Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 05/2004

Ngòi bút và khẩu súng

BOB WOODWARD LẠI QUẬY!

Anthony Darlic 

Tháng 11/2002, để đánh dấu 100 ngày hoạt động của nội các G.W. Bush kể từ khi xảy ra vụ 11/9, Bob Woodward đã cho ra mắt cuốn Bush At War, vẽ lên hình ảnh gần như vô địch của TT Bush rực sáng giữa đám quần thần thân cận như Phó TT Cheney, BT Quốc Phòng Rumsfeld, Ngoại Trưởng Powell, Giám Đốc CIA Tenet, Cố Vấn ANQG Rice say sưa với hào khí quyết sắp lại bàn cờ quyền lực thế giới quanh cái trục Hoa Kỳ.

Tháng Tư/2004, để đánh dấu 1 năm ngày liên quân tiến vào Baghdad lật đổ Saddam Hussein, Bob Woodward lại cho ra một quyển sách nữa, quyển Plan of Attack.  Đây là quyển sách đang làm cho Tòa Bạch Ốc bấn gan bấn ruột vì đúng 30 năm trước, Bob Woodward chính là một trong hai người ký giả đầu tiên phanh phui vụ Watergate khiến cho TT Nixon thân bại danh liệt. Người kia là Carl Bernstein. 

Liệu quyển Plan of Attack sẽ có một tác dụng tương tự đối với Bush Tiểu Tử không? Đó là câu hỏi Anthony Darlic muốn tự mình hỏi Bob Woodward. Đáng tiếc là quyển Plan of Attack chưa đến Úc, và dĩ nhiên là Anthony chưa được đọc trọn vẹn, chỉ trừ một vài trích đoạn trên tờ The Washington Post mà Bob Woodward là phụ tá chủ bút.  Cho nên, Anthony Darlic đành phải tạm thời tìm câu trả lời qua bài phỏng vấn chính Bob Woodward của Gwen Ifill. Bài phỏng vấn này đã được phát hình hôm 21/4/04 trong chương trình NewsHour của Jim Lehrer trên đài PBS của Hoa Kỳ.

Với vốn liếng tiếng Việt ăn đong của mình, Anthony Darlic sẽ ráng hết sức làm cho bài dịch này bớt tối tăm chừng nào hay chừng ấy, xin độc giả lượng tình hỉ xả…

*

*    *

GWEN IFILL (GI): -Thưa quý khán giả, trong quyển Plan of Attack, Bob Woodward kể rằng TT Bush đã chỉ thị cho BT Quốc Phòng Donal Rumsfeld bí mật thảo kế hoạch tấn công Iraq chỉ 72 ngày sau vụ 11/9 và gần hai năm sau khi những quả bom đầu tiên rơi xuống Baghdad. Giám Đốc CIA Tenet quả quyết  Iraq có WMD là cái chắc và SH có thể bỏ mạng ngay trong những giờ phút đầu súng nổ. Phó TT Cheney là con diều hâu chúa cho Ngoại Trưởng Powell là kẻ thọc gậy bánh xe…Những điều Woodward viết trong sách đều được bảo chứng bằng 75 cuộc phỏng vấn các nhân vật hữu trách có ghi âm và những lần trao đổi trực tiếp với TT Bush và BT Rumsfeld kéo dài hằng giờ. Bob hiện đang có mặt trong phòng phát hình…. Chào Bob.

Bob Woodward (BW): -Cám ơn cô.

GI: -Làm sao mà nội các của TT Bush một lần bắt cá mấy tay như thế? Vừa lo đánh nhau ở Afghanistan này, vừa mở chiến dịch vận động ngoại giao ở Liên Hiệp Quốc này, thế mà họ vẫn đủ thì giờ bí mật bày chuyện đánh Iraq. Sao họ tài thế?

BW: -Nói đúng ra thì họ chỉ từ từ tạo điều kiện để phát động chiến tranh. Suốt hai năm trời họ chơi trò ú tim dấm dớ với dân Mỹ, với dư luận thế giới, và với Iraq nữa. Trò chơi đó có lúc tưởng gần như phải bỏ dở. Nhưng điều hai năm rõ mười là quyết tâm của TT Bush. Có may mắn ngồi nói chuyện hàng giờ với ổng như tôi thì quý vị sẽ thấy rõ quyết tâm đó. Ông dứt khoát làm vì ông tin đó là điều phải làm.

