Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 10/2004

 NHÂN CHUYẾN VỀ CỦA THẦY NHẤT HẠNH

Ít ra thì cũng có hai ước vọng của những người Phật tử nhập cuộc đã được thành tựu.  Thứ nhất, hâm nóng tình tự dân tộc.  Thứ hai, cảnh giác về những tác hại và lợi dụng tôn giáo vào những mục tiêu chính trị bất lợi cho đất nước và đồng bào.  Hai ước vọng đó giờ đã trở thành định chế của quốc gia bằng Nghị Quyết 36 và Pháp Lệnh Tôn Giáo. Cho nên, đàng nào thì người Phật tử nhập cuộc cũng không thể chối từ trách nhiệm tiếp sức thực hiện và phát huy những định chế đó vì lợi lạc của đồng bào và an ninh của tổ quốc. Tiếp sức như thế nào?    

Bài này được khởi thảo nhân dịp Phật Đản 2004 và đã đạo đạt đến một số anh chị em để xin ý kiến.  Hầu hết đã đáp ứng.  Đây là bản đúc kết những bổ sung và hiệu đính quý báu đó.  Nhân chuyến về của Thầy Nhất Hạnh, một chuyến về mà chúng tôi chờ đợi đã từ lâu, xin công bố bài viết này như một đóng góp vào hành trang của Thầy trên đường về.  Xin hoan hỉ tiếp tục góp ý. 

Chuyển Luân

CÂU CHUYỆN PHẬT ĐẢN 2004

Vì năm nay nhuận nên đến tháng 6 này Phật tử Việt Nam mới tổ chức mừng Phật ra đời để tưởng niệm đấng đã vạch cho đời một lẽ sống, vạch cho mình một con đường thành đạt hạnh phúc tối hậu.  Đó là con đường thoát khổ, con đường chứng đạt Niết Bàn.   

Theo lịch sử ghi lại, Phật đã mất sáu năm suy nghĩ về nguyên ủy của khổ và thể nghiệm cách thoát khổ đạt Niết Bàn.  Phật tử gọi biến cố đó là giác ngộ.  

Lịch sử Việt Nam là đấu trường của ba hệ thống tư tưởng Phật, Ki-Tô và Marx, có khi va chạm từng cặp một như thời Pháp hay thời Đệ Nhất Cộng Hòa, có khi cả ba đồng rập như hồi chiến tranh Việt-Mỹ hoặc khi đất nước đã hòa bình thống không còn bóng dáng ngoại nhân.  Nhân mùa Phật Đản 2004, xin thử bình tâm nhìn lại cái trùng trùng duyên khởi oan nghiệt này, để từ đó tự tìm cho mình một hướng đi thuận duyên với ước nguyện tu tập và đóng góp cho đời cho đạo.   

PHẬT - KI-TÔ  - MARX

Phật giáo, Ki-Tô giáo và chủ nghĩa Marx đều chia sẻ một bi quan uyên nguyên đó là không nhìn cuộc đời như nơi vẹn toàn hạnh lạc.  Cả ba đều nhìn thấy thế giới như bể khổ và hô hào vượt qua bể khổ đó bằng cách trả lời những câu hỏi: khổ là gì? làm thế nào thoát khổ? thoát khổ rồi được gì? Chính cách trả lời những câu hỏi đó đã tạo nên những điểm dị đồng giữa ba hệ thống tư tưởng Phật, Ki-Tô, Marx. 

Phật giáo gọi nguyên ủy của khổ là vô minh.  Vô minh là không thấy gì cả, hoặc thấy con rắn tưởng sợi dây thừng nên làm bậy, đời này qua đời khác dồn lại khiến cho cuộc đời trở thành bể khổ chứ chẳng ai khác gây ra cho mình.  Biết được điều đó là điều kiện tiên quyết để tự ra khỏi cảnh khổ uyên nguyên.  

Ki-Tô giáo xuất hiện năm thế kỷ sau Phật giáo cũng nhận cốt lõi cuộc đời cũng là khổ.  Nhưng theo Ki-Tô giáo đó không phải là khổ tự nhiên mà là do Thượng Đế gây ra để trừng phạt tội phạm thượng của tổ tiên loài người là cặp Adam–Eve.  Con người không thể nào thoát khỏi cảnh khổ đó nếu Thượng Đế không ra tay cứu rỗi bằng cách cho con mình giáng sanh làm người để chỉ đường thoát khổ và thực chứng nhân dạng và lời nói của mình bằng cách sống lại ba ngày sau khi bị giết chết.  Đó là nội dung của hai huyền thoại Giáng sinh và Phục sinh.  

Marx cũng thừa nhận có một địa đàng uyên nguyên, nhưng địa đàng đó đã hóa thành địa ngục vì lòng tham.  Lòng tham làm cho con người mất nhân tính trở thành vong thân.  Vong Thân là nỗi khổ uyên nguyên của cuộc đời.  Vong thân làm cho địa đàng biến thành địa ngục, trong đó sướng khổ không phải là do số phận cá nhân hay vì Thượng Đế trừng phạt, nhưng là do định phận tập thể gọi là giai cấp.  Niềm lạc quan của Marx là con người có thể biến địa ngục trở lại thành địa đàng – không phải bằng tự lực giác ngộ cá nhân – nhưng là bằng một giác ngộ tập thể gọi là giác ngộ giai cấp, qua quyết tâm ‘vô sản thế giới đoàn kết lại.’ 

