Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 09/2004

Kerry và Độc chất da cam

 Jamie Reno, Michael Isikoff và Evan Thomas

Sương mù thời gian: Chất da cam bao phủ Đồng bằng sông Cửu Long vào cuối thập niên 1960s.  Trung úy John F. Kerry từng đóng quân ở đó.  Binh lính của ông đối phó ra sao — và Kerry nghĩ gì về sự tiếp xúc của ông với độc chất

 8/3/2004 – Những chiếc tàu cao tốc đi tuần trên sông (tiếng Anh gọi là Swift Boats), giống như chiếc tàu mà John Kerry từng chỉ huy, đang thả neo.  Núp trong bụi rậm bên bờ những nhánh sông thuộc sông Cửu Long, chiếc tàu có thể trở thành đối tượng của đối phương nổ súng và pháo kích bất cứ lúc nào, trước khi lính Mĩ có thể nã súng chống trả.  Giới quân sự Mĩ tìm cách ứng phó với tình thế bằng cách rải hàng triệu tấn thuốc khai hoang trong những nơi mà đối phương trú ẩn.  Mike Medeiros, người từng phục vụ cùng đơn vị với John Kerry, nhớ lại: "Họ chỉ nói cho chúng tôi hay là họ sẽ rải một hóa chất để hủy diệt bụi rậm."  "Nó giống như là một quang cảnh trên cung trăng... Mình chỉ thấy thân cây trơ trụi khắp nơi.  Dường như họ sử dụng một chất gì rất khủng khiếp."

Khi được hỏi về sự kiện này, một số binh lính dưới quyền chỉ huy của Kerry không nhớ mình bị rải độc chất lên người, hay thấy máy bay hay trực thăng rải thuốc khai quang.  Nhưng các đơn vị tuần giang khác gần tàu của Kerry cho biết họ có thấy.  Tuy nhiên, tất cả những người được hỏi, kể cả Kerry, đều nhìn nhận rằng họ chiến đấu trong một môi trường hết sức độc hại.  Kerry cho biết: "Chúng tôi biết rằng họ dùng thuốc khai quang, ít ra là tôi biết họ dùng thuốc khai quang, bởi vì hóa chất này có mặt chung quanh chúng tôi,"  Wade Sanders, một cựu chiến binh Mĩ cùng phục vụ trong tàu tuần giang, nhưng khác đơn vị với Kerry, cho biết thêm "Chúng tôi thường thấy những chiếc máy bay vận tải C-130s bay trên đầu chúng tôi — họ bay thấp trên sông và rải hóa chất lên người chúng tôi."  Sanders cho biết thêm: "Gió thổi làm phủ những hóa chất này bay vào người chúng tôi.  Nhưng họ không nói cho chúng tôi biết đó là hóa chất gì.  Chúng tôi thì nghĩ đó là những thuốc diệt muỗi."  Cái "hóa chất" đó chính là Agent Orange, tức chất độc màu da cam, mà bây giờ chúng ta biết là một trong những chất độc hại nhất trong các hóa chất. "Chúng tôi từng tắm trên sông," Sanders nói thêm. "Chất màu da cam có mặt khắp nơi, chung quanh chúng tôi, nhưng chẳng ai nói cho chúng tôi biết là đừng tắm sông." Qua nhiều năm sau này, Sanders nói, ông và John Kerry "đã có nhiều thảo luận về việc chúng tôi bị phơi nhiễm độc chất da cam."

Trong những bình luận đầu tiên của John Kerry về kinh nghiệm của ông với độc chất da cam, ông cho biết, "Tôi không nghĩ tôi thấy chất da cam nhiều như Sanders từng thấy, nhưng tôi nhìn thấy một số, và tôi biết chúng tôi từng tắm sông ... Đó chỉ là cuộc sống tự nhiên trên tàu vào thời đó ở đó.  Đó là thực tế."  Nhưng Kerry nói, "Tôi thực sự chưa bao giờ nghĩ về [độc chất da cam] ... Tôi không nghĩ đến nó bằng cảm nhận cá nhân."

