Cố thi sĩ Đoàn Văn Cừ
Thi sĩ đem Tết Việt vào thơ
|
|
|
Cố thi sĩ Đoàn Văn Cừ |
Nhà thơ Đoàn Văn Cừ, hội viên Hội Nhà văn VN -
tác giả của những bài thơ viết theo lối miêu tả hiện thực đồng quê, nhất là
những bài miêu tả ngày Tết ở miền quê Bắc bộ - đă từ trần lúc 17g15 ngày
27.6.2004 tại quê nhà Nam Định, đại thọ 92 tuổi.
Nhà thơ Đoàn Văn Cừ sinh ngày 25.11.1913 tại Nam Lợi, huyện Nam Ninh, tỉnh Nam
Định. Đoàn Văn Cừ c̣n có bút danh khác: Kẻ sĩ, Cư sĩ Nam Hà. Trước Cách mạng
tháng Tám, Đoàn Văn Cừ dạy học, ông đă tham gia phong trào công nhân Nhà máy sợi
Nam Định (1936). Sau cách mạng tham gia Hội đồng Nhân dân tỉnh (1946). Năm 1948
ông ṭng quân, tham gia kháng chiến kháng chiến chống Pháp (làm công tác văn
nghệ, phiên dịch, công tác địch vận Liên khu III). Từ 1959, ông là cán bộ biên
tập NXB Phổ Thông (Bộ Văn hóa). Năm 1974 công tác tại Ủy ban Mặt trận Tổ quốc
huyện Nam Ninh (Hà Nam Ninh). Từ 1971, ông là Ủy viên BCH Hội Văn nghệ Hà Nam
Ninh.
Tác phẩm đă xuất bản: Thôn ca I (1944), Thơ lửa (in chung, 1947), Việt Nam huy
hoàng (1948), Trần Hưng Đạo anh hùng dân tộc (1958), Thôn ca II (1960), Dọc
đường xuân (1979), Đường về quê mẹ (1987), Tuyển tập Đoàn Văn Cừ (1992)…
Nhà thơ Đoàn Văn Cừ đă nhận: Giải thưởng Văn học Nguyễn Khuyến hạng B (không có
hạng A) của Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Nam Ninh, 1985. Giải thưởng Nhà nước về Văn
học Nghệ thuật đợt 1 năm 2001.
Nhà thơ đă tự nói về ḿnh, về thơ ca: “Ngót 60 năm cầm bút, tôi chỉ có một
ước mơ khiêm tốn:
Trong thơ góp một đường cày
Nước non gieo hạt mong ngày nở hoa.
Trước cách mạng, tôi làm thơ nhằm mục đích t́m hiểu phong tục, tập quán, đời
sống người nông dân lao động thời Pháp thuộc c̣n mang đậm dấu vết sinh hoạt
người Việt cổ. Sau Cách mạng, có hoài băo xây dựng trên trang thơ mô h́nh một
làng quê Việt Nam kiểu mới, văn minh, giàu đẹp, hiện đại…
Sở trường về lối thơ miêu tả hiện thực đồng quê: tả cảnh, tả chân kết hợp suy
tư, tưởng tượng, lăng mạn. Một lối thơ nhiều màu sắc, h́nh ảnh, h́nh tượng, nang
các tính chất dân tộc và hiện đại, hiện thực và lăng mạn, b́nh dân và trí tuệ,
phổ cập và nâng cao (Chùm thơ hai câu Suy tư, báo Nhân dân 13.8.1995).
Mới đây, trong một bức thư vĩnh biệt, ông như đă tiên đoán được cái ngày ra đi: "Cừ chuẩn bị chuyến du lịch không trở về. Muôn vàn tạ ơn người tri kỷ. Nợ văn chương c̣n trả tới mai sau. Vĩnh biệt. Đoàn Văn Cừ. Ngày 03.6.2004". Th́ đến ngày 27.6.2004, ông đă trở về sau một hành tŕnh văn chương và hưởng đại thọ ở tuổi 92.
Hoài Thanh b́nh thơ ông rằng: "Những h́nh ảnh cuộc đời Việt Nam xưa c̣n lưu lại trong thời nay chẳng bao lâu sẽ mất hết. Nếu ta không gấp gấp ghi chép th́ rồi chẳng c̣n biết t́m kiếm vào đâu". Và Hoài Thanh bảo: "Nghĩ đến Đoàn Văn Cừ là tôi lại nghĩ đến Tết...".
GIÁP NGUYỄN
Trích từ trang web Người Viễn xứ
CHỢ TẾT
Dải mây trắng đỏ ḷm trên
đỉnh núi,
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết.
Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc;
Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon.
Vài cụ già chống gậy bước lom khom,
Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ,
Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ.
Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu.
Con ḅ vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau.
Sương trắng dỏ đầu cành như giọt sữa
Tia nắng tía nhảy hoài trong ruộng lúa.
Núi uốn ḿnh trong chiếc áo the xanh.
Đồi thoa son nằm dưới ánh b́nh minh.
Người mua bán ra vào đầy cổng chợ.
Con trâu đứng vờ dim hai mất ngủ,
Để lắng nghe người khách nói bô bô.
Anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đôi bồ,
T́m đến chỗ đông người ngồi dở bán.
Một thầy khoá g̣ lưng trên tấm phản,
Tay mài nghiên hí hoáy viết thơ xuân.
Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm,
Miệng nhầm dọc vài hàng câu đối đỏ.
Bà cụ lăo bán hàng bên miếu cổ,
Nước thời gian gội tóc trắng phau phau.
Chú hoa man đầu chít chiếc khăn nâu,
Ngồi xếp lại đống vàng trên mặt chiếu.
Áo cụ lư bị người chen sấn kéo.
Khăn trên đầu đương chít cũng tung ra.
ĐOÀN VĂN CỪ