Điểm khác biệt căn bản giữa Phật giáo và Ki-Tô giáo là một khi đã chứng đạt Niết Bàn, Phật ở lại trần gian thêm 49 năm để chỉ cho người đời biết cách chứng Niết Bàn như mình, chứ không ở lại trong Niết Bàn hay đi thẳng về Niết Bàn như Giê-Su đi thẳng về Thiên Đàng sau khi sống lại.  Theo huyền thoại Phục sinh, Giê-Su đi thẳng về Thiên Đàng chứ không ở lại trần gian như Phật, để huấn luyện người kế truyền như Phật, mà phó mặc mọi chuyện cho những đồ đệ hoang mang ngơ ngác.  

Nhân sinh quan cũng như thế mạt luận của Phật cũng như của Marx có thể áp dụng vào một thế giới không nhất thiết phải có Phật hay Marx.  Có lẽ vì vậy mà cả hai bị lên án là vô thần, nghĩa là không thừa nhận Thượng Đế theo quan niệm độc thần.  Trước Phật hay song hành với Phật vẫn có những kẻ thành công như Phật.  Đó là những Thanh Văn Độc Giác.  Trước Marx và ‘tuyên ngôn cộng sản’ đã có địa đàng ‘công sản nguyên thủy’.  Nói thế khác, có Phật, có Marx hay không, con người vẫn có thể tìm ra hạnh phúc cho mình nếu biết được khổ do đâu mà có và làm sao đoạn lìa khổ.  Ki-Tô giáo không chấp nhận bất cứ ai đứng ra ngoài vòng hào quang của Thượng Đế và không chấp nhận đại diện Thượng Đế là Giê-Su.  Giê-Su là người - Giê-Su Nazareth và Giê-Su cũng là chúa - Giê-Su Ki-Tô. Ki-Tô là Đạo, là Con Đường, chỉ có con đường đó dẫn đến Thiên Đàng.  Điều này đặt ra những vấn nạn đến nay vẫn không chư có giải đáp như: trước Giê-Su có ai biết có thiên đàng không?  Biết mà chưa có Giê-Su chỉ đường cho thì theo nẽo nào mà về đó?  Không về đó thì đi đâu?  Chấp nhận những câu hỏi không giải đáp ấy mà không thắc mắc nữa đó là tín lý, là huyền nhiệm, là “phúc cho những kẻ không thấy mà tin”, lòng tin mù quáng vô điều kiện đó chính là điều kiện để lên thiên đàng.       

Marx gần Phật giáo ở chỗ tin rằng thiện chí của con người có thể là khí giới chống khổ.  Phật và Marx gọi khí giới đó là khả năng giác ngộ.  Marx gọi là giác ngộ giai cấp, Phật gọi là giác ngộ cá nhân hay tự ngộ.  Triệt hạ giai cấp, triệt hạ vô minh là triệt khổ.  

Phật giáo, Ki-Tô giáo và Marx giống nhau ở chỗ cả ba tin rằng cuộc chiến chống khổ phải do một tập thể lãnh đạo.  Phật giáo gọi tập thể đó là Tăng già, Ki-Tô giáo gọi là Hội Thánh và Marx gọi đó là giai cấp vô sản và thành phần cốt cán của giai cấp này là Đảng chuyên chính.

PHẬT - KI-TÔ - MARX Ở VIỆT NAM

Phục vụ dân tộc trong ánh sáng của đạo pháp và phục vụ đạo pháp theo điều kiện khế hợp của dân tộc là khẩu hiệu nhập cuộc của Phật giáo từ khi tôn giáo này bắt rễ vào tâm hồn đại đa số dân Việt.  Đó là thước đo thành bại của Phật giáo trong quá trình diệt khổ cho mình, và cùng diệt khổ với đồng bào mình, và với mọi loài mọi vật.   

Đã hẳn, trên đường phục vụ, Phật tử không coi chuyện được thua thành bại là quan trọng, bởi thành hay bại, được hay thua thì đều phải hoan hỉ hồi hướng công đức nghĩa là chia cho tất cả, chứ không thể ôm làm của riêng.  Nhưng không thấy chỗ mình vừa đi qua thì cũng không thấy chỗ mình sẽ đi đến.  Như vậy, nhân mùa Phật Đản năm nay, câu hỏi đặt ra cho Phật tử ngoài nước cũng như trong nước là trong năm qua, nghĩa là từ Phật Đản 2003 đến nay - Phật giáo đã làm được gì, không làm được gì?

VỀ CHUYỆN PHỤC HOẠT PHẬT GIÁO THỐNG NHẤT Ở NGUYÊN THIỀU VÀ MELBOURNE

Trong quan hệ giữa Phật giáo với chính quyền, sự kiện đáng ghi nhận trước hết trong năm qua là cuộc gặp gỡ giữa Hoà Thượng Huyền Quang với Thủ Tướng Phan văn Khải nhân chuyến Hòa Thường tự động rời nơi chỉ định cư trú là Quảng Ngãi ra Hà Nội chữa bệnh rồi đi về.  Sự kiện quan trọng thứ hai là Hòa Thượng Quảng Độ và Thượng Tọa Tuệ Sĩ đã được giảm chế, nghĩa là HT Quảng Độ không còn bị biệt giam để “diện bích” trên thượng lầu Thanh Minh Thiền Viện và TT Tuệ Sĩ không còn bị giam lỏng trong Chùa Già Lam theo điều kiện dành cho một tù nhân từng bị án tử hình đã được đại xá. 