Chất màu da cam là một trong những thảm họa trong cuộc chiến Việt Nam.  Độc chất có thể đã giết chết hay gây nên bệnh tật như ung thư và các hội chứng tâm thần cho hàng ngàn cựu chiến binh Mĩ (đó là chưa kể nhiều người Việt Nam nữa).  Chính phủ Mĩ đã từng tắm cho đồng bằng sông Cửu Long bằng độc chất, và nay đang thức tỉnh với mối nguy hại của chính sách đó.  Bộ trưởng thương binh xã hội Anthony J. Principi nói " Môi trường độc hại của chiến trường có thể là yếu tố chí tử như bị thương bằng đạn, chúng ta học được bài học chua cay qua độc chất da cam." Đô đốc Elmo Zumwalt, vị tư lệnh hải quân từng ra lệnh rải độc chất trên Đồng bằng sông Cửu Long trước kia, nay trở thành một chiến sĩ xung phong trong việc đấu tranh cho cựu chiến binh được bồi thường vì phơi nhiễm độc chất.  Khi con trai của Zumwalt, cũng như John Kerry, tức từng phục vụ trong một tàu tuần giang, chết vì ung thư lymphoma vào năm 1988 ở độ tuổi 42, Đô đốc Zumwalt cho rằng độc chất da cam đã giết con ông.  Kerry, người của hành động hơn là chữ nghĩa, đương đầu với thảm nạn cá nhân bằng cách riêng của ông.  Tình trạng sức khỏe của Kerry đang trở thành một trái banh chính trị.  Là người chịu đựng khắc khổ, và thường là người cô đơn, John Kerry chắc chắn sẽ đối phó với vấn đề này êm xuôi.  Trong một phỏng vấn Kerry dành cho NEWSWEEK, giọng nói ông trầm tỉnh và không hề tỏ ra lo sợ.

Là một thượng nghị sĩ, Kerry từng dành ra nhiều năm đấu tranh giúp đỡ cựu chiến binh Mĩ bị bệnh ung thư, tâm thần, và bệnh da và các bệnh khác mà y học chứng minh cho thấy do phơi nhiễm độc chất da cam mà ra.  Năm 1991, ông là người bảo trợ dự luật bồi thường chiến tranh cho các cựu chiến binh.  Nhờ dự luật này, đến nay có khoảng 10,000 cựu chiến binh Mĩ hưởng trợ cấp lên đến $2.300 mỗi tháng.  Gần đây Kerry cố gắng – nhưng không thành công – giúp đỡ Tommy (Trees) Forrest, người từng phục vụ trong các tàu tuần giang trong cùng khu vực với Kerry khi còn ở Việt Nam, để hưởng trợ cấp vì ung thư thận.  Kerry viết một lá thư đề ngày 25/6/2003 cho Bộ thương binh xã hội như sau: "Cá nhân tôi từng chứng kiến cảnh rải độc chất da cam.  Tôi xác nhận rằng Thomas G. Forrest và bất cứ ai trong vùng đó đều bị phơi nhiễm độc chất da cam."  Trong cùng ngày, Kerry viết một lá thư khác xác nhận cho một những người bạn thân thiết của ông, Giles Whitcomb, một sĩ quan tình báo hải quân từng phục vụ chung với Kerry trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.  Năm ngoái Giles Whitcomb chết vì ung thư lymphoma.

