Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 10/2004

Công nghệ Sinh học trong nông nghiệp: con dao hai lưỡi ???

Vũ Nguyên

 Cách đây khá lâu, vào ngày 22 tháng 2 năm 1997 khi Viện nghiên cứu Roslin ở Edinburgh, Tô Cách Lan loan tin sự ra đời của con cừu Dolly, thì cả xứ Tô Cách Lan lạnh lẽo và cả thế giới như bùng lên một cơn bão lửa. Đây là lần đầu tiên khoa học đã thành công trong việc dùng một tế bào thường chứ không phải là tế bào sinh dục để tạo ra một động vật từ phương pháp sinh sản vô tính (cloning). Và đây cũng là kết quả mà  Hitler thời Đức Quốc Xã đã có lần chủ trương muốn ‘lai tạo’ một giống người ‘thượng đẳng’ mới để tiêu diệt giống người ‘hạ đẳng’ khác để chiếm đoạt  thế giới, hoàn thành giấc mộng bá chủ đồ vương.

Cho nên sự ra đời của con cừu Dolly đã tức khắc dẫn đến một câu hỏi ai cũng lo âu: Công nghệ sinh học, có phải đây là con dao hai lưỡi của chúng ta ? 

Cơn sốt nổi cộm nhất của công nghệ sinh học trong nông nghiệp là sự ra đời của một loại thức ăn gọi là thức ăn biến đổi gen (Genetically Modified Foods, gọi tắc là GM Foods). Đây là loại thức ăn được chế tạo từ những cây được thay đổi tính di truyền bằng kỹ thuật công nghệ sinh học: ghép những gen thích hợp nhờ một trung gian, thường là  vi khuẩn Agrobacterium hay siêu vi khuẩn Bacteriophages, để tạo nên những giống cây có năng xuất rất cao, chống bệnh tốt đáp ứng được yêu cầu cấp bách về lương thực. Loại thức ăn GM này hiện đã có mặt trên hơn 500 mặt hàng thông dụng bán khắp nơi trong các siêu thị trên thế giới. Chưa bao giờ có một loại thức ăn mà khi ra đời lại gặp ‘trăm mối ngổn ngang’ như vậy : kẻ thì hồ hỡi phấn khởi, người thì quyết liệt chống đối đến cùng.

Hình 1. Giống cải dầu biến đổi gen ‘Drakar’ (phía sau) được ghép gen ‘bar’ sinh trưởng tốt so với giống ‘Drakar’ đối chứng (phía trước). (Salamini S. and Motto M., 1993).

Cơn bộc phát dân số thế giới vào giai đoạn sau Thế chiến II đã tạo ra một tình cảnh hết sức đen tối cho con người. Nạn thiếu thực phẩm đã trở nên trầm trọng cho nhiếu quốc gia nghèo ở Phi châu, Á châu và Châu Mỹ La Tinh. Mỗi ngày trên quả đất này, đã và đang có hàng triệu trẻ em chết đói hoặc thiếu ăn. Theo Liên Hiệp Quốc (2002) chỉ ở các nước miền nam châu Phi không thôi hiện đang có khoảng 14 triệu người lâm nạn đói.

Tăng nhanh thực phẩm để thỏa mãn nhu cầu lương thực do đó đã trở nên mối quan tâm hàng đầu của thế giới. Các nhà khoa học đã làm đủ mọi cách để đạt mục tiêu trên. Cuc ‘cách mạng xanh’ trong thập niên 60s đã nâng năng xuất lúa mì, lúa nước lên đến 75%, giúp cho nhiều quốc gia nghèo đói trở nên đủ ăn, có khi còn có khả năng để xuất khẩu.

Thế nhưng từ thập niên 80s, con người đã bắt đầu hiểu được chúng ta đã trả một giá rất đắt cho cuộc ‘cách mạng xanh’ này. ‘Cách mạng xanh’ đã sử dụng quá nhiều phân bón, nông dược, thuốc diệt cỏ để nâng cao năng xuất  đã làm  ô nhiễm môi trường, tăng độ kháng của các sâu bệnh và tiêu diệt tính đa dạng tự nhiên của thế giới thực vật. ‘Cách mạng xanh’ đã tập trung vào một số ít các giống lai F1 để mất đi một số lớn giống bản xứ tuy năng xuất thấp nhưng lại mang nhiều đặc tính di truyền tốt về chống sâu bệnh, chất lượng cao. Cho nên đến thập niên 90s, đã có nhiều phê phán cho rằng kỹ thuật nông nghiệp sau Thế chiến II và cuộc ‘cách mạng xanh’ là một kỹ thuật sai lầm, cần sửa đổi. Quan niệm về một nền ‘nông nghiệp bền vững’ hài hòa giữa khoa học, môi sinh và con người từ đó ra đời.

