Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 09/2004

Những phát hiện thú vị tại chùa Linh Mụ

Công trình trùng tu chùa Linh Mụ (hay còn gọi là Thiên Mụ) do Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, làm chủ đầu tư, khởi công cách đây hơn một năm, hiện đang được tiếp tục thi công các hạng mục quan trọng, trong đó có đình Hương Nguyện. Tại đây, các nhà nghiên cứu đã phát hiện một vấn đề khá lý thú... 

Theo đó, không biết từ bao giờ, ô thơ trên các bức liên ba đã được sắp xếp không đúng thứ tự. Đặc biệt hơn, trong khi triệt giải để thi công, các nhà chuyên môn còn phát hiện thêm, mặt ngoài của các ô thơ chữ Hán trên còn có những bài thơ chữ Hán khác, mà do để bảo vệ công trình nhà chùa đã dùng một lớp nhớt luyn quét lấp.

Theo nhà nghiên cứu Phạm Đức Thành Dũng, người trực tiếp nghiên cứu và đề xuất việc sắp xếp thứ tự các ô thơ trên các bức liên ba của đình Hương Nguyện, tại đây có 32 ô thơ chữ Hán được chạm khắc tinh tế, độc đáo (trình bày theo nguyên tắc xếp xuôi - ngược trái chiều nhau, trên cùng một bức) ở cả mặt trong lẫn mặt ngoài. Trong đó, 8 ô thơ nằm tách biệt ở khung liên ba trên là hai bài thơ Vân Sơn thắng tích và Linh Quán khánh vận, nằm trong chùm thơ Thần Kinh nhị thập cảnh của Vua Thiệu Trị, đã được sắp xếp rất mạch lạc và thứ tự từ phải sang trái. Riêng 24 ô thơ ở khung liên ba dưới, có 6 bài thơ thất ngôn bát cú (mặt trong) và 6 bài thơ thất ngôn bát cú (ở mặt ngoài). Đây là những bài thơ mà không biết từ khi nào tiền nhân đã sắp xếp sai thứ tự. Và ông Phạm Đức Thành Dũng đã đặt ra hai giả thiết: 1/ Có thể tiền nhân đã cố tình sắp xếp ngẫu nhiên để vấn thế (chơi chữ văn học); 2/ Do sai sót trong các lần trùng tu đình Hương Nguyện đã dẫn đến việc sắp xếp sai vị trí của các ô thơ. Giả thiết về khả năng vấn thế ngẫu nhiên, sau khi tính toán xác suất bằng phép giai thừa, ông Dũng cho biết rất khó xảy ra vì xác suất chỉ là 1 trên khoảng 862 tỉ tỉ lần. Đồng thời, đình này là một công trình gắn liền với nghi lễ, tôn giáo thuộc kiến trúc cung đình nên không thể có việc chơi chữ văn học ở đây.

Cùng với việc phát hiện ra các ô thơ được sắp xếp không đúng vị trí, tại công trường các nhà nghiên cứu còn phát hiện: tấm bát quái đồ đặt ngay vị trí trung tâm kết nối các vài kèo, hướng từ trên xuống cũng được đặt sai phương hướng (quẻ Càn nằm không đúng phương vua - phương Nam) và ngoài ra còn thiếu mất một quẻ và có hai quẻ trùng nhau. Trước đó, trong khi tách bóc các lớp màu vôi vữa trên các bức tường của chùa Linh Mụ, các họa sĩ cũng đã làm phát lộ ra "bản gốc" nhiều hoa văn, họa tiết được trang trí trên cửa tam quan, và các bức tường, bờ nóc... nhưng đã bị phủ lên rất nhiều lớp màu khác nhau. Thậm chí, ngay cả những bức họa rồng 5 móng cũng đã bị trám trét, hoặc đục phá. Giải pháp mà các nhà trùng tu lần này đã lựa chọn là để lại một số dấu vết hoa văn, họa tiết đã được làm xuất lộ để cho mọi người có thể hiểu được dấu ấn lịch sử mà di tích đã trải qua.

Trở lại vấn đề vị trí sắp xếp các ô thơ, sau khi phát hiện mặt ngoài cũng có các ô thơ được đặt rất lộn xộn, ông Phạm Đức Thành Dũng đặt vấn đề: Nếu sắp xếp mặt trong thành các bài thơ hoàn chỉnh mà mặt ngoài cũng phù hợp thì có thể đó là lời giải cho việc sắp xếp lại vị trí các ô thơ. Từ cách đặt vấn đề này, ông Dũng đã sắp hoàn chỉnh cả 12 bài thơ cả mặt trong lẫn mặt ngoài. Cũng cần nói thêm rằng, tất cả 14 bài thơ trên các bức liên ba của đình Hương Nguyện đều là thơ ngự chế (thơ do vua làm), trong đó có 2 bài thơ trong chùm thơ Thần Kinh nhị thập cảnh đã được nhận diện và một số bài khác trong tập Ngự đề danh thắng đô hội thi tập của Vua Thiệu Trị. Như vậy, nếu tìm ra các bài thơ còn lại còn lưu giữ trong các văn bản cổ để đối chiếu thì vấn đề sẽ được sáng tỏ.

Bùi Ngọc Long

Nguồn: http://www.thanhnien.com.vn/TinTuc/VanHoa/2004/9/14/29177/