Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 11/2004

 Bush: Bốn Năm Dài Trước Mặt

 LTS: -Cuộc tổng tuyển cử ở Mỹ đã xong, lần này thì TT Bush đắc cử một cách công khai đường hoàng hơn lần trước. Đảng Cộng Hòa cũng kiểm soát luôn cả Quốc Hội. Với cái nhiệm mệnh dân chủ đó, TT Bush sẽ làm gì trong bốn năm tới? Chánh Đạo đã thử trả lời câu hỏi đó qua bài viết dưới đây, theo một quan điểm trung dung, ôn hòa và quân bằng. Chính Đạo là bút danh của Tiến sĩ Sử học/Luật học Vũ Ngự Chiêu, tác giả Bão Sa Mạc (1991) và Từ Pearl Harbor tới New York (2002). Chính Đạo hiện đang nghiên cứu về khía cạnh pháp luật của kế hoạch Đổi Mới tại Việt Nam với hai học bổng Fulbright của Bộ Ngoại Giao Mỹ và Rockefeller của Trung tâm William Joiner Center, Đại học Massachusetts, Boston trong niên khoá 2004-2005. 

Chuyển Luân 

Bush: Bốn Năm Dài Trước Mặt

CHÍNH ĐẠO

Thứ Ba, 2/11/2004. Đã hai giờ đêm, nhưng hai trong bốn đài truyền hình lớn vẫn chưa chịu dự đoán kết qủa cuộc bầu cử Tổng thống 2004. Thượng nghị sĩ John Kerry, dĩ nhiên, chưa chịu nhận thua cuộc. Tổng thống George M. Bush cũng chưa xuất hiện tuyên bố được tái đắc cử. Đầu mối là tiểu bang Ohio, với 20 phiếu cử tri đoàn, nơi Bush đang dẫn đầu với khoảng 139,000 phiếu; nhưng còn khoảng hơn 100,000 phiếu ‘tạm thời’ chưa kiểm soát và một số phiếu hải ngoại. Nên dù đã dẫn Kerry khoảng 3 triệu rưỡi phiếu cá nhân trên toàn quốc, số phiếu cử tri đoàn của Bush vẫn chưa đạt số 270 qui định. 

Kết quả sơ khởi này khiến tôi hơi ngạc nhiên. Tôi vẫn nghĩ Bush sẽ thắng cả phiếu cá nhân lẫn phiếu cử tri đoàn một cách dễ dàng. 3 triệu rưỡi phiếu bầu cá nhân sai biệt, cùng việc Đảng Cộng Hòa chiếm đa số ghế tại Lưỡng viện Quốc hội, chứng minh rõ ràng rằng dư luận Mỹ vẫn đang tiếp tục hướng về phía cực hữu sau cuộc tấn công hai cao ốc WTC và Ngũ Giác Đài ngày 9/11/2001 của tập đoàn Al Qaida đang hô hào "thánh chiến" -với 2749 nạn nhân [trong số này chỉ có 1179 người được xác nhận, số 1570 còn lại bị coi là mất tích trong hai cao ốc đó và hàng trăm tỉ Mỹ kim thiệt hại vật chất. 

Dẫu vậy, sớm hay muộn, tôi tin Bush sẽ được tuyên bố tái đắc cử, bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Tôi chẳng chút ngần ngại chúc mừng chiến thắng của ông. Và tôi hy vọng Thượng Nghị sĩ Kerry hãy can đảm nhận thua cuộc, tránh cho nước Mỹ cảnh bẽ bàng của mùa bầu cử 2000. Kerry từng tuyên bố trong chiều ngày 1/11/2004: Nước Mỹ cần đoàn kết và hướng về tương lai sau ngày bầu cử. Đây là cơ hội cho Kerry thực hiện lời tuyên bố trên, và có thể chuẩn bị cho cuộc tranh cử 2008 trong niềm nể trọng của cử tri.

Phần Bush, dù nhiệm kỳ thứ hai chưa bắt đầu, bốn năm sắp tới là bốn năm đầy khó khăn. Tôi chỉ xin giới hạn trong cuộc chiến chống khủng bố quốc tế. Đây là một cuộc chiến cần thiết (war of necessity).  Afghanistan, Iraq, Thái Lan, Philippines, hay Indonesia -và có thể Iran, Syria hay Somalia -chỉ là những điểm nổ lựa chọn. Giống như Việt Nam, một điểm nổ của cuộc chiến tranh lạnh- một loại chiến tranh lựa chọn (war of choice).   