Từ Hà Nội, HT Huyền Quang thong dong đi suốt mọi miền đất nước thăm dân và Phật tử sau bao năm bó thân ở đất trích.  Từ thượng lầu Thanh Minh Thiền Viện, HT Quảng Độ xuống trần tiếp Phật tử, tiếp khách ngoại quốc, đối chất với chính quyền, công khai tuyên bố cho Võ văn Ái thu thanh phát đi khắp thế giới.  Từ Chùa Già Lam, TT Tuệ Sĩ mặc sức đây đó, tiếp ngoại quốc, tuyên bố, trả lời phỏng vấn, ra sách, cùng với HT Quảng Độ viết bài, mở trang nhà phê phán chính quyền.  Không thấy ai xác nhận làm như vậy là đã tự do tôn giáo, hay vẫn còn kìm kẹp đàn áp, vẫn còn pháp nạn?  Nhưng thay vì triển khai cơ duyên đó để thực hiện một chuyến từ Nam ra Bắc để thăm dân cho biết sự tình như HT Huyền Quang đã làm từ Bắc vào Nam để có thêm dữ kiện phát họa một kế hoạch dài hạn cho Phật giáo Việt Nam, HT Quảng Độ và TT Tuệ Sĩ lại bất thần hâm nóng cuộc ‘nội chiến’ giữa chính quyền và Phật giáo ‘thống nhất’ bằng cách, một mặt mở chiến dịch ra Bình Định đón HT Huyền Quang về Sài Gòn, mặt khác cấp tốc mở ‘đại hội’ Nguyên Thiều để phục hoạt GHPGVNTN.  

Đại hội  Nguyên Thiều bất thường được tiếp diễn khẩn trương bằng đại hội Melbourne để để suy cử HT Huyền Quang vào chức vụ Đệ Tứ Tăng Thống và hợp thức hóa các chức vụ Viện Trưởng và Tổng Thư Ký Viện Hóa Đạo mà HT Quảng Độ và TT Tuệ Sĩ mặc nhiên kiêm nhiệm lâu nay.  Hình ảnh sinh hoạt tu viện Quảng Đức nơi diễn ra đại hội này không che đậy được âm mưu lấy lá cờ vàng ba sọc đỏ khoát lên chân dung của HT Huyền Quang, HT Quảng Độ và TT Tuệ Sĩ để đẩy ba vị vào hàng tiên phong đối kháng và thứ hai là củng cố thế đứng đang bấp bênh chông chênh của HT Hộ Giác và Võ văn Ái ở nước ngoài.  Âm mưu này hiện rõ khi Võ văn Ái trịnh  trọng phong cho HT Huyền Quang và HT Hộ Giác làm ‘Thái Thượng Hoàng’.  HT Hộ Giác hân hoan long trọng nhận chức mà không tự hỏi nếu HT là thái thượng hoàng thì ai là vua?   

Kết quả hai đại hội này như thế nào? Vì biết rõ âm mưu của Võ văn Ái nên HT Huyền Quang đã chối từ chức vụ Đệ Tứ Tăng Thống do đại hội Melbourne gán ghép và chỉ tiếp tục với chức vụ Xử Lý Thường Vụ Viện Tăng Thống. Đó là chức vụ mà HT Huyền Quang đã ký dưới thông điệp Xuân Giáp Thân giao cho TT Tuệ Sĩ và Võ văn Ái thêm bớt trước khi phổ biến.  Bàn tay của Võ văn Ái đã lộ rõ trong việc đổi danh xưng ‘Xử Lý Thường Vụ Viện Tăng Thống’ thành ‘Đệ Tứ Tăng Thống’.  

Trang nhà http://www.chuyenluan.com số tháng 5/2005 đã phân tích hành động của Võ văn Ái trong vụ này như sau:  

‘Đại hội này suy cử Hòa Thượng Huyền Quang làm Đệ Tứ Tăng Thống.  Hòa Thượng đã phủ nhận chuyện suy cử ấy.  Chứng nhân của lời phủ nhận này là Thượng Tọa Trí Hoằng ở Connecticut và cư sĩ Hồng Quang ở California.  Hòa Thượng Huyền Quang cũng đã phủ nhận chuyện suy cử nầy bằng Thông Điệp nhân Tết Giáp Thân 2004.  Thông điệp này do HT Huyền Quang đích thân thảo và ký là Xử Lý Thường Vụ Viện Tăng Thống thôi.  Nhưng đến khi dự thảo này tới tay Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế của Võ văn Ái thì bị Võ văn Ái sửa thành Đệ Tứ Tăng Thống.  Võ văn Ái cũng đã tự động sửa đổi nhiều đoạn trong bản dự thảo thông điệp đó nữa. HT Huyền Quang còn giữ nguyên bản dự thảo đó.  Gian mà không ngoan... 

Thứ nhất, nếu HT tự thấy mình là Tăng Thống thì HT chỉ ký ‘Tăng Thống Thích Huyền Quang’ chứ cần gì phải xác định đệ tứ đệ tam. Việc xác định đó là của người khác làm.  Xem lại các văn kiện xưa, có văn kiện nào ký là Đệ Nhất Tăng Thống Tăng Thống Thích Tịnh Khiết, Đệ Nhị Tăng Thống Thích Giác Nhiên đâu. 

