Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 09/2004

BÓNG MA BIẾT ĂN BIẾT THỞ BIẾT YÊU THƯƠNG

(Tặng Nguyên Vũ, Phan Nhật Nam, Phạm Văn Liễu, Dương Hữu Chiêu và những người đã thật sự làm lính mà tôi biết.) 

Huỳnh Bất Hoặc

Sydney 23/8/2004.  Tham gia Đại Chiến 1914-1918 bên trời Âu, Úc đã có 61 ngàn binh sĩ tử trận.  Hôm nay, những người sống sót trở về chỉ còn 6, và dĩ nhiên họ đều trên 100 tuổi.  Họ là Gilbert Bennion 105 tuổi,  Evan Allen 104, Ted Smout 106, Peter Casserly 106, John Ross 105 và Marcel Caux 105.  Sáu chiến binh đại thọ đó giờ chỉ còn năm, Marcel Caux vừa bỏ đàn bay đi.  Marcel Caux là ai?  

Thế hệ của Bất Hoặc tôi, không ít thì nhiều ai cũng có thể đọc hoặc nghe qua quyển truyện Mặt Trận Miền Tây Vẫn Yên Tĩnh của nhà văn gốc Đức Erich Maria Remarque.  Nghe nói chuyện này cũng đã được quay thành phim nhưng tôi không được xem.  Remarque là một chiến binh thời Đại Chiến 1914-1918.  Remarque viết quyển Mặt Trận Miền Tây Vẫn Yên Tĩnh năm 1929, trong lúc Hitler đang chuẩn bị cướp chính quyền.  Nội dung phản chiến của cuốn truyện đã mang họa đến cho tác giả khi chính quyền Đức phát động chiến tranh.  Remarque bị tước quyền công dân và tống ra nước ngoài.  

Một trong những điều nhắc tôi nhớ về quyển Mặt Trận Miền Tây Vẫn Yên Tĩnh là cảnh một chiến binh Đức đang lâng lâng mơ màng sướng khoái ngồi đại tiện trên một két đạn lúc chiến trường tạm thời im lắng.  Phải chăng đó chính là thời điểm bi hài duy nhất giúp cho anh chiến binh này nghĩ rằng... mặt trận miền Tây vẫn yên tỉnh?  Nếu vậy thì phải nói là không chỉ người Việt mới biết thưởng thức cái hạnh phúc 'nhất Quận Công, nhì ỉa đồng' rồi.   

Đại chiến 1914-1918 là cuộc chiến đế quốc giữa một bên là Đức-Áo-Hung-Thổ Nhĩ Kỳ, một bên là Anh-Pháp-Nga và các chư hầu của hai phe trong đó có Úc.  Mặt trận miền Tây là nơi diễn ra những đợt tiến công của Đức Áo vào Tây Âu, chủ chốt là Pháp với những trận đẫm máu long trời lỡ đất còn được sử sách nhắc đến như Verdun, Somme, Marne, Ypres.  Mặt trận miền Tây nổi tiếng là cuộc chiến giao thông hào và là nơi mà thiết giáp và vũ khí hóa học lần đầu tiên được đem ra dùng.  Một số vương quốc đã sụm luôn vì cuộc chiến này, rõ ràng nhất là Nga.  Một năm trước khi cuộc chiến kết liễu, chế độ Nga Hoàng đã bị Lenin và các đồng chí 'thừa bại xông lên' dứt luôn.  Cuộc chiến giữa các đế quốc này đã làm cho 10 triệu người chết, và 20 triệu bị thương.  Đây là cuộc chiến đẫm máu điên cuồng đến độ có người gọi đó là 'cuộc chiến chấm dứt các cuộc chiến', nghĩa là làm người ta sẽ tởn tới già không dám nghĩ đến súng đạn nữa.  Ý nghĩ đó cũng chỉ là ảo giác. Bởi 21 năm sau, Tây Âu lại rủ nhau vào cuộc chém giết mới gọi là Đệ Nhị Thế Chiến hay chiến tranh 1939-1945 và liền sau đệ nhị thế chiến là chiến tranh Việt Nam trầm trầy trầm trật kéo dài ngót 30 năm.  