Phương pháp lai tạo cổ điển ‘kiểu Mendel’ thì chờ đợi kết quả ở sự kết hợp tự nhiên của cha mẹ, nên có khi phải mất 10, 20 năm mới lai được một giống mới vừa ý, hoặc có khi không lai được giống nào. Trong khi ở phương pháp di truyền công học, chỉ cần biết được gen muốn cải thiện ở đâu, là có thể tách ra rồi ghép vào cây muốn cải thiện. Vì thế cho nên không lạ gì khi thấy trong đậu nành lại mang gen Bt chống sâu bọ lấy từ vi khuẩn, trong cà chua lại mang gen anti-freeze chống lạnh lấy từ cá, trong sữa bò lại mang gen alpha-lactalbumin  lấy từ con người và trong lúa lại có gen beta-carotene  lấy từ hoa thủy tiên. Tuy gen được cấy không phải là gen của giống cùng loài, nhưng về mặt sinh hoá, cấu tạo của gen này cũng là một đoạn DNA  gồm  hai nhánh xoắn lò xo mang 4 nucleotides A-T, C-G. 

Những lợi ích của cây biến đổi gen

Những lợi ích của cây biến đổi gen có thể được tóm tắt như sau:

1.         Nâng cao năng xuất:

Mặc dù thuốc lá là loại cây đầu tiên ứng dụng thành công kỹ thuật ghép gen theo phương pháp di truyền công học (1983),  nhưng giống cà chua Flavr Savr  (1992) có tính tồn trữ lâu do ghép được gen long shelf life tách từ vi khuẩn mà công ty Calgene (Hoa Kỳ)  đã đưa vào thị trường năm 1994 mới là loại thực phẩm biến đổi  gen thương mãi đầu tiên  mà con người biết đến.

Sau Flavr Savr, hàng loạt các giống cà chua công nghiệp, tức cà chua đóng hp, cà chua làm sauce, cà chua làm juice mang nhãn hiệu USA đều đã được ghép gen long shelf life để quả được chín đồng bộ, đưa năng xuất lên cao. Từ 60 tấn/mẫu tây, cà chua công nghiệp Hoa Kỳ nay đã tăng lên được 120 tấn/mẫu tây. 

2.         Giảm lao động:

Công ty Monsanto (Hoa Kỳ) là công ty đầu tiên giới thiệu các giống Roundup-Ready đậu nành, bông vải, bắp và cải dầu (canola) mang gen chống thuốc diệt cỏ. Roundupâ là tên thương mãi của một loại thuốc diệt cỏ. Vì các giống đậu nành, bông vải, bắp và cải dầu nói trên đã được ghép gen chống thuốc diệt cỏ, cho nên khi gieo trồng, nông gia có thể xịt Roundup để diệt cỏ mà không hề sợ ảnh hưởng xấu đến cây trồng. Với nền nông nghiệp đại điền, lương lao động cao như ở Hoa kỳ, Úc, Canada, công tác kiểm soát cỏ dại bằng thuốc diệt cỏ đã giảm thiểu rất nhiều lao động cho việc sản xuất. 

3.         Bảo vệ môi sinh bằng cách giảm việc sử dụng nông dược:

Công ty Ciba-Geigy  (Thụy Sĩ) gần đây đã giới thiệu giống Bắp-Bt mang gen Bt chống các loại sâu bọ. Gen Bt  là gen kháng sâu bọ tách từ  vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt) có khả năng tạo một protein gây độc cho đường ruột của các loại sâu ăn lá và đục quả như Manduca sexta, Heliothis virescens và Heliothis zea nhưng lại không gây ảnh hưởng xấu đến các loại thiên địch, gia súc và con người.  Trồng hoa màu mang gen Bt, nông gia đã giảm thiểu được một lượng thuốc trừ sâu rất lớn, góp phần vào việc bảo vệ môi sinh.