Chính Kerry cũng bị ung thư tiền liệt tuyến, và đã qua một ca giải phẫu thành công.  Có phải độc chất da cam là yếu tố gây nên ung thư cho ông?  Hay là Kerry vẫn còn đang trong tình trạng có nguy cơ bị ung thư vì ông từng phơi nhiễm độc chất?  "Tôi đoán, và tôi vẫn đoán rằng, cái ung thư mà tôi bị là do di truyền mà ra.  Bây giờ thì tôi không có ung thư nữa.  Sức khỏe tôi hoàn toàn tốt, và tôi chẳng quan tâm gì đến ung thư nữa." Cha của Kerry chết vì ung thư tiền liệt tuyến ở độ tuổi 85, và các bác sĩ thường nghĩ rằng các yếu tố di truyền gây nên ung thư tiền liệt tuyến.  Khoảng 1 trong 6 đàn ông Mĩ bị ung thư tiền liệt tuyến; và khoảng 25% trường hợp ung thư tuổi từ 55 đến 64 (năm nay Kerry 60 tuổi).  

Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những bệnh mà Bộ thương binh xã hội đồng ý có liên hệ với độc chất da cam.  Năm 1996, Bộ thương binh xã hội bắt đầu bồi thường cho bất cứ cựu chiến binh nào bị ung thư tiền liệt tuyến nếu họ chứng minh được mình từng bị phơi nhiễm dioxin.  Tuy John Kerry nằm trong diện này, nhưng ông không muốn nhận trợ cấp từ chính phủ vì ông là triệu phú! 

Tiến sĩ David Tollerud, người từng phụ trách nhiều nghiên cứu về tác hại của độc chất da cam do chính phủ tài trợ, cho biết không có cách nào để biết tình trạng sức khỏe của Kerry hay của bất cứ cựu chiến binh nào nếu không biết được họ bị phơi nhiễm độc chất như thế nào và phơi nhiễm trực tiếp hay gián tiếp.  Một nhóm nghiên cứu từ Đại học Columbia đã phát triển một phần mềm vi tính có thể dùng trong việc ước tính mức độ phơi nhiễm cho từng cá nhân dựa vào hồ sơ phục vụ trong quân đội.  Nếu muốn làm một thẩm định như thế cho Kerry, tiến sĩ Jeanne Stellman nói "chúng ta cần phải có nhật kí tàu tuần giang mà ông từng chỉ huy".  Tiến sĩ Stellman cho biết sự kiện ông Kerry từng đóng quân tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long là một chỉ số đáng kể, bởi vì "đó là vùng từng bị rải độc chất nặng nhất, nhất là trong thời gian từ 1968 đến 1969."  Mặt khác, Stellman dè dặt nói thêm rằng, đứng về mặt xác suất mà nói, xác suất Kerry bị ám sát còn cao hơn là xác suất Kerry chết vì độc chất.

Bằng chứng về mức độ nhiễm độc chất da cam của John Kerry vẫn chưa rõ ràng.  Jim Wasser là phó thuyền trưởng cho Kerry hồi tưởng rằng ông từng thấy độc chất da cam rải từ xa, chứ không rải như mưa trực tiếp [xuống binh lính].  Còn Tommy (Trees) Forrest thì nhớ lại "Họ bay trên đầu chúng tôi và rải hóa chất như sương mù.  Điều không may là chúng tôi ăn cá được người Việt bắt từ các nguồn sông này.  Chúng ta nhặt củi và nướng cá bị nhiễm độc chất da cam.  Chúng tôi tắm nước sông, và độc chất da cam chứa dioxin thì không hòa tan trong nước."  Kerry hồi tưởng lại: "Tôi không nhớ chắc một sự kiện cụ thể nào mà mình bị tắm độc chất, nhưng tôi nhớ rõ những gì họ làm lúc đó."

Một số người từng phục vụ với Kerry trong thời chiến tin rằng ông ta bị ám ảnh vì độc chất da cam.  Nhà sử học Douglas Brinkley nhớ có lần nhận một cú phôn từ Kerry vào tháng 12 vừa qua (sau khi ông vừa đọc xong bản nháp cuốn sách mới nhất của ông "Tour of Duty: John Kerry and the Vietnam War.")  Một trong những phê bình mà Kerry nói cho ông biết là Brinkley không viết đầy đủ về độc chất da cam.  Brinkley suy luận rằng Kerry chịu ảnh hưởng từ những câu chuyện của các cựu chiến binh về tác hại của độc chất da cam.  Kerry đặc biệt xúc động trước cái chết của Giles Whitcomb, một đồng môn của Kerry và là một cựu sinh viên của Đại học Harvard.  Kerry nói: "Những tác hại khủng khiếp của chất màu da cam chỉ mới bắt đầu xuất hiện.  Khi Kerry nói đến vấn đề này, ông hoàn toàn để cho cảm tình chi phối".  

