Về bộ cổ vật "độc bản" tại bảo tàng Cà Mau

Có thể nói, cổ vật khai quật từ các tàu đắm ở Cà Mau vô cùng lớn về số lượng và phong phú về mẫu mã. Trong số đó, Bảo tàng Cà Mau được giữ  một bộ độc bản gồm 750 món. 

Từ năm 1985 đến nay Việt Nam đã tiến hành khai quật trục vớt ở biển Đông năm tàu đắm cổ (có niên đại từ thế kỷ 15 đến thế kỷ l8) nhưng số lượng cổ vật khai quật trong tàu cổ Cà Mau lớn nhất, với gần 132 nghìn hiện vật (kể cả gần 33 nghìn cổ vật thu hồi của ngư dân Bình Thuận đã khai thác trái phép trước đó) cùng 671 giỏ đựng mảnh vỡ. 

Cổ vật ở tàu Cà Mau phong phú hơn hẳn các tàu ở Đà Nẵng, Bình Thuận, Bà Rịa - Vũng Tàu, Kiên Giang... Tỉnh Cà Mau được Nhà nước cho giữ lại 924 món, mỗi món hai tiêu bản. Đặc biệt, Bảo tàng Cà Mau được độc quyền giữ bộ độc bản gồm 748 món mà theo Tiến sĩ Nguyễn Đình Chiến (Bảo tàng Lịch sử Việt Nam - Trưởng ban khai quật) các cổ vật (gốm sứ) này có cùng niên đại đời vua Ung Chính (Yongzheng) nhà Thanh (từ năm 1723 đến năm 1735).  

Bộ độc bản gồm 17 chủng loại (bát, tô đĩa, ấm - chén trà, bình, lọ hũ, hộp, tượng), chủ yếu là sứ hoa lam (sứ men trắng vẽ hoa mầu lam và men ngọc) với hơn 600 mẫu. Riêng bộ đĩa đã có gần 200 mẫu (không trùng nhau) và vô cùng phong phú về kiểu dáng, kích cỡ (tròn, ô van, đa giác, lá đề, lá sen, hình chữ thập, chữ T, miệng trơn, miệng có múi, răng...) với hàng trăm mẫu tranh: hoa, lá, tuồng tích, điển tích, phong cảnh, hươu nai, đào, mai, cúc, tùng... Trong nhóm đĩa đại, đường kính miệng (dm) loại lớn nhất tới 38,27 cm, nhóm đĩa tiểu dm nhỏ nhất 7 cm. Loại trung có dm từ 11 đến 20 cm chiếm số lượng nhiều nhất.  

Bình, thì có bình tròn, bình hộp vuông, bình đựng rượu, bình sữa, loại có quai, vòi, miệng loe, miệng túm, có nắp, không nắp, hoa văn trơn, hoa văn đắp nổi... có cả bình đựng dế đá - một môn chơi mà vua quan thời đó rất thích. Các bộ bình trà, hũ, âu, tĩnh, lọ... cũng khá phong phú về kích cỡ, kiểu dáng, hoa văn. Có những loại có kích thước và chiều cao lớn, theo kiểu dáng châu Âu (do người phương Tây đặt làm, dễ nhận ra nhất là bình đựng sữa và đĩa có vẽ phong cảnh của Hà Lan). 

Cũng trong bộ độc bản này có những cổ vật rất hiếm, lạ như: khay trà, tượng cóc, kỳ lân, thỏ, khỉ, tượng thiếu nữ, tượng hài nhi, tượng ông bà, tượng người cưỡi ngựa, cưỡi trâu (nghé)... bằng gốm sứ men mầu (lam, xanh rêu, vàng, trắng, ngọc bích...). 

Các loại khay trà, ống bút, nghiên mực, bô nhổ, hộp có nắp đựng đồ trang sức, muỗng ăn... cũng thật là độc đáo trong đó có cả các vật dụng của thủy thủ, gia đình thủy thủ và người phục vụ trên tàu, như lư hương, trâm cài tóc, khóa, triện đồng, đèn, bùa hộ mệnh bằng đá... 

So với các tàu đắm trước đó thì cổ vật khai quật từ các tàu đắm Cà Mau lớn bội về số lượng, phong phú hơn nhiều về mẫu vật và giá trị thương mại thực tế cũng lớn hơn nhiều lần. Riêng bộ độc bản ở Bảo tàng Cà Mau thì giới chuyên môn cũng chưa ai định giá là bao nhiêu triệu USD nhưng chắc chắn là lớn. Đó là chưa kể về các giá trị nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên Bảo tàng Cà Mau hiện vẫn chưa có chỗ, nơi trưng bày để khách tham quan xa gần được tận mắt một lần chiêm ngưỡng.

PHẠM ANH HOAN

Theo Tiền phong

http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=43&sub=80&article=10043