4.         Tăng tính chịu đựng của cây trồng:

Ở Úc châu, năm 1996 nhóm nghiên cứu Appels của Bộ Nông Nghiệp NSW cũng ghép được gen chống lạnh anti-freeze  của cá bơn để tạo giống lúa mì chống lạnh.

5.         Tăng chất lượng và dược tính của nông sản:

Vào năm 2000, giáo sư Ingo Potrykus thuộc Viện Đại học Bách Khoa Kỹ Thuật Zurich (Thụy Sĩ) đã ghép thành công gen beta-carotene, một loại tiền Vitamin A, tách từ hoa thủy tiên vào giống lúa nước để tạo ra một loại gạo có chứa Vitamin A. Đây là hạt gạo ‘vàng’ golden rice có thể cứu hàng triệu trẻ em ở các nước nghèo thoát chết vì bệnh còi hoặc mù mắt vì thiếu Vitamin A.  Gần đây nhất, các nhà khoa học đang cố gắng tạo một giống xà lách có mang vaccine ngừa bệnh xơ gan Hepatitis Bộ, một bệnh rất phổ biến ở các nước Á Phi.  Nếu kế hoạch nghiên cứu này thành công, con người từ đây không cần phải chích ngừa miễn dịch những bệnh hiểm nghèo làm chi cho mệt. Chỉ cần ăn nhiều rau quả có ghép các loại vaccine nói trên, vừa bổ vừa được miễn nhiễm. Khỏe re !!!

Những nguy cơ của thức ăn biến đổi gen

Công nghệ sinh học, cũng như công nghệ vi tính, là hai ngành kỹ thuật được phát triển một cách ồ ạt trong vòng hai thập niên qua. Chúng đã thay đổi cuộc sống của con người tận gốc rễ. Tuy nhiên, trong khi ngành vi tính xâm nhập vào đời sống chúng ta một cách nhẹ nhàng êm ái, thì ngành ghép gen lại tạo ra nhiều làn sóng chống đối, đặc biệt nhất là ở Âu châu, đứng đầu là Anh Quốc. Sở dĩ như thế là vì:

1.         Trước hết là sự lo sợ về sức khỏe của con người. Thức ăn biến đổi gen có thể gây dị ứng vì một gen mới sẽ tạo ra một protein mới gây  dị ứng vốn lâu nay tiềm  ẩn trong thân thể chúng ta. Thực ra, nếu chỉ nói đến tính dị ứng thông thường, thì dị ứng với thức ăn không phải là điều mới lạ. Xưa nay chẳng phải đã có rất nhiều người trong chúng ta đã dị ứng với tôm cua nghêu sò ốc hến hoặc sữa bò, trứng gà rồi đó sao ! Nhưng điều người ta lo sợ là những gen của vi khuẩn khi ghép vào cây trồng có khi sẽ tạo ra những phản ứng khác thường mà với trình độ khoa học hiện nay, chúng ta chưa hoàn toàn hiểu hết được. Lý luận này chưa được kiểm chứng bằng khoa học vì thức ăn biến đổi gen mới có mặt từ năm 1994. Một thời gian quá ngắn để có những nghiên cứu đáng tin cậy. Nhưng kể từ khi con người biết được đã có những bệnh nan y lây lan từ súc vật sang người, như bệnh bò điên ở Anh chẳng hạn, thì sự lo sợ về thức ăn biến đổi gen không phải là không có lý. 

2.         Kế đến là những lo sợ vì sự lan truyền các gen của cây biến đổi gen này vào đất, tạo ô nhiễm cho môi trường. Thông thường khi các sinh vật chết, các gen của chúng bị phân giải ngay sau môt thời gian ngắn. Các gen của các cây biến đổi gen thì có thể tồn tại lâu hơn trong một vài điều kiện đặc biệt. Ví dụ trong môi trường đất sét, các gen này có thể tồn tại rất lâu, tạo cơ hi để các vi khuẩn trong đất hấp thụ, biến DNA  này thành gen của chính vi khuẩn đó, rồi truyền sang các thế hệ con cháu. Một gen mới chưa rõ tốt xấu thế nào mà cứ luân lưu mãi trong hệ sinh thái cũng là một điều đáng ngại.