Kerry từ chối rằng ông suy nghĩ ủ ê về chuyện độc chất da cam.  Ông chưa cho công bố hồ sơ sức khỏe cá nhân của ông, nhưng ông hứa sẽ công bố nay mai: "Tôi sẽ vui lòng cho bác sĩ tôi làm một cái gì đó ... Tôi mới vừa khám sức khỏe ba tuần trước đây.  Máu của tôi hoàn toàn tốt."  Bác sĩ của John Kerry là Patrick Walsh (bác sĩ trưởng niệu khoa tại Đại học Johns Hopkins) cho NEWSWEEK biết "không thấy có dấu hiệu ung thư gì từ kết quả tái khám của John Kerry," và ông tin rằng Kerry đã chinh phục xong ung thư tuyến tiền liệt.  Kerry cho biết thêm, "Bác sĩ của tôi nói rằng nguy cơ bị bất cứ bệnh nào của tôi rất thấp so với những người cùng tuổi, bời vì tôi có một trái tim của một lực sĩ chạy maratông và huyết áp của một lực sĩ điền kinh, và tôi hoàn toàn khỏe mạnh."  Thế còn những lưu tâm về độc chất da cam làm cho ông bệnh thì sao?  Kerry nói "Tôi không có gì phải quan tâm.  Tôi không sống với độc chất.  Tôi cảm thấy rất tự tin và đó là cảm giác mà tôi có.  Tôi không thể giải thích được.  Nhưng đó là cảm giác của tôi."

Nguyễn Văn Tuấn trích dịch từ bài viết “Kerry and Agent Orange” đăng trên Tạp chí Newsweek, số ra ngày 8/3/2003.   

Phỏng vấn John Kerry 

Michael Isikoff

John Kerry nói về cuộc chiến độc chất da cam và cảm tưởng của ông về chiến đấu trong các chiến trường bị nhiễm độc.  

Độc chất da cam là một đề tài ruột của John Kerry trong suốt sự nghiệp làm thượng nghị sĩ của ông.  Nhưng cho đến nay, chưa bao giờ Kerry nói về kinh nghiệm và cảm nghĩ của cá nhân ông về độc chất da cam.  Sau đây là trích vài đoạn trong bài trả lời phỏng vấn mà John Kerry dành cho Michael Isikoff, phóng viên của Tạp chí Newsweek: 

NEWSWEEK: Thời đó, ông cảm nhận về độc chất da cam như thế nào?

KERRY: Trong những chuyến công tác đầu tiên của tôi ở một vùng có tên là Rừng Sát, phía nam Sài Gòn — Trời ơi, toàn bộ cây lá chung quanh đều trơ trụi.  Đó là vùng mà các tàu tuần giang đi lại Sài Gòn. Và các vùng lân cận cũng trơ trụi như thế.  Thật tình mà nói, tôi không nghĩ đến lần thứ hai.  Không, lúc đó thì không.  Nhưng khi chúng tôi trở về đây và chúng tôi mới biết về độc chất da cam ...

NEWSWEEK: Tôi muốn đọc cho ông một đoạn văn của Wade Sanders để hỏi thêm về suy nghĩ của ông. "Phơi nhiễm độc chất da cam là một phần trong đời sống của những ai phục vụ trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.  Khi John và tôi còn trong Sư đoàn Duyên hải 13 tôi gặp anh ta trong nhiều cuộc đột kích.  Chúng tôi đều bị nhiễm độc chất. Chúng tôi tắm sông.  Trực thăng bay trên đầu chúng tôi và rải độc chất. Chúng tôi thì nghĩ đó chỉ là thuốc diệt muỗi.  Họ thực sự chẳng nói cho chúng tôi biết.  Không ai nói cho chúng tôi hay đó là một độc chất."