Thứ hai, vì HT chỉ ký với tư cách XLTV nên mới có mấy chữ ‘Thay mặt Hội Đồng Lưỡng Viện’ mà Võ văn Ái đã quên xóa đi.  Nếu là Tăng Thống thì cần gì phải ghi câu đó. Lại nữa, đã ký Đệ Tứ Tăng Thống thì không thể tự gọi là ‘Tỳ Kheo’, mà phải là ‘Hoà Thượng’. 

Thứ ba, chưa kể lối đánh số văn thư số 01/VTT/TT cũng như văn thư không có ngày ký, cái tựa đề ‘Thông Điệp Xuân Giáp Thân của Đức Tăng Thống’ cũng lập cà lập cập không ổn vì đã Viện Tăng Thống lại còn Thông Điệp Xuân Giáp Thân của Đức Tăng Thống làm gì rườm rà lôi thôi vậy?  Chỉ cần ghi: ‘Viện Tăng Thống (xuống hàng) Thông Điệp’ là đủ.  

Thứ tư, nếu toàn văn Thông Điệp này là của HT Huyền Quang thì tại sao không thấy chữ ký và khuôn dấu, mà chỉ có hai chữ ‘Ấn Ký’ trong ngoặc? 

Thứ năm, HT Huyền Quang có phải là vị thường kết thúc các văn kiện của mình bằng câu niệm ‘Nam Mô Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật’ không? Và ‘hạ’ sanh hay ‘hà’ sanh? 

Là một người bao nhiêu năm làm Tổng Thư Ký Viện Hóa Đạo, HT Huyền Quang làm sao có thể vấp phạm những lỗi lầm ấu trĩ đó.  Và như vậy, phải chăng lỗi đó là lỗi của một kẻ tấp tễnh đẩy những kẻ háo danh làm thái thượng hoàng để cho mình làm vua?’ 

Hậu quả thứ hai của màn kịch Nguyên Thiều-Melbourne là HT Quảng Độ và TT Tuệ Sĩ bỗng đồng rập tịnh khẩu mà không hề cho biết lý do.      

Ðại hội Nguyên Thiều-Melbourne chỉ là một màn kịch được dàn dựng để phục vụ âm mưu của những thành phần sau đây:

-Thứ nhất, tiếp tay với âm mưu tôn giáo vận của một số tín đồ Ki-Tô giáo và Tin Lành. Trong khi Tin Lành đang rình rập cơ hội bất ổn để khuấy động ở cao nguyên thì Ki-Tô giáo đang hổn loạn từ trong ra ngoài từ ngoài vào trong vì bức Tâm Thư ngày 17/4/2003 của LM Nguyễn văn Lý thành khẩn ăn năn tội với nhà nước và hô hào tiến đến một thể chế Ki-Tô giáo tự trị như Ki-Tô giáo Trung Quốc.  Trong khi Ki-Tô giáo cũng đang điên đầu vì nhà nước không chịu thừa nhận việc Vatican phong TGM Phạm minh Mẫn lên Hồng Y thì GHPGVNTN nhảy ra đỡ đòn hết cho họ.

-Thứ hai, Võ văn Ái và công ty có cơ hội hoàn thành báo cáo công tác cho năm 2003 để lập hồ sơ xin chính quền Mỹ tái cấp ngân khoản.

-Thứ ba, nhờ đại hội Nguyên Thiều-Melbourne này mà HT Hộ Giác mặc nhiên được khoát lên người hai chức vụ thượng thủ đó là tự điền khuyết vào chức vụ Viện Trưởng Viện Tăng Thống để trống sau khi HT Đức Niệm viên tịch và Viện Trưởng Viện Hóa Đạo GHPGVNTN-Hải Ngoại.  Sau lưng HT Hộ Giác là HT Tâm Châu.  Cả hai đẩy chuyện phục hoạt GHPGVNTN lên mục tiêu hàng đầu mà quên rằng năm 1967, ngay khi GHPGVNTN bị khai tử bằng Sắc Luật 23/67 của Nguyễn văn Thiệu thì HT Tâm Châu bỏ GHPGVNTN và Ấn Quang về chiếm VNQT và HT Hộ Giác ly khai Ấn Quang với cái giá là chức Phó Giám Đốc Nha Tuyên Úy Phật Giáo để đứng hầu TT Tâm Giác Giám Đốc. 

-Thứ tư, thế hợp đồng trong nước Huyền Quang-Quảng Độ-Tuệ Sĩ và ngoài nước Võ văn Ái-Hộ Giác tan vỡ.  HT Huyền Quang thấy rõ mưu đồ khuynh loát của Võ văn Ái.  Trong khi HT Quảng Độ, TT Tuệ Sĩ tịch cốc tịnh khẩu mất liên lạc, chưa kể là còn bị TT Tuệ Sĩ công khai tẩy chay, nên Võ văn Ái trở thành độc diễn, nếu không loay hoay bám riết đám cuồng tín quỷ ám ở nước ngoài thì cũng tìm cách xúi bẫy HT Hộ Giác, HT Tâm Châu dập dềnh để có đề tài viết Thông Cáo Báo Chí tính điểm với cơ quan tài trợ.