Cuộc bầu cử 2004 cho thấy đa số dân chúng Mỹ ủng hộ chính sách cứng rắn của Bush.  [Có thời gian 90, 91% dân Mỹ ủng hộ Bush].  Nhưng cổ nhân thường dạy: Đêm dài lắm mộng.   Mới chỉ hơn ba năm qua, sự phẫn hận và lòng yêu nước của người Mỹ đã phần nào phai nhạt.  Dù chính phủ Mỹ cực kỳ khôn khéo trong mặt trận chiến tranh chính trị để lôi kéo sự ủng hộ của dân chúng số người không tán thành chính sách của Bush tăng từ 10% lên khoảng 47%.  Bush và Rumsfeld phải nhiều lần trấn an dân Mỹ rằng cuộc chiến này là cuộc chạy đua trường lực (a marathon) mà không phải một cuộc chạy đua nước rút (a sprint).Trong  khi đó, những biện pháp tăng cường an ninh nội bộ cũng gây nhiều chống đối trong giới dân cử và tranh đấu nhân quyền.  Bộ trưởng Tư pháp John Ashcroft phải ra điều trần trước Quốc hội về những vấn đề như bắt giữ các nghi can gốc thiểu số, việc thiết lập Tòa án binh đặc biệt để xử người ngoại quốc, v.v..  Áp lực khủng hoảng kinh tế ngày càng mạnh.  Số người thất nghiệp gia tăng không ngừng. Liệu phong trào phản chiến có thể đạt được cường độ của thập niên 1960 và 1970, khi những túi đựng tử thi lũ lượt được gửi về nội địa Mỹ, nghiêng dần cán cân tham chiến ở Nam Việt Nam từ "quyết tâm duy trì một tiền đồn chống Cộng của thế giới tự do" trong giai đoạn 1949-1968 sang "triệt thoái trong danh dự" vào giai đoạn 1969-1973?  Và chính phủ Bush sẽ có phản ứng gì với những đạo luật đầy uy quyền trong tay? 

Từ một góc cạnh nào đó, chiến dịch Enduring Peace [Tự Do Mãi Mãi] ít nữa đang mở ra cho Afghanistan một niềm hy vọng mới.  Ai đó có thể tuyên bố nước Mỹ vừa giải phóng cho dân Afghanistan khỏi mối họa giáo phiệt Taliban.  Một chính phủ lâm thời, liên hiệp và hòa giải dân tộc đã được thành lập.  Thủ tướng Hamid Karzai đã đắc cử Tổng thống. Tại Iraq, chế độ Saddam Hussein đã trở thành dĩ vãng. Khoảng 10,000 khủng bố quân quốc tế đang phát động một cuộc "Thánh chiến" tại Trung và Cận Đông.  Ở một thoáng nhìn, hiện tượng trên khởi nguồn từ tôn giáo, với niềm tin Trung Cổ.  Khuynh hướng trở lại với thứ đạo đức và trật tự cổ thời này không chỉ hiện hữu tại các xã hội đang phát triển, thánh địa của tham nhũng, hối mại quyền thế, vô luật pháp, bạo lực, đói khổ, chậm tiến.  Nó cũng ngày một gia tăng ở các nước hậu kỹ nghệ hóa như Mỹ, Germany, Bri-tên, v.v.. Các tổ chức Skinheads, Neo Nazi và các nhóm tôn giáo quá khích (như Pro Life, chống cloning, v.v..) chỉ là vài thí dụ. 

Đại cương nó là hậu quả của tình trạng khủng hoảng và bất trắc tiềm ẩn của mỗi cá nhân, mỗi xã hội, cũng như toàn thế giới trong chu trình hiện đại hóa và toàn cầu hóa.  Kiến thức mới và cuộc cách mạng truyền thông khiến con người cảm thấy bơ vơ, lẻ loi và cô độc trong dòng sống miệt mài chảy xuôi như thác lũ lôi cuốn đi bất cứ chướng ngại vật nào.  Những đơn vị xã hội như gia đình và các sợi dây tình cảm hàng ngang giữa cá nhân ngày một rạn nứt, xoi mòn.  Con người ngày một hụt hơi, đuối lả trong cuộc giành sống nghiệt ngã, nhân diện nhợt nhạt.  Như một phản ứng tự nhiên, con người ngày một thiên về phía cực hữu, mơ tưởng về một thời dĩ vãng vàng son.  Dù dĩ vãng ấy không vàng son và an bình như họ nghĩ.  Nó là một phần bản chất của con người: chống lại những đổi thay của xã hội, và duy trì tình trạng hiện hữu hoặc hoài cổ. Các mujaheedin (thánh binh Islam) ngày nay cũng vậy.  Họ chống lại sự xâm nhập của nền văn hóa  Ki-tô/vật bản Âu Mỹ, tìm về thời vàng son mà Tiên tri Mohammed đã hứa hẹn; với ảo vọng rằng sẽ tạo được một thế giới hiện đại với kỹ thuật Tây phương và đạo đức, trật tự cổ truyền.  Nhưng mơ ước này khó thể, nếu không phải bất khả, thực hiện. 

Dưới chế độ giáo phiệt Muslim, đàn ông không được mặc Âu phục, không được cạo râu; phụ nữ phải mặc burqua che phủ từ đầu tới chân, chỉ để lộ cặp mắt và một thứ cửa sổ nhỏ để dễ hô hấp; không được sinh hoạt trong xã hội, kể cả việc cắp sách đến trường.  Nhiệm vụ chính chỉ có sinh con, nấu nướng và phục vụ chồng con.  Tại Afghanistan, họ bị đánh đập trước đám đông nếu không ăn mặc theo đúng luật lệ về y phục.  Âm nhạc, phim ảnh và truyền hình bị cấm đoán.  Thiếu niên chỉ được tụng thuộc lòng những lời kinh trích dẫn từ Quran, và những khẩu hiệu nhồi sọ chống bọn Sa-tăng "ngoại đạo."  Luật pháp là loại luật pháp của hàng chục thế kỷ trước.  Ăn cắp bị chặt tay, chặt chân; và Bộ trưởng Y tế là người ký lệnh giải phẫu.  Khung "gôn" của sân đá banh trở thành cây treo cổ.  Ai chống lại chế độ hay vi phạm luật Islam bị xử ngay tại chỗ.  Những cuốn phim thời sự và biên khảo về Afghanistan khiến người ta rùng mình liên tưởng đến những tòa án dị giáo (Inquistion) của Giáo hội Ki-tô Vatican thời Trung Cổ, những cực hình voi dày, ngựa xé vài thế kỷ trước tại Việt Nam.