Hoặc gen chống thuốc diệt cỏ ở cải dầu Roundup Ready. Cải dầu thuộc họ Brassica mà trong đó có cả giống cải dại wild mustard. Đây là một loại cỏ dại rất phổ biến ở nông thôn.  Khi trồng giống cải dầu  Round-up Ready này, chúng sẽ lai tạp với giống cải dại. Như thế chỉ trong vài thế hệ, loại cải dại cũng mang gen chống thuốc diệt cỏ, trở thành một lại ‘siêu cỏ dại’ mà không có một loại thuốc diệt cỏ nào có thể kiểm soát được. Nghiên cứu của đại học bang Ohio, Hoa Kỳ đã chứng minh rằng giống hướng dương dại khi lai tạp với giống hướng dương Round-up Ready đã trở nên khó diệt hơn và sản xuất hạt nhiều hơn 50% so với giống hướng dương dại đối chứng.

Hoặc gen Bt  chống sâu ăn lá và đục quả ở giống bắp dùng làm thực phẩm cho gia súc. Gen Bt có khả năng tạo một protein gây độc cho sâu. Protein này có khả năng chống chất kháng sinh của sâu cho nên người ta lo ngại rằng khả năng chống được chất kháng sinh này trong bắp có thể sẽ truyền qua các vi khuẩn đường ruột của gia súc khi chúng ăn vào, và do đó khi chúng ta ăn thịt gia súc, sẽ có sác xuất chúng ta cũng mang chất kháng sinh, do đó chúng ta không thể dùng thuốc kháng sinh để trị bệnh được nữa. Theo báo cáo của Hội đồng Khoa học Hòang gia Anh thì ‘khả năng truyền đạt chất chống kháng sinh từ cây biến đổi gen sang vi khuẩn đường ruột hầu như không thể xẩy ra’, nhưng theo Derek Burke, nguyên chủ tịch Hội đồng Tư vấn cho chính phủ Anh về vấn đề thực phẩm, thì "điều chúng tôi  có thể nói, là mức đ nguy hiểm này không phải là zero".  

Có rất nhiều mối lo lắng và nghi ngờ về thức ăn biến đổi gen. Tuy nhiên, chưa có một nghiên cứu hoặc một bằng chứng nào cho thấy thức ăn biến đổi gen có hại trực tiếp đến sức khỏe con người. Vào trung tuần tháng hai năm 1999, một nhóm 20 nhà khoa học quốc tế lên tiếng ủng h lời tố cáo của Arpad Pusztai, một nhà nghiên cứu của Viện Nghiên Cứu Rowett ở Aberdeen, Tô Cách Lan, cho rằng thức ăn biến đổi gen đã có những kết quả không tốt trên các cơ quan nội tạng của chuột bạch khi chúng được nuôi bằng khoai tây biến đổi gen. Khổ nỗi nhóm khoa học gia này lại không phải chuyên gia trong ngành sinh vật học, nên lời họ tố cáo không có giá trị đối với những khám phá khoa học của Pusztai, mà chỉ nhằm tố cáo chính phủ Anh đã âm mưu che đậy kết quả của Pusztai và làm áp lực để ông ta phải nghỉ hưu sớm. Nghiên cứu của Pusztai sau đó đã bị Clive Meredith, Giám đốc Viện nghiên cứu độc học BIBRA  International ở Carshalton, Surrey, Anh Quốc và Paul Brantram, nhà nghiên cứu cũng của viện nói trên, phủ nhận tính khoa học của  nó.  Cũng cần nhắc lại rằng, khi bệnh bò điên xuất hiện ở Anh vào đầu thập niên 80s, cũng chính Chính Phủ Anh Quốc, mà đại diện là ông Bộ Trưởng Bộ Nông Nghiệp, đã tuyên bố rằng bệnh bò điên không bao giờ lây lan sang con người. Ông Bộ trưởng này đã chứng minh và trấn an dân Anh bằng cách tự mình và con trai biểu diễn một màn ăn thịt bò nướng trước ống kính TV.  Qua thập niên 90s, cũng bằng những hình ảnh trên TV, toàn thế giới chứng kiến cảnh thương tâm của một số trẻ em Anh Quốc bị bệnh bò điên. Chính phủ Anh bồi thường mệt nghỉ vì màn biểu diễn của ông Bộ trưởng chính trị gia kia! 