-Thứ năm, một số quý vị trong GHPGVN bị mang tiếng là ‘quốc doanh’ từng có lúc nghĩ rằng có thế dựa công quyền là có tất cả, là có thể viên thành tâm nguyện hộ đạo vệ đời.  Trong khi một số viên chức chính quyền lại quên rằng Phật giáo dù ‘quốc doanh’ hay ‘thống nhất’ thì cũng vẫn có ảnh hưởng đến đại đa số quần chúng toàn quốc và hải ngoại và xem thường hay phá hỏng ảnh hưởng đó thì chỉ có lợi cho những thế lực thù nghịch cả trong lẫn ngoài.

PHẬT GIÁO THÂN CHÍNH VÀ PHẬT GIÁO ĐỐI CHÍNH

Cảnh chợ chiều ba mươi năm đối kháng hải ngoại, cũng như màn kịch Nguyên Thiều-Melbourne năm vừa qua, là những cơ duyên cho Phật tử thấy rõ lâu nay họ đã bị màn kịch ‘tự do tôn giáo, nhân quyền, tự do dân chủ, kinh tế thị trường’ huyễn mị hấp dẫn như thế nào. 

Tinh thần Lục Hòa của Phật giáo là tinh thần xã hội. Phật bỏ ngai vua để làm Thầy, chứ không để tranh đoạt quyền lực thế trị.  Ánh sáng đạo pháp và Sơn môn trang nghiêm luôn luôn là thế dựa thế trị cho một chính quyền của Việt Nam, cho Việt Nam, vì Việt Nam.  Cho nên, chế độ cần Phật giáo hơn là Phật giáo cần chế độ, cả về phẩm lẫn về lượng.  Vã lại, nếu chính quyền có thực ‘sợ’ Phật giáo vì một lý do nào đó thì phải để cho Phật giáo có nhiều tổ chức theo đúng sách lược chia để trị, chứ sao lại trù dập Phật giáo ‘thống nhất’ làm gì?  Trung Quốc đang phục hưng thời Thịnh Ðường dựa vào Phật giáo để trám lỗ hổng ý thức hệ.  Phật giáo tồn tại với dân tộc Việt Nam cả ngàn năm rồi, không phải vì pháp lệnh, hiến chương, quy chế, hay vì mấy danh chức giáo quyền.  Vạn Hạnh, Khuông Việt, Quảng Đức, Thiện Minh làm lịch sử và đi vào lịch sử bằng công đức tự thân chứ không phải bằng danh chức.  Lập đoàn lập hội là để có phương tiện thi hành Phật sự, phục vụ nhân sinh.  Không thể nào, một khi có đoàn, có hội có tổ chức rồi thì lại ôm chặt cứng không chịu thay đổi để bảo vệ danh chức của mình.  Đó là điều phải tránh và đó là điều có lẽ một số Phật tử tại gia cũng như xuất gia đang vấp phải.  

Cùng tắc biến, biến tắc thông.  Chính quyền đã có thái độ và việc làm không phải, không đúng với Phật giáo.  Đây là cơ duyên cho Phật tử và chính quyền giải quyết một lần cho xong những sai trái vướng mắc có từ 1975 đến nay.  

Câu hỏi tiên quyết ở đây là, đã có một GHPGVN thân chính tại sao lại không thể có một GHPGVNTN đối chính, hay bị chính quyền cho là đối chính - hay tệ hơn là đối kháng?  Đó là câu hỏi đặt ra cho cả chính quyền và Phật tử.  Có người nghĩ rằng nhiều Tông Phái cùng sinh hoạt thì Phật giáo sẽ mạnh, nhưng trong bối cảnh Việt Nam mà có nhiều tổ chức Phật giáo thì liệu có tránh được loạn không?  Để GHPGVNTN tái sinh hoạt có thề chẳng phải là một vấn đề, nhưng đó cũng có thể trở thành con tốt thí để cho ngoại bang và các thế lực thù nghịch khai thác v.v.  Nhìn vào thực trạng “thống nhất” của Thiện Hạnh, Trí Lực trong nước, của giải trừ Pháp nạn với Giác Lượng, Chánh Lạc, Viên Lý, Quảng Ba, Tâm Châu, Tâm Phương ở nước ngoài lâu nay, nỗi lo ngại ấy không phải là không có cơ sở.   

Nhưng đối lập hay đối chính là một định chế dân chủ hợp pháp hợp hiến mà trọng tài là người dân và tòa án.  Dân có quyền dân thì nước cũng có phép nước.  Cứ luật pháp công minh mà xử.  Lại nữa, đối chính hay đối lập là kiểm soát, phê bình xây dựng đâu phải đối kháng lật đổ.  Ðối chính hay đối lập là điều kiện của dân chủ hóa chế độ mà chính quyền đang muốn hướng đến.  Sự thật hiển nhiên là Phật giáo Việt Nam như một đại thể chưa hề phản quốc, chưa hề theo thế lực ngoại quốc thù địch để làm hại quốc gia dân tộc.  Phật giáo tiên quyết hành động vì quốc gia dân tộc.  Thời Pháp thuộc rồi Đệ Nhất Cộng Hòa, Phật giáo chống Dụ số 10 ngày 6/8/1950 của Bảo Đại - và được Đệ Nhất Cộng Hòa tiếp tục áp dụng - trước tiên không phải đó là một gông cùm đối với Phật giáo mà là vì việc áp dụng văn kiện ấy là một bằng chứng độc tài áp bức của những chế độ đó.  

Điều quan trọng tiên quyết là Phật tử xuất gia cũng như tại gia phải đối lập cho ra đối lập, đối chính cho ra đối chính, nghĩa là phải có chủ trương và chương trình, phải chứng tỏ khả năng đóng góp và bản lãnh đối chính.