Thứ "thuật cai trị" bằng bạo lực này thường được những người nắm quyền lực ưa thích.  Vì họ được che chở bằng một triết lý chính trị/tôn giáo "bạo lực cần thiết."  Nhưng thứ luật lệ bán thần linh, hay trộn lẫn giữa thần quyền và thế quyền, kiểu Trung Cổ này khó thể khuất phục những người cổ võ nhân quyền hay nhân bản.  Nó còn gieo rắc sự phẫn hận và hờn oán trong đám đông.  Điều này giải thích tại sao đa số dân Afghan đã nhận sự can thiệp của Mỹ và đồng minh. 

Nỗ lực vặn ngược kim đồng hồ hơn chục thế kỷ của hàng tăng lữ Islam (imams ở Iran, hay mullahs ở Afghanistan), không chỉ thuần do sự cuồng tín tôn giáo. Vấn đề phức tạp và sâu xa hơn chúng ta nghĩ. Kỳ thị chủng tộc (racism) và bài ngoại (xenophobia) là một cặp yếu tố song sinh quan trọng.  Từ nhiều thế kỷ qua, giống như Á châu, Phi châu và vùng Trung Đông đã chịu đựng muôn vàn khổ đau do phong trào dân Ki-tô/vật bản Âu châu mang đến.  Trong khi mê say thực hiện "Gánh nặng của người da trắng," các cường quốc Âu châu đã lưu lại trong lòng người dân địa phương lòng oán ghét sâu đậm, do những tội ác thực tế hoặc ảo tưởng từ thế kỷ XV, XVI.  Cùng với phong trào tranh đấu giành độc lập trong thế kỷ XX là sự phát triển tinh thần bài ngoại và kỳ thị chủng tộc.  Mặc dù đã có những nỗ lực hàn gắn lại những vết thương cũ, vẫn có thêm những vết thương mới.  Việc lập quốc của Israel (Is-riêu) năm 1948 trên một phần lãnh thổ nước Palestine (Pa-lés-tin) cũ là một thí dụ.  Vì không thể trực diện Is-riêu bằng võ lực, những tổ chức võ trang cực đoan đi tìm ở học thuyết Đại Arab cùng Đại Islam thứ men say tinh thần để gia tăng cường độ tinh thần kỳ thị chủng tộc và bài ngoại.  Họ qui trách mọi tội lỗi của xã hội và thế hệ mình cho ngoại nhân cùng những kẻ ngoại đạo (những quốc gia từng có thành tích xâm lăng, phá hoại, hay chiếm đoạt đất nước cùng tài nguyên Trung Đông và Phi châu trong quá khứ).  Nước Mỹ bị lôi cuốn vào cơn sốt bài ngoại và kỳ thị chủng tộc này do những "quyền lợi an ninh quốc gia," và từ cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI -đang từ thần hộ pháp của dân chủ, tự do và quyền tự quyết của thế giới -thoái hóa thành "quỉ Sa-tăng khổng lồ" dưới mắt nhóm Islam cực đoan.   

Yếu tố kinh tế cũng có phần đóng góp.  Hố ngăn cách giàu nghèo giữa các quốc gia, và đặc biệt là giữa hai tầng cai trị với đám đông thầm lặng trong nội bộ mỗi quốc gia, tạo nên sự bất mãn và ganh tị thường trực trong đám đông nghèo khổ.  Khó thể phủ nhận một điều: viễn ảnh kinh tế của các quốc gia nhược tiểu là những bệt xám khủng khiếp.  Nền kinh tế nói chung chỉ là thứ kinh tế tiêu thụ hàng hóa ngoại nhập và xuất cảnh tài nguyên thiên nhiên, kể cả lao công rẻ tiền.  Các quốc gia mất đi khả năng kinh tế tự túc, ngày càng tùy thuộc vào giai tầng đại tư bản tại các cường quốc.   