KERRY:  Đúng như thế.  Tôi không nghĩ là mình thấy nhiều như anh ta thấy nhưng tôi thấy một vài lần và chúng tôi quả từng tắm sông bị tẩm độc chất.  Đó là cuộc sống tự nhiên trên tàu lúc đó.  Tôi đã nghĩ nhiều về vấn đề này và nghĩ đến tác hại của nó trên con người, trên các cựu chiến binh ... Đó là lí do tại sao tôi rất quan tâm đến độc chất da cam.

NEWSWEEK: Ông còn nhớ những trực thăng rải độc chất ở Đồng bằng sông Cưu Long khi ông còn đóng quân ở đó không?

KERRY: Kí ức của tôi là những đợt hành quân bằng trực thăng hơn là độc chất da cam, nhưng nên nhớ rằng kí ức của mỗi người là kí ức cá nhân.  Lúc đó chúng tôi đóng quân tại đó hàng tháng, mỗi lần hành quân kéo dài từ 4 đến 5 ngày, và chúng tôi từng đi qua những vùng bị khai hoang nhiều lần.  Đó là những đợt hành quân thường xuyên và chúng tôi cũng chẳng suy nghĩ nhiều về điều đó.  Tôi không nghĩ về độc chất da cam đứng trên quan điểm cá nhân.

NEWSWEEK: Tại sao ông nghĩ như thế? 

KERRY: Đó là cách tôi cảm nhận.  Tôi không phải là người ngồi một chỗ mà suy nghĩ, mãi mãi lưu tâm.  Một số người cho rằng họ bị ung thư vì độc chất da cam.  Một số người khác thì còn nghi ngờ hay đơn giản là không biết.  Không có cách gì để chứng minh một cách dứt khoát, tôi không nghĩ như thế.  Còn tôi thì tin rằng trường hợp ung thư của tôi là do di truyền mà ra.  Nhưng nó không còn nữa.  Tôi đang có sức khỏe tốt và tôi không còn quan tâm đến nó nữa.  Tôi cảm thấy có phúc và may mắn.  Nhưng tôi quan tâm cho nhiều người khác.  Có rất nhiều cựu chiến binh bị ung thư và con họ bị dị tật, và họ cũng rất quan tâm đến độc chất da cam.  Cuộc tranh đấu của tôi luôn luôn đảm bảo mọi người nhận được trợ cấp và ghi nhận xứng đáng với công trạng của họ.

NEWSWEEK:  Còn vấn đề công bố hồ sơ sức khỏe cá nhân của ông thì sao?

KERRY: Tôi hoàn toàn vui lòng cho bác sĩ của tôi công bố hồ sơ sức khỏe của tôi.  Tôi mới vừa khám sức khỏe ba tuần trước đây.  Máu của tôi hoàn toàn tốt." 

NEWSWEEK:  Vậy là ông có ý định công bố hồ sơ sức khỏe của ông? 

KERRY: Thì tôi chắc chắn sẽ công bố một bản tóm tắt.  Tôi đã công bố trong cuộc vận động của tôi rồi.  Bác sĩ của tôi cho tôi biết rằng nguy cơ bị bất cứ bệnh nào của tôi rất thấp so với những người cùng tuổi, bời vì tôi có một trái tim của một lực sĩ chạy maratông và huyết áp của một lực sĩ điền kinh, và tôi hoàn toàn khỏe mạnh.

NEWSWEEK: Ông có quan tâm gì về các loại ung thư được xem là có liên hệ với độc chất da cam?

KERRY: Tôi không có gì phải quan tâm.  Tôi không sống với độc chất.  Tôi cảm thấy rất tự tin và đó là cảm giác mà tôi có.  Tôi không thể giải thích được.  Nhưng đó là cảm giác của tôi.