NHỮNG CÔNG VIỆC TRƯỚC MẮT

Phân biệt đạo và đời, thế trị và giáo trị là điều cần thiết cho một xã hội hiện đại và dân chủ.  Với tư cách đại diện cho chủ quyền quốc gia, chủ trì việc bảo vệ và thi hành hiến pháp và luật pháp, chính quyền đương nhiên không thể chối bỏ quyền hạn và trách nhiệm của mình đối với các sinh hoạt tôn giáo trong xã hội.  Ở đây là nói về những quyền hạn và trách nhiệm thế trị đối với Phật giáo.  Chính quyền có thể làm gì và phải làm gì?  

Sau đây là một vài công việc chính quyền có thể đề xuất, động viên và hiệp lực với Phật tử các hàng trong ngoài nước để thực hiện:  

1 -Tạo điều kiện đưa Phật giáo lên hàng định chế quốc gia, có quyền tự lập, tự quản, tự hành trong khuôn khổ sinh hoạt xã hội và tâm linh văn hóa Việt Nam.  Hơn nữa, phải yểm trợ các mặt chuẩn bị, huấn luyện, tổ chức đưa Phật giáo vào các sinh hoạt quốc tế.  Về lượng cũng như phẩm, không thể xếp Phật giáo ngang hàng với hiệp hội nông gia, chuyên gia hay phụ nữ trong Mặt Trận Tổ Quốc. Dụ số 10 đã đặt Phật giáo ngang hàng với hội đua ngựa, hội đua thuyền.  Cũng không thể dựa vào lý do đoàn kết tôn giáo hay bình đẳng tín ngưỡng để đặt Phật giáo ngang hàng với những tôn giáo phi dân tộc và phản dân tộc hay những tôn giáo nhỏ như Bahai hay Tin Lành chẳng hạn.   

2 - Minh định các ngày lễ Phật. Ngày Phật Đản, rằm tháng Tư âm lịch phải được thừa nhận là quốc lễ như ngày Giê-Su giáng sinh 25 tháng 12 dương lịch tại các nước Tây phương Thiên Chúa giáo. 

3 - Xúc tiến xây dựng một Việt Nam Quốc Tự và một Trung Tâm Phật Học hay Đại Học Phật Giáo có tầm cỡ quốc gia và quốc tế.  

4 - Quy chế hóa các đại tự, các Phật tích thành tài sản văn hóa quốc gia.  Các đại tự, các Phật tích cũng như am đền miếu mạo, cơ sở các tôn giáo dân tộc không phải chỉ là những ‘điểm du lịch’ mà chính là nơi gìn giữ gia tài tâm linh và văn hóa của Việt Nam.  

5 - Đưa lịch sử Phật giáo Việt Nam vào học trình sử địa Tiểu Học và Trung Học.  Thiết lập quy chế tương đương giữa bằng cấp quốc gia và các cấp bằng do Phật Học Viện cấp. 

6 - Tạo điều kiện triển khai một nề nếp sinh hoạt tự túc cho những ai muốn tiếp tục giữ nếp sống của một kẻ xuất gia giữa trần thế.  Bởi rồi đây, trong xã hội sẽ có ba hạng Phật tử là Xuất gia, Tại gia và Tân Tăng Ni.  

Chùa không hứa hẹn quyến rũ ai đi tu, chùa chỉ đón nhận và tạo điều kiện cho những kẻ muốn rằng đã tu thì phải tu cho trót.  Hàng xuất gia trong thời đại này phải cân nhắc đắn đo giữa ba đường lựa chọn: một, hoặc sống như những cán bộ thoát ly, phải có tổ chức vô vụ lợi kinh doanh để nuôi dưỡng sinh hoạt.  Hai, hoặc phải nhờ bố thí của Phật tử.  Ba, hoặc phải lo tự túc, vừa tu vừa học những ngành nghề thông thường cụ thể là trong phạm vi giáo dục, y tế, xã hội, văn hóa vừa để tự nuôi thân mà tu và để giúp đời.  Chùa phải mở những khóa tu ngắn hạn để khuyến tu và để cho những tân tăng ni bồi dưỡng. 

7 - Phố biến rộng rãi các sách báo và trang nhà Phật giáo có cùng ý hướng tôn chỉ và tâm nguyện.  Điện toán hóa công việc thông tin, quản lý Phật sự.  Thực hiện một Trung Học và Đại Học Phật Giáo Hàm Thụ trên Internet song song với việc chuẩn bị điều kiện cho một Đại Học Phật Giáo trên đất liền. 

8 - Dứt khoát dẹp bỏ mọi biểu hiện, mọi hình thái sinh hoạt mê tín dị đoan và hạng đội lốt nhà tu tham lam thiểu đức.  Với đại đa số quần chúng là tín đồ của mình, và tín đồ lại có thói quen bố thí cho chùa để cầu phươc cầu đức, Phật giáo không sợ thiếu thốn nghèo khó, mà chỉ sợ dư dật rồi bị tiền bạc tài sản làm hư.  Nhưng ngồi đó mà chờ bố thí, hay lạm dụng của bố thí, biến của chùa thành tư sản là điều không nên.  Không những không nên mà là đại tội. Nhị Khóa Hiệp nói không ít về đại tội này. 