Chuyện gì sẽ xảy ra cho các nước sản xuất dầu hỏa khi những kho vàng đen trong lòng đất hay ngoài thềm lục địa khô cạn?  Chuyện gì sẽ xảy ra khi những món nợ quốc gia ngày một chồng chất, chỉ nguyên việc trả lãi xuất đủ xanh máu mặt?  Bởi thế, đã có người đưa ra lý luận những nước nghèo và kém phát triển có quyền (entitlement) được hưởng sự trợ cấp của các nước kỹ nghệ hóa -lập luận ngày một quen thuộc khắp “thế giới thứ ba.”  Nhưng ngay đến việc xóa nợ, hay viện trợ cũng gặp nhiều khó khăn.  Nước cho viện trợ luôn luôn có những sợi cước ràng buộc vào viện trợ.  Nước nhận viện trơ chưa hẳn đã hài lòng với các điều kiện ràng buộc, nhưng vẫn phải miễn cưởng hứa hẹn, thực hiện cho qua. Trong khi đó, tại nội bộ mỗi quốc gia, thiểu số cai trị thâu tóm trong tay hầu hết tài sản.  Đại đa số dân chúng sống trong cảnh nước ngập đến cổ, chỉ cần một làn sóng gợn đủ sặc sụa hay chết đuối.  Sự bất mãn này chẳng khác gì một thể khối hỗn hợp khí nổ, chỉ chờ một tia lửa điện nhỏ đủ bột phát. 

Tình trạng dân trí cũng không kém quan trọng.  Với những người như nhóm Taliban hay al-Qaida, chẳng hạn, túi khôn của nhân loại nằm trong những bài học mà họ ngày đêm ngoẹo đầu ngoẹo cổ, gật gù tụng học từ thuở ấu thơ trong các chủng viện (madrasa)  mà các chủng viện thì thường thích thực hiện lối giáo dục ngu dân.  Trong thư viện của chủng viện lớn nhất tại Peshawar chẳng hạn, chỉ có những cuốn Quran chép từ thế kỷ thứ XVII-XVIII và vài cuốn khoa học in vào thập niên 1920.  Những giáo viên dạy tư, kèm cho các học sinh Trung học Afghanistan tại Kabul, có thể làm nhân chứng cho hiện tượng ngu dân này. (Phong trào chống đối cloning [tạo sinh vô tính] tại Tây phương cũng vậy, phảng phất hơi hướng của những Tòa án Dị giáo hay phong trào săn "phù thủy" kiểu Trung Cổ)

Thêm vào đó, không thể không đề cập đến tham vọng của những cá nhân cầm đầu các tổ chức khủng bố quốc tế.  "Sheik" Osama, chẳng hạn, là hiện thân của một nạn nhân của lòng cuồng si quyền lực.  Con đường dẫn đến quyền lực ở Sao-đi A-rab-bi-a của Osama đã bị ngăn cản vì độc quyền cai trị nằm trong tay dòng dõi hoàng tộc Fahd và các giáo sĩ Islam.  Với tiền rừng, bạc bể trong tay, nhưng Osama và dòng họ bin Laden vẫn chỉ là những tên di cư từ Yemen, những thiểu số ngoại nhân trong vương quốc.  Bởi thế Osama đã đầu tư vào tôn giáo và bạo lực, tạo nên một thứ đoàn thể tội-ác-có-tổ-chức mang màu sắc ngụy tôn giáo (pseudo-religion), với hy vọng một ngày nào sẽ làm chủ Sao-đi A-rab-bi-a và có thể cả vùng Trung Đông, dưới dạng thức một quốc gia (umma) Islam với một tỉ dân số.  Dưới danh nghĩa jihad, thường được diễn dịch một cách sai lầm là "thánh chiến chống lại những kẻ ngoại đạo (infidels)," Osama lừa người (và có thể tự lừa chính mình) bằng một thứ "thiên mệnh" giải phóng toàn thể giáo hữu Islam, thiết lập một nước Islam huyền thoại không hề và không thể hiện hữu.  Tổ chức al-Qaida của Osama nhúng tay vào bất cứ thứ tội ác nào, từ sát nhân tới buôn lậu ma túy, khí giới, kim cương, thu "hụi chết" qua các tổ chức gọi là "từ thiện" v.v.. nhưng vẫn cố che đậy bằng những tấm nhiễu hồng "thánh chiến" của 1 tỉ giáo dân Islam, mở miệng ra là nhân danh Allah vĩ đại cùng nhờ hồng ân của Allah.  Dù biết hay không biết đến các tác phẩm The Prince của Machiavelli, Osama áp dụng một nguyên tắc bất biến của những kẻ tham vọng quyền lực từ cổ chí kim, Đông qua Tây: lấy mục đích biện minh cho phương tiện.  Dưới mắt Osama, bất cứ phương tiện nào cũng tốt.  Giết người, gieo rắc hãi sợ trong lòng người về ám ảnh của những cái chết đột ngột, bất đắc kỳ tử dường như là phương tiện hữu hiệu nhất.  Phụ tá và đồng minh của Osama cũng là những kẻ có tham vọng đẩm máu tương tự.  Chúng liên kết với nhau chặt chẽ, phối hợp giữa bạo lực và tuyên truyền để thuyết phục, khuynh đảo hoặc tiêu diệt người chống đối.  (Các nhà truyền giáo thường biện minh bằng thiên mệnh rao giảng hồng ân của nước Chúa.  Những người Cộng Sản thường thích gọi đó là "uy thế của cách mạng.") 

Trong khi đó, đám đông thường thiếu hiểu biết và mê muội vì những thành kiến tiên thiên.  Thực tế phũ phàng, chua chát giữa những xã hội đầy rẫy bất công mà họ đang sống khiến họ ít nhiều thiện cảm với những mẫu người Saladin của Trung Đông, hay Đơn Hùng Tín phương Đông, Robin Hood phương Tây, nên không thấy được những bàn tay đẫm máu của "thần tượng mới." 