3.         Sau hết là điểm then chốt nhưng không được ai nhắc đến trong cuộc tranh luận. Đó là vấn đề bản quyền của các giống cây biến đổi gen. Kỹ thuật ghép gen là một kỹ thuật không phải ai cũng làm được. Đây là một kỹ thuật khó và tốn kém. Chẳng hạn như giống cà chua ‘Flavr Savr’ của công ty Calgene đã phải tốn đến 25 triệu Mỹ kim mới thành công. Chính vì vậy cho nên các công ty sản xuất được những loại cây/con biến đổi gen đều là những công ty siêu quốc tế, phần lớn trong tay của Hoa Kỳ và Âu Châu. Các công ty này đã buc các nông gia những điều kiện rất gắt gao, chặc chẽ để bảo vệ bản quyền về giống của họ. Việc bảo vệ bản quyền của những giống cây/con biến đổi gen này do đó sẽ dễ dàng đưa đến việc khống chế một ngành kỹ nghệ. Lo ngại hơn hết là những kỹ nghệ nông nghiệp chiến lược. Hãy thử tưởng tượng ngành lúa mì của Úc hay ngành trồng lúa nước Việt Nam bị khống chế bởi một công ty về một giống lúa chống sâu bệnh. Cho nên không biết có phải đây là nguyên nhân chính "không-nói-được" đã gây nên làn sóng chống đối một cách mạnh mẽ đối với những giống cây biến đổi gen chăng? 

Thế giới và các loại thức ăn biến đổi gen

Hình 2. Cảnh sát đang lập biên bản những người thuộc nhóm Xanh đang phá một nông trường trồng cải dầu biến đổi gen tại Anh quốc. (NewScientist, 24 May 2003)

Vào năm 1998 trên thế giới đã có 28.2 triệu mẫu tây trồng các giống cây biến đổi gen. Đến năm 2000 diện tích này tăng lên 44.2 triệu mẫu tây. Các giống cây biến đổi gen đã được trồng trên 14 quốc gia, gồm lúa mạch, lúa miến, lúa nước, đậu nành, các loại rau quả như khoai tây, cà chua, cà rốt, đậu hòa lan, dâu tây hoặc các cây công nghiệp như thuốc lá, bông vải, cải dầu. Đây là những giống cây ngoài những khả năng như chống chịu được sâu bệnh, tuyến trùng, khô hạn, sương muối, nước mặn, nóng, lạnh, hoặc những giống cây có tính tồn trữ lâu, chất lượng cao, và mang nhiều dược tính. Mà chúng còn đem đến cho nông gia và giới tiêu thụ những lợi ích khác đáng kể như giá thành rẽ (Ví dụ như giá thành giống cải dầu biến đổi gen rẽ hơn giống bình thường đến 140 Mỹ kim một mẫu tây), năng xuất cao gấp bi và bảo vệ sức khỏe của con người cũng như môi sinh nhờ việc giảm thiểu lượng sử dụng nông dược.

Trong số những quốc gia ứng dụng giống cây biến đổi gen, Hoa Kỳ là quốc gia đứng đầu với gần 32 triệu mẫu tây, trồng 22 giống cây lương thực, chiếm 72% tổng số diện tích . Argentina chiếm 15%, Canada chiếm 8%. Riêng Âu châu, Úc châu và Trung Quốc, tất cả cả ba nơi gp lại chỉ mới có chừng gần 2.2 triệu mẫu tây, chiếm  5% tổng số diện tích trồng các loại cây biến đổi gen mà thôi.

Trừ những giống cây công nghiệp như bông vải, các giống cây lương thực kia hầu như đều có mặt trong tất cả các loại thực phẩm, kể đến hơn 500 thứ, được bày bán trên thị trường. Chẳng hạn như đậu nành - thành phần được dùng để làm loãng hoặc đông đặc thức ăn- đã có mặt trong khoảng 60% các loại thức ăn phổ biến, hoặc cải dầu và bắp là những thành phần thực phẩm có trong thức ăn trẻ em, chocolate, khoai tây chiên hoặc món pasta, bánh ngọt, bánh mì. 