9 - Mở phong trào các chùa, các tự viện thảo luận và phản hồi các Nghị quyết, Pháp lệnh tôn giáo của Nhà Nước.  Khuyến thỉnh chư tăng ni - cũng như tu sĩ các tôn giáo khác, hăng hái tiếp tay vào việc bảo vệ tổ quốc, hiện đại hóa đất nước, giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc, ổn định và lành mạnh hóa xã hội bằng tác phong tu hành, bằng hoạt động từ thiện xã hội, bằng kinh sách, trong các tự viện, trong chương trình tu học, đào tạo tăng tài, du học, du lịch, du khảo.  Dẹp bỏ những lấn cấn không cần thiết có thể làm khó chịu hay chùn chân những người có thiện chí đóng góp.  Dẹp bỏ hội chứng thống nhất-quốc doanh, yêu nước-ngụy, cách mạng-phản động.  Khuyến thỉnh chư tăng ni - cũng như tu sĩ các tôn giáo khác - cảnh giác về những hoạt động tôn giáo âm mưu dựa vào thế lực ngoại bang hay tự nguyện làm công cụ cho ngoại bang để làm băng hoại tâm linh, truyền thống luân đạo và khuynh đảo xã hội hài hòa.   

10 - Ðể biểu hiện khung cảnh tôn giáo ‘trăm hoa đua nở’ sau 1975, hoàn thành một tài liệu đa văn với hình ảnh về thực trạng các tôn giáo chính Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Cao Ðài, Hòa Hảo, Hồi giáo v.v. nhấn mạnh đến những điểm như:

-Số tín đồ các tôn giáo trước và sau 1975

            -Số tu sĩ trước và sau 1975

            -Số giáo đường trước và sau 1975

            -Số tài trợ ngoại quốc đã nhận được sau 1975

            -Số tu sĩ xuất ngoại, bao nhiêu người, bao nhiêu lần, đi đâu sau năm 1975...

            -Các trường tư, các cơ quan văn hóa, các cơ sở từ thiện do các tôn giáo quản trị được mở lại sau 1975.

Tài liệu thông tin này sẽ được phổ biến rộng rãi trong các môi trường như truyền thông hải ngoại lớn, các đại học, các cơ quan nghiên cứu chính trị văn hóa, các think tank, các Dân biểu, Nghị sĩ Quốc Hội những nước như Hoa Kỳ, Pháp, Ðức, Anh, Canada, Nhật, Poland, Mexico, Chile, Argentina, Ấn Độ, Sri Lanka, Burma, Thailand v.v., các cơ quan văn hóa giáo dục LHQ, các tòa Ðại Sứ và Lãnh Sự ngoại quốc ở Việt Nam...   

11 - Dịch quyển Tôn Giáo và Tổ Quốc - Những Vấn Đề Cấp Thiết ra tiếng Anh, Pháp, Ðức, Spain, Nga, Trung Quốc để phổ biến rộng rãi trong trong các nơi như trên. 

12 - Có thái độ minh bạch với chuyện ‘chào cờ, suy tôn, mặc niệm’, với hành động gây khó khăn hay ngán trở các hoạt động bang giao quốc tế, giao lưu văn hóa và ngoại thương của Việt Nam.  Theo dõi và định thái độ đối với các hoạt động chống Việt Nam núp sau chiêu bài tự do tôn giáo và nhân quyền ở Ðài Loan, Phi luật Tân, Paris, Vatican, Washington, California, Melbourne, Sydney, Praha, Warsaw v.v... 

13- Thiết lập những toán hộ niệm tiếp tay với Sơn Môn trong công tác hộ đạo vệ đời trên toàn quốc, mỗi Tỉnh quốc nội, cũng như mỗi Tiểu Bang, Tỉnh của những quốc gia hải ngoại có Phật tử Việt Nam định cư. 

NHÌN TỚI NHÌN LUI – MÙA TƯỞNG NIỆM 40 NĂM PHÁP NẠN

Tại ngoại quốc, trong năm qua, công việc có ý nghĩa đáng ghi nhớ nhất ở hải ngoại là phong trào kỷ niệm 40 pháp nạn 1963-2003 do HT Mãn Giác ở Los Angeles chủ trì.  