Chỉ có những người dân Âu châu thời Trung Cổ như John Huss hay Galileo Gallilei mới hiểu biết  khía cạnh man dã, bất nhân của các Tòa án Dị giáo Ki-tô La Mã.  Chỉ có những người dân Afghan hay Iran mới tri nghiệm được thế nào là "bạo lực thánh giáo Islam."  Chỉ có những người dân Liên Xô, Đông Âu, Trung Quốc, Bắc Hàn và Việt Nam mới thấu hiểu thế nào là "bạo lực chuyên chính vô sản."  Nhưng khi đã lọt vào vòng kiềm tỏa của bạo lực rồi, dù là thứ bạo lực giáo phiệt hay vô sản, dẫu có hối hận cho sự lầm lỡ của mình thường đã quá muộn.  Và bất lực để phản kháng.  Trong những xã hội mà bạo lực làm chủ tể, kẻ cầm quyền thường cai trị bằng cách gieo rắc sự hãi sợ qua việc kiểm soát kinh tế gia đình (hộ khẩu chẳng hạn) và hình phạt nặng nề, man dã; không những để trừng trị người vi phạm luật lệ hiện hành, mà còn nhắm ngăn chặn cả những ý tưởng vi phạm.  Không những chỉ lấy cá nhân người vi phạm làm đối tượng, mà còn trừng phạt cả những người thân thuộc (kiểu lý lịch ba đời). 

Dù muốn, dù không, nước Mỹ phải chấp nhận cuộc "thánh chiến" mà Osama và tổ chức al-Qaida đã khởi xướng.  Quyền tự vệ chính đáng cho phép Mỹ vận dụng tất cả khả năng của cái mà TT. Roosevelt từng gọi là "Righteous Might" để đạt chiến thắng cuối cùng.  Dù muốn dù không, phải tiếp tục cuộc truy diệt nhóm al-Qaida và Taliban bằng mọi phương tiện.  Vượt ra ngoài biên cương Afghanistan và Iraq nếu cần.  Không thể không tiếp tục và mở rộng việc sử dụng những toán săn đầu người lấy tiền thưởng chuyên nghiệp (như đang sử dụng ở Afghanistan).  Là những đội binh tư nhân, họ có sự tự do và linh động để săn đuổi các tên sát nhân tập thể quốc tế mà tránh được những phiền phức ngoại giao hay tinh thần chống chiến tranh ngay tại nội địa Mỹ và các nước Arab.  Và, dĩ nhiên, phải sử dụng mọi khả năng kỹ thuật quân sự của Mỹ.  Vì đây không phải là một cuộc chiến do nước Mỹ chọn lựa.  Đây là cuộc chiến cần thiết, liên quan đến sự sống còn của nước Mỹ cùng các nguyên tắc dân chủ, tự do và nhân bản. 

Hẳn nhiên, ai nấy trong chúng ta không thể không rùng mình ghê sợ với ý nghĩ phải chứng kiến bom đạn tiêu hủy các giáo đường, trường học, bệnh viện, nhà cửa, chợ búa ở Afghanistan, Iraq hay một quốc gia nào đó.  Nhưng chính khủng bố quân đã mời gọi sự tàn phá và giết chóc ấy để có thể mở rộng mặt trận tuyên truyền, dấy gợi sự thù hận trong đại đa số giáo dân Islam và Arab, và nỗi trắc ẩn của lương tâm nhân loại.   

Cổ nhân thường nói "ném chuột, bể lọ."  Chính nỗi khổ tâm này khiến có người đưa ra lập luận "con muỗi và bệnh sốt rét."  Mỗi năm, theo tác giả trên, loài muỗi đã giết hại hàng triệu người, nhưng không ai nghĩ đến chuyện tuyên chiến với muỗi; mà chỉ có thể giới hạn sự tàn phá của chúng.  Lối ví von gợi hình này có kẽ hở của nó.  So sánh giữa muỗi độc và khủng bố quân có vẻ đơn giản hóa sự việc, nếu không muốn nói sai lầm, từ bản căn.  Muỗi độc là một loại côn trùng chỉ có thể sinh sôi nẩy nở và đồng thời tác hại ở những xứ nhiều rừng hoang, nước đọng, khí hậu ẩm thấp.  Hàng triệu người chết vì loài muỗi độc ở các nơi khác, nhưng không phải trên chính nước Mỹ, nơi thuốc trừ muỗi đã dùng từ lâu để trong sạch hóa các thành phố và vùng dân chúng cư ngụ.  Tại nước Mỹ, đã lâu lắm chưa nghe nói có ai bị muỗi làm hại.  Khủng bố quân là những sát nhân chuyên nghiệp, len lỏi ở lẫn với người thiện lương từ Tây Âu qua tới chính nước Mỹ, chỉ chờ bất cứ cơ hội sơ hở nào sẽ ra tay.  Cuộc chiến đấu chống khủng bố quân cũng tương tự như việc ngăn chận và trừng trị tội phạm.  Bất kể bao nhiêu nhà tù được dựng lên, bao nhiêu phiên tòa đăng đường xét xử, bao nhiêu nhân viên công lực được vận động, tội ác vẫn hiện hữu và có thể xảy ra bất cứ lúc nào.  Mỗi kẻ sát nhân đều có một lý do để biện bạch và một hay nhiều lý do để ra tay.  Vấn đề đáng quan tâm không phải là tận diệt mà là có thể ngăn chặn hay vô hiệu hóa kịp thời được những mầm ác lớn hay chăng. 