Thức ăn biến đổi gen cũng đã được phân phối khắp nơi, không những ở những nước kỹ nghệ ở Mỹ châu, Âu châu, Úc châu mà còn ở các nước thuộc thế giới thứ ba qua hình thức viện trợ. 

Kỹ thuật biến đổi gen và tương lai nông nghiệp thế giới

Thế giới hiện đang có 6 tỉ người. Với tốc đ tăng trưởng dân số như hiện nay, con người cần phải sản xuất một lượng thực phẩm nhiều gấp đôi để nuôi một thế giới 8 tỷ người vào năm 2025, nhiều gấp ba để nuôi 10 tỷ người vào năm 2050. Vì kỹ thuật lai tạo kiểu cổ điển chỉ có khả năng tăng năng xuất 1.5% mỗi năm, nên chúng ta cần một kỹ thuật tạo going mới để có một bước nhảy vọt, giống như bước nhảy vọt của cuộc "cách mang xanh" của thập niên 60s năm nào.

Nếu suy nghĩ theo hướng đó thì kỹ thuật biến đổi gen là một kỹ thuật mới, khả thi. Bởi vì chỉ có kỹ thuật này con người mới nhanh chóng và chủ động trong việc cải thiện giống cây/con bằng cách đưa một hay nhiều gen mới vào. Cấu trúc của gen dù của vi khuẩn, hay của một giống khác, trên phương diện sinh hoá, cũng là một đoạn DNA  giống y như cấu trúc của những gen khác mà thôi.

Thực ra, con người từ lâu đã biết ứng dụng phương pháp sinh học tương tự như kỹ thuật biến đổi gen để cải thiện cây/con, tạo nên sự giàu mạnh và phong phú cho đời sống mình. Những sản phẩm lên men như bia, yoghurt, bánh mì, dấm, dưa chua, thuốc kháng sinh penicillin, hoặc những giống cây/ con được cải thiện tự nhiên hay lai tạo kiểu Mendel đều nằm trong khuôn khổ biến đổi tính di truyền này để tạo nên những sản phẩm mới tốt đẹp hơn. Có điều những sản phẩm đó được hình thành một cách tự nhiên, chậm chạp, có khi ngẫu nhiên, ngoài sự hiểu biết của con người. Nên trong qúa khứ đã không có ai phàn nàn, phản đối.

Nay khoa học tiến bộ, và tiến bộ quá nhanh. Chúng ta hiểu khoa học và ứng dụng nó một cách triệt để, nhất là ngành di truyền công học, cho nên chúng ta thấy rõ ràng mình đang bị khoa học khống chế, có xác xuất dẫn đến những hậu qủa thiện ác bất minh. Con người do đó sinh lòng ngờ vực dẫn đến việc chống đối, tẩy chay.

Việc chống thức ăn biến đổi gen một cách mạnh mẽ, vừa do tâm lý lo sợ cho sức khỏe và môi sinh của con người, vừa mang tính thời sự quốc tế về một cuộc chạy đua giành thị trường giữa các công ty siêu quốc tế và người sản xuất nhỏ địa phương. Đây là ván cờ kinh tế giữa quốc gia giàu có muốn khống chế các quốc gia nghèo khó vì họ đang nắm trong tay nguồn giống và kỹ thuật cao.  Việc Hoa Kỳ đang muốn tung các loại thực phẩm biến đổi gen ra khắp thế giới với giá rẻ mạt cũng là mối đe dọa cho rất nhiều quốc gia khác. Có người cho rằng chiêu bài "An toàn thực phẩm" là một đòn tâm lý của những quốc gia có chính sách bảo vệ thị trường gióng lên, nhằm ngăn chận mức đột nhập các loại hoa màu mình không kiểm soát được.  Thế nhưng, ngày 2 tháng 7 năm 2003 vừa qua, cộng đồng chung Âu Châu, sau nhiều năm ban hành lệnh cấm việc trồng và sử dụng cây và thức ăn biến đổi gen, cuối cùng nay đành phải cho ngưng lệnh cấm này, mở màn cho một thời đại thức ăn biến đổi gen được tự do lưu hành ở Âu Châu, thành trì chống thức ăn biến đổI gen cuối cùng của thế giới. Như vậy, việc trồng cây biến đổi gen càng ngày càng tăng sẽ là xu hướng chung của thế giới.