HT Mãn Giác quả đã khai thông một dòng thác lũ văn sử với một hành động có một không hai là đặt linh vị của HT Thiện Minh ngang với linh vị của Ngài Quảng Đức, những thánh tăng của phong trào nhập thế của Phật Giáo Việt Nam hiện đại.  Phong trào tưởng niệm 40 năm pháp nạn đã là hứng khởi cho một số tác phẩm như Hồ Sơ Phật Giáo 1962 do HT Mãn Giác sưu tập giới thiệu và ấn hành, Sáu Tháng Pháp Nạn 1963 hồi ký của Minh Không Vũ văn Mẫu, 1963-2003 Bốn Mươi Năm Nhìn Lại tuyển tập của tổ chức Giao Điểm do Hồng Quang chịu trách nhiệm, Tôn Giáo và Tổ Quốc - Những Vấn Đề Cấp Thiết của Nhóm Nghiên Cứu Sử Việt, Công Giáo Chính Sử của Trần chung Ngọc và Thực Chất Đạo Công Giáo và Các Đạo Chúa của Charlie Nguyễn.  Cũng trong chiều hướng này, có thể kể thêm hai tác phẩm nặng ký của sử gia Vũ ngự Chiêu là Ngàn Năm Soi Mặt và Thánh Chiến Chống Cộng và quyển Phồn Hoa Kinh của Hoàng Nguyên Nhuận.  Trong nước thì có Phật Giáo - Nang va Hoa của Cao Huy Thuần - kẻ đã phát pháo tiên khởi phong trào giải hoặc lịch sử và tôn giáo với quyển Giáo Sĩ Thừa Sai Và Chính Sách Thuộc Địa Của Pháp Tại Việt Nam (1857-1914) và Lê Cung với Phong Trào Phật Giáo Miền Nam Việt Nam Năm 1963 tái bản có bổ sung.  Đi trước mở đường cho phong trào tưởng niệm 40 năm nhập cuộc này là quyển Vietnamese Engaged Buddhism - The Struggle Movement 1963-1966 của Quán Như Phạm văn Minh.  Chưa kể những tác phẩm giải hoặc lịch sử tôn giáo dũng mãnh của Hoành Linh Đỗ Mậu, của Trần chung Ngọc, Bùi Kha, Nguyễn mạnh Quang, Đỗ hữu Tài, Trần văn Kha, Trần Nhu, Nguyễn Kết.  Chưa kể những công trình dịch thuật, sáng tác, nghiên cứu của Thái kim Lan, Nguyễn hữu Liêm, Phạm công Thiện, Đỗ Thuận Khiêm.  Chưa kể Phan tấn Hải, Lý Khôi Việt, Lý đại Nguyên, Bùi ngọc Đường, Trần quang Thuận đang cố thoát khỏi mê hồ trận Liên Tôn.  Nếu Làng Hồng của HT Nhất Hạnh có vẻ như hướng về một Phật giáo siêu quốc gia như Đại sư Suzuki trước đây, như Đat Lai Lạt Ma hôm nay thì nhóm Chuyển Luân, nhóm Giao Điểm lại cố bám lấy Việt Nam, để đào sâu và triển khai những quan hệ giữa Phật giáo với dân tộc, giữa Phật giáo với y báo và cộng nghiệp hiện tiền của đất nước hôm nay.  Trong một dịp hạnh ngộ giữa hai người bạn cố tri, HT Mãn Giác đã vui miệng hỏi HT Nhất Hạnh: Tại sao Hoa Sen Trong Biển Lửa không còn được liệt kê trong danh sách các tác phẩm cả tiếng Việt cũng như ngoại ngữ của Thầy?  Câu trả lời của HT Nhất Hạnh đã trở thành một công án: Tại vì người ta bỏ sót! 

Nếu hoàn cảnh Phật giáo trong nước được hanh thông hơn, có chủ đạo hơn, được điều hướng cụ thể hơn, nếu hoàn cảnh Phật giáo hải ngoại không bị ngán trở bởi thiểu số chấp danh chấp tướng, mị dân vì tham tài lợi và vô minh thế sự nên trúng kế ngoại bang và ngoại đạo, thì phải chăng hoạt động và đóng góp của các hàng Phật tử hải ngoại hẳn sẽ còn phong phú và cụ thể hơn nữa?  

Nhắc đến Phật giáo trong nước trong năm qua, thì phải nhắc đến Sư Bà Trí Hải. Đây là một mất mát lớn cho Phật tử, nhất là Phật tử có chút chữ nghĩa và ít nhiều hệ lụy với thời cuộc.  Sau năm 1975, Sư Bà cũng là một nạn nhân của cuồng vọng cải tạo xã hội chủ nghĩa của một số ông bà Mác-xít ngất ngơ.  Ra tù, Sư Bà tiếp tục Phật sự, thản nhiên như thể Sư Bà không hề gặp khổ nạn lao lý. Những ngày tù đày của Sư Bà không để lại trong tâm Sư Bà một vết bầm nào, cho nên những kẻ bán buôn thù hận không hề lợi dụng được Sư Bà.  Cùng với Thượng Tọa Trí Siêu Lê mạnh Thát, Sư Bà đã đóng góp những công trình biên khảo và dịch thuật xuất sắc cho nền Phật học Việt Nam khởi từ thập niên 70 tại Đại Học Vạn Hạnh. 

Sau hết, đã hẳn biến cố lớn nhất trong năm qua vẫn là chuyến ra Bắc vào Nam đầy tinh thần hòa hợp hòa giải của HT Huyền Quang.  Chuyến đi đó, cộng với việc chối từ chức vụ Đệ Tứ Tăng Thống mà người ta cố gán cho HT, đã xác quyết thế đứng của HT trong dòng lịch sử Phật giáo và lịch sử Việt Nam hiện đại. Thế đứng của một nhà Sư cố vượt lên trên những chấp ngã chấp tướng mà hoàn cảnh đã tạo ra với lời nhắn nhủ: Không có Phật giáo ‘thân chính’ cũng như ‘đối chính’, lại càng không có ‘quốc doanh’ cũng như ‘thống nhất’, chỉ có Phật giáo Việt Nam.  Những kẻ xem ra có thể có cơ duyên phù trợ và kế thế tinh thần đó trước tiên phải chăng chính là những kẻ từng kề cận thăng trầm bao nhiêu năm qua với HT Huyền Quang là HT Quảng Độ và TT Tuệ Sĩ?

Câu trả lời đương nhiên phải có trong mùa tưởng niệm Phật Đản 2005.

Chuyển Luân,

Ngày Trăng Tròn Tháng 6/2004.