Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 09/2004

POST CARD FROM WW

16/09/2004:Chữ với Nghĩa (2)

Tôi xin trở lại danh xưng các tôn giáo. Do lịch sử ‘một ngàn năm đô hộ giặc Tàu. Một trăm năm đô hộ giặc Tây’, việc phiên âm tiếng nói của người Việt bằng chữ Nôm và Quốc Ngữ, ngôn ngữ Việt đã pha lẫn nhiều ảnh hưởng. Tùy theo cái nhìn bi quan hay lạc quan, nửa ly đầy hay nửa ly cạn, có nhiều người than phiền là ảnh hưởng của Hán Việt quá nhiều, hay ca ngợi nhờ Hán ngữ mà ngôn ngữ Việt Nam trở nên phong phú. Tuy nhiên lạc quan hay bi quan, dòng đời vẫn tiếp tục và văn hóa sinh động, trong đó có ngôn ngữ, nghĩa là tiếp tục thay đổi, dù có một số người quên nguyên tắc vô thường, ‘ngồi lại bên cầu thương dĩ vãng!’ Điều nghịch lý là chấp nhận thay đổi, nhưng thay đổi trên căn bản nào? 

Trở lại danh xưng Công Giáo. Chu Văn Trình dã có một bài phân tích tinh vi, đầy đủ và đủ sức thu phục về vấn đề này, tôi chỉ muốn nói vài ý chính.  Đào Duy Anh gọi là Gia Tô Giáo, cách phiên âm của các nhà Nho từ Christ. Có nhiều người phiên âm chữ này là Ky Tô, Cơ Đốc. Theo tôi một danh xung trung lập nhất là Đạo Thiên Chúa, Người sáng lập ra đạo Phật là…Phật thì người sáng lập ra đạo Ky Tô là Chúa thì gọi là Đạo Chúa. Cũng thế chúng ta gọi là Đạo Khổng, Đạo Lão, Đạo Bà La Môn. Gần đây có nhiều học giả gọi Ca tô La Mã, vì Ky Tô còn phân ra Đạo Do Thái, Chính Thống và cả trăm nhánh Tin Lành khác nhau. Chính danh là Đạo Chúa, hay lịch sự hơn là Đạo Thiên Chúa. Tôi mới đọc một sách biên khảo gần đây do Viện Tôn Giáo, ông phó ban tôn giáo Trung Ương gọi là Đạo Thiên Chúa Giáo!  Thay vì in bìa lại, nhà xuất bản tôn giáo để y chang, chỉ dán một mẫu đính chính nhỏ! Cái khó nhiều khi bó cái khôn. Cứ nghĩ là các quan chức trong ban tôn giáo ngồi chễm chệ kiểm duyệt các sách tôn giáo mà rùng mình. Anh Charlie Chấn gần đây viết một bài nói với ‘trí thức ngoài Công Giáo’ về danh xưng Công Giáo. Tôi tuy xem anh Charlie Chấn như Thầy, nhưng vẫn thấy bài anh chưa đủ thuyết phục. Không phài anh em ‘trí thức’ Phật Tử ai cũng ‘nhất trí’. Anh Hoàng Nguyên Nhuận vẫn muốn gọi là Công Giáo- một cái tên gắn liền với chủ nghĩa thực dân và chế độ Ngô Đình Diệm, nhằm cải đạo dân Việt Nam thành dân Nam Mỹ hay Phi Luật Tân. Các anh Nguyễn Mạnh Quang và Trần Chung Ngọc gọi là Ca tô La Mã. Ai muốn gọi gì thì gọi, tôi nhất định vẫn không đồng ý với chữ Công Giáo trịch thượng xem các đạo khác ngoài Thiên Chúa là vô đạo. 