Khủng bố quân còn nguy hiểm hơn những tên tội phạm thông thường khá xa.  Chúng hoạt động có tổ chức, với chân rết lan rộng khắp thế giới.  Thoạt nhìn, chúng có thứ ma lực hấp dẫn đám đông kiểu anh hùng Saladin chống các đạo Thập tự quân (crusades) Ki-tô, hay 108 anh hùng Lương Sơn Bạc, cứu khốn phò nguy.  Bởi thế, cần có một kế hoạch chi tiết gồm nhiều giai đoạn. 

Giai đoạn đầu sẽ là một cuộc tổng diệt khủng bố quân hoàn cầu, hoặc ít nữa ở những khu vực từ đó chúng hiện có khả năng mang lại chết chóc và đau khổ cho người vô tội.  Dù sức mạnh quân sự tự nó chưa đủ, nhưng vẫn cần một lực lượng quyết liệt, ở trận càn quét đầu tiên này.  TT. Bush tuyên bố: Sẽ truy lùng khủng bố không ngừng nghỉ, không biết mệt mỏi.  Đại đa số dân Mỹ ủng hộ.  Vấn đề chỉ còn là quyết tâm và sự ủng hộ ấy kéo dài bao lâu? 

Song song với nỗ lực trên, cần củng cố mật trận  quốc nội.  Kẻ thù nguy hiểm nhất vẫn là nội thù.  Nhưng trong nỗ lực củng cố mặt trận an ninh quốc nội, cần tránh những thảm kịch tương tự như 13 trại tập trung người Mỹ gốc Nhật trong thế chiến thứ hai.  Và không thể chỉ vì lý do an ninh mà làm mất đi hệ thống tư pháp hiến định, nhân bản của nước Mỹ.  Dù cho tới một tương lai khá xa, khó thể có một   nền tư pháp hoàn hảo, hệ thống tư pháp Mỹ vẫn là một mẫu hình cho nhiều quốc gia thế giới thứ ba.

Trên mặt trận ngoại giao, phải tìm cách lấy gió khỏi cánh buồm Islam quá khích.  Một trong những bước cơ bản là đẩy mạnh hơn việc thiết lập một  nước Pa-lés-tin.  (Tôi không thể tán thành việc Thị trưởng Rudolp Giuliani từ chối 10 triệu Mỹ kim cứu trợ nạn nhân ở New York chỉ vì hoàng tử Saudi Arabia, Alwaleed bin Talal, tuyên bố rằng cần phải tìm rõ cội nguồn của khủng bố, như trường hợp Is-riêu đang "sát sinh" dân Pa-lés-tin mỗi ngày.  Cuộc tấn công vào bờ Tây Gaza từ cuối tuần 20.10 và những cuộc tấn kích kế tiếp cho tới nay dùng danh từ nào chính xác hơn "sát sinh?")  Mặc dù   ngày thứ bảy, 10.11.2001, Bush đã khẳng định sẽ tiến đến việc thành lập một quốc gia Pa-lés-tin sống chung hòa bình bên cạnh  Is-riêu, sẽ còn có chống đối từ của cả hai dân tộc này.  Vì quyền lợi an ninh quốc gia Mỹ nói riêng và nền hòa bình thế giới nói chung, đã đến lúc người Mỹ bảo thẳng những phần tử quá khích Is-riêu rằng "nước Mỹ không có kẻ thù vĩnh viễn."   

Điều này chẳng có gì mới lạ.  Cựu Ngoại trưởng Henry A. Kissinger, người từng được chia đôi giải Nobel Hoà Bình với Lê Đức Thọ năm 1973, đã đưa ra lời tuyên bố trên từ thập niên 1970. 

Giai đoạn hai có thể gọi là "cuộc chiến giành tim và óc" hay "chiến tranh nhân tâm."  Từ Afghanistan tới Iraq, phe Đồng minh mới chỉ chiếm được các thành phố lớn và trục giao thông chiến lược.  Trận chiến du kích mới chỉ khởi đầu.  Vẫn còn những tên sát nhân chuyên nghiệp rải rác đó đây trong lãnh thổ Afghanistan, Iraq và các quốc gia khác, kể cả những nước "đồng minh" như Pakistan, Sao-đi A-rab-bi-a, Indonesia, Philippines, hay Lebannon, Somalia, Iran, v.v.. 

Mặc dù giai đoạn quân sự để trừng trị chế độ dung dưỡng khủng bố đã tạm hoàn tất, nước Mỹ   nên nương cơ hội này để bồi đáp lại cho dân Afghan và Iraq phần đóng góp xương máu, nước mắt, sự tàn phá tài sản của họ trong giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh lạnh Mỹ-Nga (1947-1991), và đồng thời sửõa lại lỗi lầm cũ đã khiến họ ngộ nhận rằng nước Mỹ chỉ "dụng nhân như dụng mộc." 