Trong cuộc chiến 1914-1918, Úc đã có mặt trong các trận lớn ở Flanders, Somme, Palestine, và nhất là Gallipoli.  Thời gian từ 2/1915 đến 6/1916, Anh muốn mở mặt trận tấn công Thổ nhĩ Kỳ từ eo biển Dardanelles để bắt tay với Nga làm thành thế trận đè bẹp Thổ.  Đầu cầu của mặt trận này là một bán đảo dài khoảng 75 km rộng 6 km có tên là Gallipoli được giao cho đoàn quân viễn chinh Úc chiếm giữ.  Gallipoli là địa ngục trần gian của đạo quân viễn chinh Úc, nơi họ đã  chịu nhiều tổn thất nặng nề và cay đắng nhất từ trước đến nay.   

Không biết vì mộng giang hồ hay vì mã thượng ham vui mà một thanh niên miền quê Úc đã khai gian tuổi từ 18 xuống còn 16 khi đáp lời kêu gọi tòng quân tăng viện cho chiến trường bên trời Âu.  Hắn được gửi đến những chiến trận đẫm máu nhất và ba lần bị thương trên đất Pháp.  Hai lần đầu năm 1916 và lần thứ ba năm 1918 trên chiến trường Villiers Bretonneux.  Một viên đạn phá bể đầu gối của hắn.  Hắn may mắn được chữa lành không phải cưa cụt, nhưng chân không còn co duỗi được nữa.  Hắn hồi hương và được xuất ngũ.  Trở lại đời sống dân sự, hắn đi xin trợ cấp thương phế binh thì nhân viên xã hội trả lời: Anh còn đứng được tại sao không đi làm mà phải xin trợ cấp?!   

Không biết người cựu chiến binh này có giải thích cho nhân viên xã hội biết mình còn đứng được nhưng đứng trơ thôi, không co giò lại được không, nhưng câu trả lời đó quả đã đổi đời hắn.  Thật vậy, tuy hắn không hề mơ tưởng những tuyên dương công trạng hào nhoáng giả tạo, tuy hắn không hề mong những tiếng hoan hô, những vòng hoa chiến thắng tưởng tượng, nhưng hắn vẫn có thể nghĩ ít ra thì mẫu quốc Anh cũng đã mắc nợ hắn, chính quyền Úc cũng đang mắc nợ hắn.  Cái nợ xương máu, cái nợ nước mắt và mồ hôi hắn đã đổ ra trong những giao thông hào nhầy nhụa bùn lầy và thịt xương của đồng đội cũng như của những những kẻ hắn được chỉ cho biết là kẻ thù.  Cái thằng cha nhân viên Bộ Cựu Chiến Binh hình như không thèm biết đến chuyện ấy, dương mắt nhìn hắn tội nghiệp như muốn nói: Mầy ngu ráng chịu!  Muốn ăn vạ thì tìm vua Anh và Thủ Tướng Úc mà đòi, đừng xớ rớ đứng đây quấy rầy tao, không cho tao ăn làm... Bầu trời chính nghĩa như đổ ập xuống đầu hắn.  Hắn cắn răng nín thở quyết chui ra khỏi đống gạch vụn của quá khứ vinh quang chiến trận và hắn trở thành một người khác.  Hắn quyết thoát xác, và đã thoát xác. 

Hắn về nhà, đào sâu chôn chặt cái quá khứ chiến binh oai hùng. Ngày đi trình diện nhập ngũ hắn tên Harold Katte.  Harold Katte đó đã chết, giờ chỉ còn Marcel Caux.  Hắn lập gia đình, lấy vợ đẻ con.  Ngót 80 năm hắn quyết dấu luôn tung tích không chỉ với xã hội, với chính quyền, mà cả với chính vợ con hắn.  Phải! 80 năm!  Kỳ cho đến một ngày, chính phủ Pháp truy ra tông tích hắn, mò ra tọa độ của hắn đến tưởng thưởng cho hắn cái huy chương cao quý nhất của Pháp là Bảo Quốc Huân Chương - La médaille de la légion d'honneur.  Chuyện ấy xảy ra năm 1998, nghĩa là ít ra cũng 80 năm sau ngày nhân viên Bộ Cựu Chiến Binh xáng vào mặt hắn câu nguyên văn: If you can still stand, Mr Caux, you don't need a pension, you can get a job. 