Tuy nhiên chánh sách xâm nhập văn hóa này không phải là không hiệu nghiệm. Trong một chùa lớn ở Sydney, mấy năm trước tôi thấy một biểu ngữ do một số các em gia đình Phật Tử kẻ “Mừng Phật Giáng Sinh”. Phật từ đâu mà ‘giáng’ sinh? Trái với Jesus, Phật từ chối nguồn gốc siêu việt, cho mình nhiều lắm chỉ là ‘Thầy’ của các loài hữu tình hay vô tình ở cõi ‘Thiên Nhân’. Trình độ Phật Pháp kém cỏi như vậy, chắc cũng do ảnh hưởng của một huynh trưởng gia đình Phật Tử ở Úc, cấp Dũng, cứ đòi người khác phải đối xử với mình ngang hàng …với Thượng Toạ ( lại thượng toạ, thượng thủ, pháp sư!) Không ai lấy làm lạ là một số các em trong gia đình Phật Tử tuyên bố ‘đạo nào cũng như đạo nào’, lập gia đình và lấy tên thánh. Đó là trường hợp thiếu học hỏi  giáo lý hay là những kẻ nằm vùng? Nếu ông cựu phó viện trưởng viên đại học Vạn Hạnh vào tù ca ngợi chúa Giê-Su (chúng tôi thêm chữ Ma ở cuối!) thì chuyện huynh trưởng GĐPT nằm vùng cũng có thể xảy ra. Khi Thầy Thanh Từ sắp đến thăm Úc, có một ‘phật tử’ viết báo chống đối vì nghĩ là thấy Thanh Từ ‘quốc doanh’, xưng pháp danh là ‘Diệu Không’ (xin lỗi Sư Bà), một phật tử ‘ngoan đạo’. Dấu đầu lòi đuôi, thường chúng ta chỉ xưng là Phật Tử ‘thuần thành’, không ai nói ‘ngoan đạo’. Đứng là bọn nằm vùng, sư tử trùng tìm mọi cách thực sư tử nhục. Tôi cũng đọc lời tựa trong một quyển kinh do một Hoà Thượng Colorado, giảng cho phật tử nghe về ‘linh hồn’ đầu thai vào một kiếp khác, và nhắc nhở phật tử càng cúng Hoà Thượng càng nhiều, càng sớm lên ‘nát bàn’. Phải chi em phật tử thơ ngây, cho Hoà Thượng sàm sỡ, ‘linh hồn’ em chắc cũng đã sớm lên nát bàn. Dùng chữ kiểu này, cho thấy sức học của Hoà Thượng chưa đến hàng sơ cấp, hay là Hoà Thượng Phony! 

Có một lần nữa tôi thấy một số phật tử, hay ‘nói chữ’. Viết lời chia buồn, chúc cho hương linh sớm lên cõi “vĩnh hằng”. Cõi vĩnh hằng ở đâu? Không ai chịu nghĩ, vĩnh hằng chỉ có trong thế giới của Plato và nước chúa vĩnh hằng chỉ là cái trò bịp trong 2 ngàn năm lịch sử triết học Tây Phương!  Nguyên tắc vô thường, vô ngã ở đâu mà dùng chữ rặc mùi ‘Cha nhà thờ’!  

Một chuyện nữa là các từ Hán Việt trong đạo Phật. Đạo hữu Minh Chi có viết bài về chuyện Việt Hoá trong khi dịch kinh điển rất cảm động và chân xác. Tuy nhiên đạo hữu nói chữ nào đã thành Việt Nam lâu đời, ai cũng hiểu thì không cần thay đổi nữa. Thầy Nhất Hạnh cũng cố gắng trong nỗ lực này, gọi Phật bằng Bụt, đổi Quan Thế Âm Bồ Tát (cấu trúc Trung Quốc) thành Bồ Tát Quan Thế Âm (cấu trúc Việt). Tôi không thấy để Bồ Tát trước hay sau có ảnh hưởng gì quan trọng. Tuy nhiên khi dùng chữ Bụt, mở cửa cho những chú giải vô bổ và nguy hiểm. Cái đám học giả Giê Su (Ma) nghiên cứu Phật (Nguyễn Văn Trung, Thiện Cảm và Phan Thiết và ‘nhà nghiên cứu’ Nguyễn Gia Kiểng) muốn hạ giá Phật thành Bụt (một thứ thần linh trong văn hóa dân gian- như trong chuyện Tấm Cám). Nghĩa là Phật chỉ là thứ thần cây đa, thần đá cục!  

Dùng từ ngữ vì không chịu tu, không chịu học, giờ tu ít hơn giờ bay, hay là giọng điệu của những con sư tử trùng?    

01/09/2004: Chữ với nghĩa (1)

Hôm trước tôi thấy tựa sách Let Mots, bản tiếng Anh, của Jean-Paul Sartre trong nhà sách ở Sydney. Tôi ngần ngừ định mua vì các tác phẩm loại này đã mê hoặc tôi từ thời kỳ tôi chưa đến tuổi tam thập nhi lập. Đó là thời kỳ của những tác phẩm đầy vẻ nghịch lý như chữ nghĩa chống chữ nghĩa, văn chương chống văn chương, triết lý phản triết lý. Cách nói này lúc đó là một cái ‘mốt’ không thể thiếu được của đám thanh niên háo thắng như chúng tôi. Dĩ nhiên chỉ có mấy ông thầy đi Tây về, có tiền mua mấy quyển sách này về, còn chúng tôi chỉ ngóng mỏ, ăn mấy miếng cơm nhai lại của các vị thầy của mình. Đó là lý do tại sao tôi vẫn còn thèm, ngần ngừ muốn mua. Cuối cùng tôi quyết định bỏ đi vì biết với những công việc định làm, tôi sẽ không có thì giờ đọc. Một phần là đã qua tuổi tri thiên mạng, hiểu biết thêm về triết lý Đông phương, khiến tôi thấy thái độ ham của ngoại, chê đồ nhà là thái độ trẻ con. Cách nói kiểu nghịch lý trong Thiền không thiếu gì và chính người Tây phương mê Thiền vì cách nói nghịch lý này. Công án tiếng vỗ của một bàn tay đã trở nên quen thuộc với văn nghệ sĩ trí thức và có cả một tác phẩm dùng công án này làm tựa. Cũng giống như đứa con cùng tử trong kinh Pháp Hoa, nhiều người trong chúng ta có viên ngọc quý trong túi áo mà không biết! 

