|
Chiến tranh trên sự học (*)
Robert Fisk
Thời trước, người Mông Cổ khi vào Baghdad họ cho tiêu hủy sách Iraq trên sông
Tigris và biến nước sông thành màu đen. Ngày nay, quân Mông Cổ hiện đại ưa
chuộng tiêu hủy thầy cô giáo và sách vở Iraq.
Kể từ ngày đoàn quân Anh-Mĩ xâm lăng Iraq, có ít nhất 13 nhà khoa bảng thuộc
Trường đại học Baghdad và không biết bao nhiêu thầy cô giáo khác trên khắp nước
Iraq đă bị giết chết. Nhiều giáo sư sử, khoa trưởng, và học giả Ả Rập đă trở
thành nạn nhân của cuộc chiến và nạn nhân của tri thức. Chỉ 6 tuần trước đây
một sự kiện hầu như không báo chí nào tường thuật: một nữ khoa trưởng khoa luật
thuộc thành phố Mosul bị chặt đầu ngay trên giường ngủ của bà. Chồng bà cũng
chịu chung số phận thê thảm.
Nhưng đoàn quân Mông Cổ hiện đại là ai? Đó là một điều bí ẩn. Sinh viên bất
măn? Không phải. Những người săn lùng đảng viên Đảng Baath? (Nên nhớ phần lớn
các khoa trưởng đại học đều bị bắt buộc tham gia Đảng Baath của Saddam
Hussein). Nhưng trong những giáo sư bị giết không một ai mang thẻ đảng Baath
cả.
Ngay cả cựu hiệu trưởng Đại học Baghdad, Bác sĩ Mohamed Arawi (một nhà giải
phẫu), bị bắn chết năm ngoái được xem là người cấp tiến và nhân đạo. Nhưng giới
giáo sư đại học Iraq ngày nay canh chừng rất cẩn thận khuôn cửa và cả sinh viên
của họ. Không ai có thể trách họ. Tiến sĩ Sabri al-Bayatiy thuộc khoa địa lí
bị bắn chết chỉ một tháng trước đây, ngay phía ngoài hành lang giảng đường và
ngay trước mặt hàng chục sinh viên. Tất cả sinh viên có mặt đều biết kẻ sát
nhân, nhưng chẳng ai dám thốt ra một chữ.
Chỉ cần nói chuyện với vài giáo sư khác tôi lại biết thêm nhiều trường hợp đáng
thương khác. Tiến sĩ Nafa Aboud thuộc khoa ngôn ngữ Ả Rập bị giết chết chỉ 2
tháng trước đây. Tiến sĩ Hissam Sharif thuộc khoa lịch sử trong khi đang ngồi
trước cửa nhà riêng bị một kẻ lạ mặt bắn chết cùng với hai bạn của ông. Khoảng
11 tháng trước đó, Tiến sĩ Falah al-Dulaimi, phụ tá khoa trưởng Đại học
Mustansariya (Baghdad) bị bắn chết ngay tại văn pḥng ông.
Nhưng ai là thủ phạm? Một số giáo sư tại Baghdad nghi có một phong trào nhằm
tước lột hệ thống khoa bảng và giới trí thức Iraq. Khi đoàn quân xâm lăng Anh –
Mĩ vào Baghdad họ tiêu hủy Thư viện Koran, một thư viện quốc gia, và ăn cắp các
hiện vật khảo cổ trong thư viện.
Một giáo sư nói: "Có lẽ người Kuwait họ muốn trả thù cho những hành động tàn phá
của chúng ta hồi năm 1991". Ông nói tiếp: "Có lẽ người Do Thái đang thực thi
chính sách tàn phá hệ thống tri thức Iraq".
Tại thành phố Nasiriyah (miền Nam Iraq), có nhiều khoa trưởng nhận những thư đe
dọa, những thư này ra lệnh họ phải rời Iraq ngay. Một giáo sư trong đại học đă
bị giết chết. Khoa trưởng trường luật Mosul cũng bị ám sát chết tháng qua, và
cái chết của bà làm cho nhiều người kinh tởm. Bà đang ngủ với chồng trên
giường, họ đến lặng lẻ bắn chết cả hai, rồi chặt đầu cả hai.
Nạn nhân phần lớn là giáo sư của hai phân khoa nhân văn và khoa học. Tiến sĩ
Abdul-Latif al-Maya trong khi đang làm việc tại Đại học Baghdad bị giết tại tư
gia. Tháng Tư vừa qua, Giáo sư Wajih Mahjoub bị giết chết khi quân Mĩ tiến vào
Baghdad. Trước đó, ông tuyên bố rằng ông không có ǵ để sợ, v́ ông là y sĩ và
chưa từng làm hại ai. Thế nhưng kẻ sát nhân tự nhận là bệnh nhân ông vào pḥng
mạch và bắn chết ông tại pḥng làm việc.
Sáng hôm qua, tôi ghé thăm một khoa nhân văn tại một đại học ở Baghdad, nhưng
văn pḥng đóng cửa kín mít và chẳng có giáo sư hay sinh viên nào ở đó. Văn
pḥng mỗi giáo sư đều bị niêm khóa với dấu hiệu của cảnh sát.
Nguyễn Văn kược dịch
từ bài “War on Learning” của Robert Fisk,
đăng trên tờ The Independent số ra ngày 14 tháng 7 năm 2004.
|