Cái Bảo Quốc Huân Chương của Pháp đã như một ánh đèn pha chiếu vào một người lính mai danh ẩn tích suốt 80 năm và đưa Marcel Caux vào vùng hào quang của một anh hùng dân tộc trong một nước đang cần anh hùng để chứng minh mình không phải chỉ là cái khoảnh outback quê mùa của Hoàng gia Anh hay một đồng minh tôm tép của đại cường Hoa Kỳ.  Và lúc này thì Marcel Caux đã 99 tuổi, trở thành một bảo vật quốc gia và chính thức gia nhập nhóm sáu người cuối cùng còn sống sót trong số các chiến binh Úc đã tham gia cuộc chiến 1914-1918.  

Quyết định của Pháp đã khiến cho gia đình, bè bạn, con cái của Marcl Caux và cả chính quyền trung ương cũng như địa phương đã tá hỏa tam tinh.  Bi hài nhất có lẽ là mẹ con Bà Caux.  Bà Caux đã qua đời và chắc chắn là trước khi từ giã chồng con, bà Caux không những không biết chồng mình là ai, mà chính tuổi thật của chồng bà cũng không biết.  Marcus de Caux, con trai ông kể rằng: Chúng tôi cứ ngẩn người ra.  Chúng tôi chẳng hề hay biết gì cả. Ông Tổng Lãnh Sự tuyên đọc thành tích chiến công của ông cụ và chúng tôi nghe như vịt nghe sấm.  Chúng tôi không hay biết và không nghi ngờ một chút gì về những chuyện đó cả. Nhất là những chuyện như chính bố anh kể ra... 

Marcel Caux cho biết trong mặt trận miền Tây, ông bị thương được săn sóc bình phục rồi lại được gởi ra mặt trận, mặt trận Somme.  Ông nói: Đúng rồi, đó là nơi tớ đã mất những thằng bạn thân, những đồng đội chân thật, những thằng bạn thật sự.  Phần đông họ là người Anh, nhưng đám đó đúng là những tay chịu chơi, chịu chơi hết mình.  Và họ đã gởi thây nơi chiến trận như thế nào?  Thông thường, chẳng ai chọn nghề chém giết, trừ trường hợp phải chém giết để tự vệ.  Marcel Caux gồng mình đi lính để rồi phải rơi vào cảnh mình không bắn nó thì nó độp  mình, anh hùng gì, cho nên ông đã dí dỏm kể thành tích oanh liệt của mình như sau: Chúng tớ gọi họ là đội lính Phổ - anh nào anh nấy cao to thấy mà ngán.  Giao thông hào đầy xác của họ.  Tớ chỉ là một thằng nhóc nặng trên dưới 50 kí.  Họ có thể đấm tớ một cú là bẹp dí.  Nhưng tớ cũng có cách gỡ huề - khẩu súng.  Marcel Caux gỡ huề được nhưng trên sáu mươi ngàn đồng đội của ông đã không may mắn thoát khỏi địa ngục Miền Tây như ông.  Ông bùi ngùi: Tôi nhớ mãi những người không trở về.  Nhiều lắm. 