Nước Mỹ cần giúp dân Afghan và Iraq thiết lập một chế độ không bị ảnh hưởng tôn giáo; dựa trên nhân bản và nhân đạo, tự do, dân chủ; để người dân được thực sự yên hưởng một thời kỳ hòa bình, thịnh vượng.   

Mặc dù Liên Hiệp Quốc đã liên tục thất bại trong việc tái lập hoà bình ở Kampuchea và rồi Afghanistan, cơ quan thích nghi nhất giúp tái thiết Afghanistan, và nếu cần Iraq, vẫn là Liên Hiệp Quốc, đứa con tinh thần của nền dân chủ pháp trị Mỹ nói chung, và  TT Roosevelt nói riêng.  Nhưng các cường quốc nên rút từ những kinh nghiệm cũ để Liên Hiệp Quốc sẽ cải thiện và thành công trong sứ mệnh mới được trao phó này. 

Cũng đã đến lúc Oat-shinh-tân cần tái duyệt chính sách Trung và Cận Đông.  Cuộc truy diệt khủng bố sẽ không chỉ giới hạn trong lãnh thổ Afghanistan hay Iraq, mà sớm muộn sẽ phải mở rộng khắp các quốc gia mà đa số dân chúng theo đạo Islam.  Mục tiêu kế tiếp của Mỹ có thể là Iran.  Chế độ giáo phiệt ở đây, và kế hoạch chế tạo bom nguyên tử của Iran, mới thực là nguồn gốc cho mối hiểm họa thánh chiến Islam.  Ngoài nhu cầu tự vệ, nước Mỹ sẽ phải trực tiếp hoặc gián tiếp giúp giải phóng đại đa số thầm lặng ở các nước thứ ba khỏi gông ách của tập đoàn cuồng tín Islam (hoặc bất cứ tổ chức tôn giáo và ý thức hệ quá khích nào), kẻ tử thù của tự do, dân chủ và nhân quyền.  Somalia và Yemen cũng có thể là những nước cần nghiên cứu.  Kinh nghiệm Somalia năm 1993 có thể khiến nhiều người ngại ngần, nhưng với một chính sách can thiệp khôn khéo, việc truy lùng tàn binh al-Qaida chẳng phải bất khả.  Tương tự, Mỹ cần tiếp tay Yemen tích cực hơn trong kế hoạch trung lập hóa những nhóm thiên về al-Qaida. 

Vấn đề chính của nước Mỹ không phải là muốn hay không muốn giúp đỡ các nước đang phát triển.  Vấn đề là giúp đỡ cách nào.  Vài thí dụ về sự sai lầm của chính sách viện trợ Mỹ trong dĩ vãng là đã bảo trợ các nhóm thiểu số Ki-tô tại Trung Quốc và Việt Nam để "chống Cộng."  Sự thất bại của thí nghiệm Tưởng Giới Thạch năm 1949 hay Ngô Đình Diệm-Nguyễn Văn Thiệu năm 1975 là những thất bại tiêu biểu.  Ngoài ra, còn vấn đề Sri Lanka và Đông Timor.  Liệu chính phủ Bush và các nước Âu Châu có muốn sử dụng nhân vật lực của quốc gia mình để thành lập những tiểu quốc Ki-tô trong mỗi quốc gia thế giới thứ ba? 

Nhưng gai góc nhất và là đầu mối của hiểm họa chiến tranh trong thập niên đầu của thế kỷ XXI vẫn là cuộc tranh chấp Is-riêu/Pa-lés-tin.  Núp bóng chủ thuyết Bush, chính phủ cực hữu/quân phiệt Sharon đang tìm cách ngăn chặn và phá vỡ mọi nỗ lực tìm hòa bình tại Tây Gaza.  Do ảnh hưởng của cộng đồng Jews giàu có, nhiều ảnh hưởng, phe cực hữu/quân phiệt Sharon được sự ủng hộ của một số dân biểu và nghị sĩ trong Quốc Hội Mỹ, cùng cánh tay nối dài của cơ quan tình báo Mossad. Liên minh cực hữu/quân phiệt này đang đẩy Yasser Arafat -một lãnh tụ Pa-lés-tin ôn hòa từng chia giải thưởng Nobel Hòa Bình với Thủ tướng Yitzhak Rabin năm 1994- tới chân tường và đe dọa sẽ hủy diệt cả Arafat; như họ đã từng giết hại Rabin năm 1995.   

Phe cực đoan Pa-lés-tin, chắc chắn, cũng không muốn thấy ông già trên 70 tuổi Arafat "mềm yếu" hay "nhu nhược" tiếp tục cầm quyền.  Dù chính phủ Mỹ và quốc dân Mỹ có thể không muốn nhận hiểu, tinh thần bài dân Jews (anti-Zionism) đã hòa nhập với tinh thần bài Mỹ (anti-Americanism) nói riêng, và bài Anglo-Saxon (anti-Anglo-Saxonism) nói chung.  Bao phủ và xen lẫn trong tinh thần chống đối trên là sự kỳ thị tôn giáo, hay bài Ki-tô giáo (anti-Catholicism) từ hơn ngàn năm trước.   

