, và đeo
một khẩu súng ngắn màu bạc.
Ông ta đang kí tên trên
giấy. Nh́n cảnh tượng này làm tôi nhớ đến một cảnh trong phim The Great
Dictator của Charlie Chaplin, do chính ông đóng vai quan lớn hí hoáy kí tên.
Thân h́nh ông có vẻ mềm mại như ít khi được đem ra dùng. Màu da ông tái nhạt
như một tù nhân.
Tôi đă được báo trước rằng
ông không bao giờ ngủ trên một giường hai lần, rằng ông là người rất nghiêm khắc
với vấn đề vệ sinh, rằng ông tự quản lí an ninh cho chính ḿnh, và rất đạm bạc
trong cuộc sống, nhưng ông không bao giờ đạm bạc trong t́nh yêu thương đối với
Palestine.
Khi nhận ra tôi đang có
mặt trong pḥng – căn pḥng lúc này im lặng như tờ – ông đứng lên và tiến về
phía tôi. Không một lời chào hỏi, ông ôm lấy tôi theo cách chào đón truyền
thống của người Palestine. Thật là khó mà tin rằng đây là một kẻ cầm đầu hàng
loạt vụ khủng bố và tàn sát, nhưng tôi vẫn biết rằng nhiều kẻ giết người cũng có
khi rất dễ mến khi họ không c̣n thi hành nhiệm vụ.
Chờm râu lỏm chỏm trên má
ông rất mềm, chứ không thô cứng. Tôi thoáng ngửi mùi phấn trẻ con hiệu
Johnson. Tôi từng nghe rằng trong thời Trung cổ những kẻ chuyên nghề đao phủ
hay ôm nạn nhân của họ trước khi thi hành nhiệm vụ, nhưng không ai nói họ xức
trét phấn thơm bao giờ.
Chúng tôi rời nhau, nhưng
ông vẫn để tay ông trên vai tôi và nh́n tôi một cách vừa ḍ xét vừa say mê. Tôi
thấy trong mắt ông những câu hỏi mà ông chưa muốn nói ra, và gần như là một nhu
cầu gợi cảm để chiếm lấy tôi.
"Ông David này, tại sao ông đến đây?" Ông hỏi một
cách đột ngột và dùng tên thánh của tôi thay v́ dùng họ.
"Thưa
ngài Chủ tịch, tôi đến để đặt tay tôi trên trái tim của Palestine."
Ông nắm lấy tay tôi và ấn vào ngực ông. Ông nói:
"Ông David à! Nó ở đây này! Ngay tại đây này!"
Arafat c̣n là một khuôn mặt Palestine. Khuôn mặt đó
van xin bạn ngồi xuống và lắng nghe, và chú ư đến câu chuyện Palestine. Ông có
thể bừng sáng lên như ngọn hải đăng giữa đêm đen, có thể làm tṛ như một anh hề,
có thể hành xử nghiêm nghị như một chính khách chuyên nghiệp, nhưng ông không
bao giờ bỏ hoang th́ giờ, và nếu tôi muốn t́m một dấu vết về cái lịch sử máu lửa
đằng sau đôi mắt ông, tôi sẽ không bao giờ t́m ra.
Đôi mắt ông có thể nhảy nhót một cách hào hứng mà
người đối diện không làm ǵ khác hơn là cũng phải vui mừng ḥ reo theo ông. Ông
nói với giọng nhỏ nhẹ nhưng đầy nhiệt t́nh, và luôn kèm theo một động tác làm
dấu cho một cái chấm câu.
Ông có thể giảng giải bạn như là một hiệu trưởng, hay
nh́n cḥng chọc vào bạn như là một người xuất thần trong khi lắng nghe những
phát biểu của bạn. Nhưng khuôn mặt ẩn hiện giữa những phút giây xuất thần và tư
lự và khuôn mặt của một người chán chường, thất vọng như người lính bị mất ngựa,
và bạn cảm thấy bị một thúc đẩy không thể cưỡng lại để đi t́m con ngựa cho ông.
Lần cuối cùng tôi gặp ông, ông đă t́m thấy con ngựa
cho chính ông. Đó là một con bạch mă Ả Rập ông cưỡi chung quanh Khách sạn Trắng
ngoại ô Tunis, quê hương lưu vong mới của ông, khi Sharon đă truy đuổi ông ra
khỏi đất Lebanon.
Thằng bé dẫn tôi đến gặp ông dí súng ngắn vào đầu tôi
và muốn bắn tôi để trả thù cho những cuộc tàn sát ở Sabra và Shatila.
Ngay sau đó vài ngày, một đội ám sát chuyên nghiệp Do
Thái tàn sát gần phân nửa thành phần chỉ huy của ông, và cho Palestine một cơ
hội để tuyển mộ một thành phần chỉ huy trẻ trung mới. Có lẽ thằng bé đó là một
trong những thành phần chỉ huy. Lúc nào cũng có nhiều thằng bé chỉ huy như
thế.
Nguyễn
Văn lược dịch từ tờ Guardian số ra ngày 12/12/2004.
(*)
David Cornwell là tên thật của John Le Carré. Bài viết này trích trong cuốn
tiểu thuyết sắp in của ông. Bài viết thuật lại cuộc gặp gỡ giữa John Le Carré
và Yasser Arafat vào năm 1982, lúc John Le Carré đang đi t́m tài liệu để viết
tiểu thuyết.
|