Ngày đăng lính lên đường ra trận, Marcel Caux đã ôm ấp một giấc mộng hào hùng thắm tình đồng đội chiến hữu.  Và khi sáng mắt ra vì cú sốc đi xin trợ cấp cựu chiến binh, Marcel Caux đã quyết vùi chôn giấc mộng hào hùng đó, không phải dưới cái đống rác thực tế cuộc đời, nhưng là bằng một giấc mộng khác.  Giấc mộng của một kẻ không hề biết chiến tranh là gì.  Marcel Caux trở thành một bóng ma biết ăn, biết uống, biết thở, biết yêu thương.  Tám mươi năm ông sống với giấc mộng ấy cho đến ngày ông được cái Bảo Quốc Huân Chương như cái hỏa tiễn đẩy ông vào quỹ đạo vinh quang, Marcel Caux vẫn một mực chối từ mọi lời khen ngợi, mọi vinh thăng thù tiếp.  Ông tránh không nói về những ngày chinh chiến ở mặt trận miền Tây.  Hoặc có nói thì ông cũng chỉ khiêm tốn: Quý vị biết mà, chuyện xưa quá rồi, và lý do duy nhất tôi còn sống đến hôm nay là vì tôi vào lính lúc tôi mới 16 tuổi.  Không biết có phải ông muốn nói là ông thoát khỏi được địa ngục trần gian bên trời Âu vì thuở ấy ông trẻ người non dạ điếc không sợ súng, chứ chẳng phải tài ba anh hùng gì?  Mà nói cho cùng, tài ba anh hùng gì đối với một quân nhân ngậm đáng nuốt cay chịu thương vong vì hỏa lực bạn? Tài ba anh hùng gì đối với một quân nhân, thiên lôi chỉ đâu đánh đó?  Chiến sĩ anh hùng, nếu có, chính là những người biết tuân thượng lệnh, dù là lệnh của những bạo chúa, những kẻ độc tài, những vua bù nhìn, những tướng tá phường trò như Marcel Caux và những kẻ thù của ông trên mạt trận miền Tây.    

Vạn bất đắc dĩ phải xuất hiện và nhận mình từng là một chiến binh của mặt trận miền Tây máu lửa, thì Caux chỉ than thở: Thế chiến I đã làm tan nát đời tôi, chẳng phải chỉ vì tôi đã bị thương ba lần, mà còn vì đã làm tôi tởn tới già.  Cho nên ông dứt khoát: Thôi, tôi ớn cái loại thực tế ấy lắm rồi.  Không, không bao giờ nữa. 

Ba năm sau khi từ bóng tối vô danh bước ra ánh sáng vinh quang anh hùng của cả hai quốc gia Úc và Pháp, Marcel Caux mới chịu tham dự ngày Chiến Sĩ Trận Vong. Lúc đó Marcel Caux đã 102 tuổi. Thỉnh thoảng ông đến các trường học nói chuyện với học sinh và trước sau như một, ông luôn luôn cảnh giác học trò đừng có một ảo tưởng huy hoàng vinh quang nào về chiến tranh. Chiến tranh chỉ là phù phiếm. 

Đời mỗi người có lẽ cũng như hạt mầm. Có hạt sinh thành phù du của những 'cây' giá như hạt đậu xanh, hạt mè. Có hạt nở thành những đại thụ như bồ đề trên sân chùa rộn rịp, hay như tùng bách trên đầu non cô tịch thi gan với gió trăng một trăm, vài trăm năm. Phải chăng những kẻ từng trải qua bao nhiêu khó khăn lận đận nhọc nhằn gian khổ nhưng vẫn sống trơ trơ ngoài trăm tuổi như Marcel Caux là vì nguồn sinh lực của mỗi người là một kết tụ kỳ bí của trùng trùng duyên khởi, phải có những nhân duyên đặc biệt mới làm bật nguồn sinh lực kỳ bí đó ra để trở thành diệu dụng giúp người đó trường thọ?  Hiện Sinh chủ nghĩa gọi những nhân duyên đặc biệt đó là những hoàn cảnh giới hạn - situation limite.  Phải chăng hoàn cảnh giới hạn của Marcel Caux là những năm mút chỉ cà tha cận kề với cái chết trên mặt trận miền Tây, và cái quyết tâm dai dẳng suốt 80 năm không cho đời biết mình là ai?  Hoàn cảnh đặc biệt đó làm nẩy bật nguồn sinh lực kỳ bí đó và biến Marcel Caux thành một đại thụ thách thức với bệnh tật, với cái chết.    

Chiều Chủ Nhật 22/8/2004, con trai ông ghé Viện Dưỡng Lão thăm bố.  Nhâm nhi với bố hộp le-de, trò chuyện đôi điều rồi chia tay ra về.  Đêm đó, Marcel Caux lìa đời trong giấc ngủ cô tịch, lặng lẽ như một ngọn đèn cạn dầu.  

Còn lại gì từ Marcel Caux?  Còn lại gì đây qua 105 năm ăn, ngủ, thở, yêu thương, nhớ và quên, quên và nhớ?

Huỳnh Bất Hoặc.