Cách xác định bạn và thù của Mĩ  (*)

 Noam Chomsky

Mỗi vị tổng thống có lòng tự trọng đều có một học thuyết hay chủ trương gắn liền với tên tuổi của họ. Nguyên lí căn bản của Bush con là Mĩ phải quét sạch tất cả những tàn dư ma quỉ trên thế giới.  Tổng thống Bush tuyên bố như thế ngay sau khi biến cố 9/11 xảy ra.

Một trách nhiệm đặc biệt của Bush là tiến hành cuộc chiến chống khủng bố, với  hệ luận là bất cứ nhà nước nào chứa chấp những tên khủng bố thì nhà nước đó sẽ được xem là nhà nước khủng bố.

Chúng ta hãy đặt một câu hỏi đơn giản:  Nếu chúng ta tiếp nhận chính sách của Bush một cách nghiêm chỉnh, thì hậu quả sẽ như thế nào?  Chúng ta sẽ dội bom và xâm lược các nhà nước chứa chấp bọn khủng bố? 

Hoa Kì là quốc gia chứa chấp nhiều tên khủng bố trên thế giới mà hành động của chúng chỉ có thể nói là tội phạm chiến tranh.  Sự hiện diện của những tên khủng bố này trên đất Mĩ làm cho chính sách của Bush có vấn đề.

Thử xem xét trường hợp Cuban Five, những người Cuba bị kết tội gián điệp tại Tòa án Miami vào năm 2001.  

Để hiểu rõ trường hợp này, từng là sự kiện làm cho thế giới phản đối, chúng ta phải nhìn vào lịch sử nhớp nhúa trong mối quan hệ Mĩ - Cuba (bỏ qua chính sách cấm vận dã man mà Mĩ đã áp dụng cho Cuba hàng mấy thập niên nay).

Từ năm 1959, Hoa Kì từng tiến hành nhiều cuộc khủng bố lớn nhỏ, tấn công vào Cuba, kể cả sự kiện Vịnh con Heo và các kế hoạch kì quái nhằm ám sát Castro.  Trên danh nghĩa, những hành động khủng bố tấn công trực tiếp vào Cuba đã chấm dứt từ cuối thập niên 70s.  Nhưng trên thực tế thì khác hẳn.

Năm 1989, Tổng thống Bush cha tha tội cho Orlando Bosch, một trong những tên khủng bố khét tiếng nhất trong các vụ khủng bố chống Cuba.  Bosch từng bị tố cáo là người đạo diễn cho việc đặt bom trên chuyến bay của Hãng hàng không Cuba vào năm 1976.  Bộ công lí Mĩ (Justice Department) không cho Bosch định cư trên đất Mĩ vì họ cho rằng nền an ninh của Mĩ sẽ bị ảnh hưởng, và uy tín của Mĩ trên trường quốc tế cũng bị ảnh hưởng vì chẳng ai sẽ nghe Mĩ kêu gọi chống khủng bố trong khi Mĩ lại chứa chấp khủng bố.  Tuy nhiên, Bush cha lấy quyền tổng thống bác bỏ phán xét của Bộ công lí và cho Bosh định cư trên đất Mĩ.

Khi biết rằng Mĩ cho Bosch định cư, các tình báo Cuba bèn tìm cách xâm nhập vào các mạng lưới chống Cuba nằm trên đất Mĩ.  Năm 1998, một phái đoàn FBI cao cấp được gửi đến Havana.  Ở Havana, phái đoàn này được cung cấp tài liệu (hàng ngàn trang) và hàng trăm giờ phỏng vấn về các hành động khủng bố được tổ chức và tiến hành từ các mạng lưới chống Cuba tại bang Florida.

Phản ứng của FBI là bắt giam những người đã cung cấp họ thông tin, kể cả nhóm tình báo 5 người mà sau này được biết đến như là nhóm Cuban Five.

Sau đó là một phiên tòa Kangaroo.  Nhóm Cuban Five bị kết tội làm gián điệp và phạt tù.  Người cầm đầu nhóm này, Gerardo Hernandez, hiện đang kháng án.