Cả ba nguồn Triết Đông đều có thái độ tương tự như nhau về ngôn ngữ. Khổng Tử từng nói ‘Thiên hà ngôn tai, tứ thời hành yên, vạn vật sinh yên’. Cả đời chỉ lo chính danh để giữ giềng mối kỹ cương xã hội, cuối cùng Khổng Tử chán ngán ‘Dư dục vô ngôn’, sau khi đã ‘tập đại thành’ tư tưởng ngày xưa thành một triết lý có ảnh hưởng đến hầu hết các nước châu Á. Lão Tử thì quyết liệt ngay từ câu đầu của Đạo Đức Kinh ‘Danh khả danh phi thường danh, vô danh thiên địa chi thủy, hữu danh vạn vật chi mẫu’. Nhưng đến Phật thì thái độ đối với ngôn ngữ rất rõ ràng. Gần cuối đời thấy đệ tử của mình có thể lấy lời kinh làm khởi điểm tranh chấp, Phật dạy: ‘Bốn mươi chín năm nay ta có nói lời nào đâu!’ Ngôn ngữ’ hay cả con đường hành đạo, chỉ là cái bè qua sông, và chưa có một giáo chủ nào dám tuyên bố một câu thách thức như thế này: ‘Chánh pháp nếu cần phải bỏ nữa là phi pháp’. Nếu con đường hành đạo chỉ đưa đến đau khổ, là đi ngược lại với tinh thần đạo Phật. Đạo Phật chỉ có một hương vị duy nhất, vị giải thoát. Giải thoát khỏi cái gì? Đau khổ. Mấy Tổ từ Ca Diếp đến Huệ Năng giữ đúng nội dung của đạo Phật: Bất lập văn tự - Giáo ngoại biệt truyền. Cho nên cách nói văn chương phản văn chương, triết lý phản triết có gì mới và hấp dẫn đâu! 

Trên bình diện ta bà, có nhiều trường hợp tôi đọc những chữ rất trái tai, thấy những điều rất gai mắt. Trái với truyền thống Đông phương, truyền thống Ky-Tô, nhất là Thiên Chúa giáo, ôm chặt lấy chữ nghĩa. Thượng Đế là Ngôi Lời, do đó có thái độ giải thích thánh kinh của họ bằng nghĩa đen, xem các sự kiện trong thánh kinh là sự thật. Như con người được tạo ra từ hình ảnh của Thượng Đế từ 6 ngàn năm trước. Đức Mẹ còn trinh dù đã sinh con. Thay vì biến Chúa thành một hình ảnh siêu việt, các tín đồ Vatican chỉ cố gắng chứng minh là Chúa có thực bằng xương bằng thịt! Thái độ cố chấp này đưa đến đầu óc cuồng tín, ngu dân và biến tôn giáo thành một thứ lòng tin lụn vụn với những hệ luận bi hài như chống ngừa thai, phá thai, chống kế hoạch hóa sinh sản, gần đây cấm không được làm bánh thánh mà không có chất gluten của lúa mì và gần đây đức Mẹ chảy..dầu như mấy linh mục lưu manh và lừa đảo ở Queensland. 

Tôi không muốn bàn về tín lý, đạo ai nấy tin. Tuy nhiên cách dùng chữ Ngôi Blời (Chữ của de Rhodes) ngạo ngược quá, không thể không lên tiếng. 