So sánh giữa những trái bom người khủng bố Pa-lés-tin và những đại pháo, hỏa tiễn, xe tăng, thiết giáp, trực thăng, khu trục khủng bố Is-riêu, chẳng có thứ bạo lực khủng bố nào tốt.  Cả hai loại bạo lực khủng bố ấy đều là bệnh dịch của đám đông vô tội.  Không ai muốn lựa chọn giữa dịch tả và dịch hạch.             

Nhị nguyên "either/or" của Bush không thể áp dụng được ở đây một cách cứng ngắc.  Đã đến lúc chính phủ Bush bảo thẳng Sharon và giới lãnh đạo Is-riêu rằng họ phải ngừng ngay quốc sách khủng bố.  Niềm kiêu hãnh của chính phủ Harry Truman (1945-1953), để bù đắp cho thảm cảnh holocaust trong thế chiến thứ hai, đang trở thành một gánh nặng cho quốc dân Mỹ.  Vào đầu thế kỷ XXI, thảm cảnh diệt chủng (holocaust) của dân Pa-lés-tin đang diễn ra ở Tây Gaza và Jerusalem mỗi ngày.  Việc Đại sứ Mỹ John Negroponte dùng quyền phủ quyết để bác bỏ nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về cuộc tranh chấp Is-riêu/Pa-les-tin chỉ tạo nên những hờn oán không cần thiết, và chẳng có liên hệ gì đến quyền lợi an ninh của Mỹ. 

Trong nội địa Mỹ, để làm gương cho các nước thế giới thứ ba, cần thêm một lần tự chứng minh khả năng tách biệt giữa thần quyền và thế quyền qui định trong Hiến Pháp (Establishment Clause, Tu chính án thứ nhất).  Phải trả tôn giáo về lại khuôn viên các thánh đường.  Tránh nhồi sọ thanh thiếu niên bằng những lời cầu nguyện ở trường học hay các buổi tranh tài thể thao, v.v.. Không thể quay mặt làm ngơ hoặc gián tiếp khuyến khích trước những nỗ lực vặn ngược kim đồng hồ trở lại thời Trung Cổ của một thiểu số giáo mục và giáo đồ cuồng tín.  Đồng thời, tách rời quyền lợi của các Hội Truyền giáo ở hải ngoại với chính sách ngoại giao Mỹ.  Đại đa số quốc dân Mỹ không muốn thánh chiến với Islam, và cũng chẳng ủng hộ những cuộc phiêu lưu điên cuồng tương tự.  Dư luận Mỹ đã nghiêm khắc lên án những thành phần quá khích như Franklin Graham, lãnh tụ phe cực hữu, khi ông ta lên án Islam là "ác quỉ" (evil); nhưng chưa đủ.   

Chính phủ Bush cũng không nên chỉ tự tách biệt khỏi những phần tử Ki-tô cực hữu bằng "tuyên cáo" mà cần chứng tỏ bằng hành động và quyết tâm tương tự như việc tru diệt những phần tử khủng bố quân Islam cực đoan.  Cần nhiều kế hoạch thiết thực hơn để chứng tỏ với thế giới thứ ba rằng chính phủ Mỹ, theo đúng qui định của Hiến Pháp, hoàn toàn trung lập về lãnh vực tôn giáo. 

Giai đoạn thứ ba, và có thể song song với những  nỗ lực trên, nước Mỹ nên nhìn nhận và ủng hộ sự thiết lập tòa án hình sự quốc tế, và cứu xét lại bản tuyên ngôn chống kỳ thị chủng tộc.  Nước Mỹ đã đi tiên phong trên nhiều lãnh vực, từ thể chế chính trị dân chủ, tự do, phân quyền, tách biệt quốc gia và tôn giáo, đến khoa học và kỹ thuật không gian, vi tính, y khoa, kinh tế, v.v.. Không thể, vì bất cứ lý do gì, mà chậm chân trong sứ mệnh tạo một trật tự mới cho thế giới, trong khuôn khổ sinh hoạt tương thân, tương kính giữa các quốc gia. (Tôi không muốn nước Mỹ phải đưa vai gánh lãnh nhiệm vụ dân chủ hóa toàn thế giới.  Mà chỉ cần thiện ý và nỗ lực trong khả năng).  

Bốn năm sắp tới của Bush, bởi thế, sẽ đầy thử thách. Dù muốn dù không, Liên bang Mỹ cần duy trì vị thế lãnh đạo trong thế kỷ XXI đầy tai ương và bất trắc trước mắt, hơn ép buộc thế giới chấp nhận khuôn mẫu tiên thiên do mình đề xướng.  Các nước Á, Phi, Trung Đông, Nam Mỹ và ngay cả Âu châu chẳng bao giờ có được cấu trúc xã hội đặc thù của Mỹ.   Bởi thế, cần biết tự giới hạn biên cương và cường độ của mặt trận chống khủng bố quốc tế. 

Một trong những lý do khiến các đế quốc tự cổ chí kim bị suy tàn là cái họa chinh chiến liên miên.  Mang lại những hậu quả khó dự đoán về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội ngay tại các đế quốc ấy!

CHÍNH ĐẠO