Việt Nam trên bước đường làm quen với công nghệ sinh học

 "...Đừng sợ, chúng ta phải theo sát nút công nghệ sinh học để làm giàu đất nước và nâng cao đời sống mình..."  Ý kiến của Giáo sư Peter Doherty, Nobel 1998, trong bài diễn văn đọc trước Quốc Hội Úc tháng 8 năm 1999 là một ý kiến ủng hộ dứt khoát việc nghiên cứu, du nhập và ứng dụng các loại cây biến đổi gen dành cho nông nghiệp Úc- một nền nông nghiệp có đến hơn 50% nông sản dành cho xuất khẩu. 

Hình 3. Thu hoạch được một ‘núi’ ngô biến đổi gen. Nhưng liệu có ai chịu mua không ??? (NewScientist, 24 May 2003)

Tại Việt Nam, những năm chiến tranh đã để lại cho đất nước hàng ngàn tấn thuốc khai quang màu da cam. Chất độc màu da cam chưa giải quyết xong thì gần đây việc sử dụng bừa bãi các loại thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp đã và đang tạo nên những nguy cơ, không phải chỉ về số lượng người dân bị ng độc chết không thôi, mà về sự ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí. Môi sinh Việt Nam đang có nhiều vấn đề cần phải quan tâm giải quyết nên việc canh tác hoặc sử dụng các loại cây biến đổi gen đối với Việt Nam có một ý nghĩa vô cùng trọng đại. Vì trồng các giống cây biến đổi gen để tăng năng xuất, có chất lượng cao với giá rẻ đành rằng là một yêu cầu bức thiết. Nhưng thị trường nào sẽ chấp nhận loại thực phẩm này và những bất lợi về môi sinh cũng như bị khống chế về nguồn giống mới là vấn đề cần suy nghĩ để có những quyết định đúng đắn. Cho nên cách hay nhất là trước hết Việt nam cần phải xác nhận rõ ràng việc nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sinh học cho những ngành nào, cho chủng loại cây con nào. Ví dụ như bông vải  có thể được coi là một loại cây có thể ứng dụng kỹ thuật công nghệ sinh học để khống chế các loại sâu hại, giảm lượng sử dụng nông dược. Khác với cà chua biến đổi gen, giống bông vải biến đổi gen không ảnh hưởng đến chất lượng của mặt hang. Do vậy giới tiêu thụ dễ dàng chấp nhận các hàng may mặc từ giống bông vải này. Ngược lại đối với các loại cây dùng làm thực phẩm như cà chua, ngô v.v.. giới tiêu thụ càng ngày càng có khuynh hướng thích loại rau quả hữu cơ.  Quan sát thị trường nhập khẩu nông sản thế giới, đặc biệt là thị trường Nhật Bản, chúng ta thấy rằng có lẽ Việt Nam nên phát triển thêm về ngành hữu cơ. Như vậy Việt nam sẽ có cả hai ngành sản xuất: vừa canh tác cây biến đổi gen vừa sản xuất nông sản hữu cơ để cung cấp cho từng thị trường riêng rẽ. Nói như vậy là nói đến chế đ khoanh vùng ngay từ đầu để không phải lẫn lộn về sau.

Trong khi sự canh tranh nông sản ngày càng khốc liệt vì ‘toàn cầu hoá’ dẫn đến việc hạ giá nông sản. Trong khi các mặt hàng Trung Quốc ngày càng  lấn chiếm thị trường xuất khẩu thế giới vì hàng Trung Quốc luôn ở giá thấp nhất, thì việc ứng dụng các giống cây con biến đổi gen để tăng năng xuất và  giá thành thấp là một điều bức thiết cho Việt Nam. Nhưng cũng đừng quên rằng thị trường nhập khẩu nông sản hữu cơ thế giới ngày càng tăng: dù mới chỉ là 15 tỷ Mỹ kim hôm nay nhưng  sẽ tăng vọt lên khoảng 150 tỷ vào năm 2010.

Đó cũng là một thị trường Việt Nam nên đầu tư ngay từ bây giờ!

Sydney, tháng 9 năm 2004

Vũ Nguyên