Ví dụ như chữ đạo. Mấy đức Hố Nai Hố Bò gặp người lạ nào cũng hỏi: ‘Anh có đạo không?’ Đạo đây có nghĩa là Ky-Tô giáo, đã hẳn. Nghĩa là những ai không theo Ky-Tô giáo đều vô đạo cả! Người có đầu óc bình thường lẽ ra phải hỏi: “Anh theo đạo nào?” Có một người bạn từ trong nước qua, đem cho tôi tạp chí Công Giáo và Dân Tộc, tôi nghĩ tên tạp chí có gì không ổn. Thứ nhất là từ hồi Pháp thuộc qua chế độ Ngô Đình Diệm, đạo Thiên Chúa mong muốn tất cả mọi người cải đạo và Thiên Chúa trở thành quốc giáo, nên tự nhận là ‘Công giáo”. Chỉ chưa đầy 8% dân số là đòi làm công giáo! Mấy đạo khác đều là Tư Giáo cả! Hết theo Tây đến theo Mỹ (Tổng Giám Mục Nguyễn Văn Bình phụ họa việc Mỹ bỏ bom Hà Nội đến khi Miền Bắc trở về thời đại đồ đá cũ, như lời tuyên bố của Tướng LeMay). Khi Trung Quốc đòi dạy Việt Nam một bài học, các đám ‘Công giáo’ ở quốc ngoại vỗ tay reo hò: “làm tới nữa đi, chỉ còn 2 tiếng đồng hồ là tới thủ đô Hà Nội!’ Cái đám ‘công giáo’ này tìm mọi cách phá việc bỏ cấm vận. Thù đảng Cộng Sản thì còn hiểu được đi. Còn dân chúng bình thường ở Việt Nam thì sao? Dân tộc chỗ nào? Bắt chước Holden Caufield, độc giả cho phép tôi ..xài tiếng Anh ‘my ass’.  

Khổng Tử ngoài mặt xã hội thì vận động chính danh, về mặt bản thân thì cổ võ cho tu thân. Còn tín đồ ‘Công giáo’ Việt Nam, theo Anh Hoàng Nguyên Nhuận có lần phân tích, gọi các linh mục là Cha và các linh mục ngoại quốc là Cố. Từ Giám Mục trở lên là Đức cả. Trong các tôn giáo Đông Phương chỉ có một mình Phật hay Khổng Tử được gọi là Đức. Cả Lão Tử cũng chỉ mới được gọi bằng tên. Dân Việt Nam gọi người khác là Đức khi nào muốn giễu cợt. Trừ Đức Thánh Trần theo lối gọi của một phái Tiên Thiên Thánh giáo. Giới bình dân thời VNCH, nói đến ‘đức thánh Trần’ có nghĩa là tương đương với 500 đồng.  

Cứ tưởng tượng một cuộc đối thoại giữa một Cha Nhà Thờ với bố mẹ đẻ của mình: 

Cha Nhà Thờ (Cha Giả): Thưa cha, nhân dịp rảnh việc mục vụ con ghé về thăm cha.

Cha (Thiệt): Nhờ hồng ân Thiên Chúa, hôm nay cha về thăm chúng con. Cụ Cố có mạnh khoẻ không?

Cha nhà thờ (Cha giả) Cụ Cố vẫn mạnh khoẻ. 

Đúng là

Sinh con rồi mới sinh cha

Sinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông. 

Luân thường đạo lý đều đổi ngược cả! 

Quý vị còn nhớ Nguyện gia Kiểng, em ruột Nguyễn gia Hiến, xuất thân Hố Nai Hố Bò,  viết cuốn Tổ Quốc Ăn Năn. Nguyễn gia Kiểng bảo tổ quốc - và nhân dân Việt Nam - phải ăn năn hối lỗi vì khi đạo Thiên Chúa theo gót thực dân vào chiếm Việt Nam, triều đình, sĩ phu và dân chúng không chịu đứng xếp hàng vỗ tay, chào đón thực dân và mấy ‘cụ’ Cố Đạo. Thiên Chúa đem ‘tin mừng’ và ánh sáng văn minh đến mà dân ta lại quyết liệt cự tuyệt. Vậy là nhân dân Việt Nam và tổ quốc Việt Nam bị Pháp đô hộ là phải quá rồi và phải tam bộ nhất bái qua Vatican để ăn năn hối lỗi với Đức Thánh Cha - lại Đức lại Cha! Nguyễn gia Kiểng mạt sát sĩ phu Việt Nam là tồi hèn vì sĩ phu Việt Nam dám tổ chức Văn Thân và Cần Vương, bình Tây sát Tả. Đồng bào gốc Hố Nai Hố Bò chưa quên được cái thù sát tả đó cũng là điều dễ hiểu thôi. Tổng Giám Mục Tutu đã ‘cám ơn’ đạo Ky-Tô khi nói: ‘Lúc đầu chúng tôi có đất đai tài sản, các ông có Thánh Kinh. Cuối cùng chúng tôi có Thánh Kinh, các ông chiếm cả đất đai và tài sản của dân Nam Phi!’ Còn ánh sáng văn minh, khoa học? Qua các nước Nam Mỹ La Tinh hay Phi Luật Tân mà nói chuyện văn minh khoa học! Qua thế kỷ thứ 21 mà một số đông vẫn chưa có nước sạch để uống! 

Lần sau có ai hỏi ‘anh có đạo không?’ Tôi sẽ trả lời “có chứ, đạo làm người’. Đâu như những người không biết đến đạo làm người, kêu cha bằng con, kêu con bằng cha, kêu người ngoại quốc bằng cụ Cố. Đó mới có thể bị tố là vô đạo.