Cùng lúc, những người FBI và Bộ công lí xem kà những tên khủng bố nguy hiểm sống phây phây trên đất Mĩ và tiếp tục tổ chức, tiến hành các âm mưu khủng bố khác.

Trong danh sách những tên “khủng bố tại gia” (terrorists-in-residence) tại Mĩ còn có Emmanuel Constant từ Haiti.  Constant còn có biệt danh là Toto, một tên cầm đầu một nhóm bán quân sự trong thời Duvalier.  Constant là sáng lập viên của tổ chức FRAPH (Mặt trận Tiến bộ Haiti), một nhóm dân quân từng tiến hành nhiều đợt khủng bố vào thập niên 1990s dưới chế độ quân phiệt đã lật đổ Tổng thống Jean-Bertrand Aristide.  Theo nhiều nguồn tin gần đây, Constant đang sống tại Queens, N.Y.

Hoa Kì từ chối yêu cầu của chính phủ Haiti dẫn độ Constant về Haiti.  Không ai biết rõ lí do từ chối, nhưng người ta suy đoán rằng Mĩ sợ Constant sẽ tiết lộ những liên hệ giữa Washington và chế độ quân phiệt Haiti từng giết khoảng 4,000 đến 5,000 người Haiti, mà trong đó, nhóm dân quân của Constant là những tên tiên phong trong chiến dịch giết người.

Nên nhớ rằng những tên lưu manh cầm đầu nhóm lật đổ tổng thống Aristide cũng chính là những tên khủng bố trong nhóm FRAPH.

Đối với Hoa Kì, Cuba là mối quan tâm hàng đầu tại miền tây bán cầu.  Một tài liệu mật năm 1964 từ Bộ ngoại giao mới được tiết lộ nhận định rằng Fidel Castro là một đe dọa cho Mĩ, bởi vì sự hiện diện của Castro là thể hiện sự thành công trong sự thách thức nước Mĩ, và một thách thức như thế sẽ làm cho uy thế của Mĩ trong vùng bị giảm.  Mĩ không thể nào tha thứ cho bất cứ ai dám thách thức Mĩ. 

Venezuela ngày nay là một thách thức với Mĩ.  Một bài báo trên tờ Wall Street Journal cho biết, "Fidel Castro đã tìm được một kẻ nối nghiệp để làm cho chính sách của Mĩ trật đường rầy, người đó là tổng thống Hugo Chavez của Venezuela."  

Nguyên là tháng Hai vừa qua, Venezuela yêu cầu Mĩ dẫn độ hai cựu sĩ quan Venezuela đang xin tị nạn tại Mĩ.  Hai người này từng tham dự vào một cuộc đảo chính quân sự do chính phủ Bush yểm trợ.  Nhưng cuộc đảo chính không thành, và hai tên này tìm đường vượt biên sang Miami xin tị nạn.   

Lịch sử Mĩ cũng ghi nhận vài vụ “thách thức” như thế.  Chẳng hạn như nổi nóng trước sự kiện Pháp nắm giữ New Orleans, Thomas Jefferson lên án Pháp vì dám tỏ "thái độ thách thức Mĩ".  Jefferson cảnh cáo rằng Pháp sẽ phải nhận lấy hậu quả lâu dài về sự thách thức đó.

Jefferson tuyên bố rằng trước sự thách thức của Pháp chúng ta (Mĩ) phải liên minh với Anh và các nước thuộc Anh, tức sẵn sàng quay 180 độ thái độ trước đó của Mĩ với Anh.   

Nhờ vào cuộc đấu tranh giải phóng Haiti năm 1804, sự thách thức của Pháp cuối cùng cũng chấm dứt.  Nhưng qua các sự thật lịch sử này chúng ta thấy cái nguyên lí chỉ đạo của Mĩ trong việc xác định bạn thù là dựa trên nền tảng của cái gọi là “thách thức”.  Ai dám thách thức Mĩ là kẻ thù của Mĩ; ai không dám là bạn của Mĩ.

(*) Nguyễn Văn lược dịch từ “How America Determines Friends and Foes” của Noam Chomsky, đăng trên tờ The Toronto Star, số ra ngày 14 tháng Ba, 2004.