GI: -Nhưng ngay một hai tuần trước khi ra lệnh tấn công Iraq, TT Bush vẫn còn nói với một số nhà lãnh đạo thế giới, và với một vài Dân Biểu cũng như với giới truyền thông rằng “Trên bàn làm việc của tôi có kế hoạch chiến tranh gì đâu.” Có đúng TT Bush nói như vậy không?

BW: -Tôi nghĩ ổng nói vậy thì cũng đúng thôi. Bằng chứng là nhiều lần tôi nhìn vào bàn làm việc của ông thì phải nhận là trên bàn không có giấy tờ gì cả. Không có giấy tờ thì ổng phải nói là không có giấy tờ, phải không? Nhưng như tôi viết trong sách, đôi khi ông ấy cũng gián tiếp bật mí là có kế hoạch này nọ, ví dụ như khi ông nói: “Tôi sẽ giữ kín những lựa chọn của tôi trong túi áo”. Đôi khi chúng ta còn nghe tin những kế hoạch tác chiến đó bị tiết lộ nữa - để cho chính quyền có cớ phủ nhận, dĩ nhiên. Đó là điều đã xảy ra vào mùa Hạ 2002. Tôi nghĩ đó là những cách chính quyền trấn an dư luận.

GI: -Anh viết rất chi tiết chuyện Tướng Tommy Frank đã hoàn thành hết kế hoạch này đến kế hoạch khác trình cho Rumsfeld duyệt, Rumfels duyệt xong lại chuyển cho CIA nghiên cứu thêm bớt trước khi trình TT. Như vậy công khai thì trên bàn TT không có mảnh giấy nào, nhưng thực tế thì có bao nhiêu dự án đang được khẩn trương tiến hành phải không?

BW: -Thì còn gì nữa! Rumsfeld đã dấm dớ gọi tiến trình dự thảo quyết định đó là “chuyện lặp đi lặp lại” ấy mà. Tất cả dự tính đều xoay quanh một chủ điểm tiên quyết mà họ gọi là “cái phôi bào”. Những dự án đó đã được một nhóm đặc nhiệm mệnh danh là Polo Step nghiên cứu, thêm bớt. Bạn không ở trong nhóm đó thì bạn đừng hòng biết được người ta tính gì.

GI: -Đó có phải là cách bảo mật à Tòa Bạch Ốc gọi là những dự thảo “tiền quyết định” và họ không cần phải thông báo cho Quốc Hội, hoặc phải giải mật nếu có ai dựa vào Sắc Luật Tự Do Thông Tin để yêu cầu họ phải cung cấp tin tức?

BW: -Cô rất tinh ý gợi ra điểm này. Đúng như thế. Đó là cách họ bảo mật bằng cách bảo rằng chúng tôi có dấu diếm gì đâu, chẳng qua đó chỉ là những dự thảo được đưa ra để bàn luận và quyết định, chưa có gì chính thức cả thì làm sao mà xác nhận hay phủ nhận theo luật định. Chỉ có Tòa Bạch Ốc mới có trò chơi chữ oái ăm ma mảnh nầy thôi.

GI: -Một trong những dấu hỏi lớn cho đến bây giờ là WMD ở đâu? Làm thế nào mà trước chiến tranh các cơ quan tin tức tình báo đã chắc chắn trăm phần trăm là có WMD, thế mà mãi cho đến bây giờ vẫn không ai thấy được mặt mũi các vũ khí đó ra thế nào cả? Vào tháng 12/2002, TT đã khen các tin tức của CIA về WMD là xuất sắc, thế mà cho đến bây giờ không ai có thể nói xuất sắc ở chỗ nào phải không?

BW: -Đúng như dzậy.

GI: -Rồi chuyện CIA nói chắc như đinh đóng cột là Iraq có vũ khí hóa học và vi trùng.

BW: -Chuyện này thì cả nhóm TT Bush đã đi quá xa. Lẽ đáng họ phải tốp bớt CIA lại, buộc CIA phải thận trọng đánh giá các nguồn tin, phải xét lại các chứng cớ. Đàng này…có vẻ như là họ nhắm mắt cho CIA tha hồ xác quyết Iraq có WMD. Cũng dễ hiểu thôi vì CIA đã thất điên bát đảo vì vụ 11/9 đã làm cho CIA trở thành một trò cười cho cả thế giới. Lần này họ quyết không để bị mang tiếng là ngất ngơ nữa, thế là từ chỗ “underestimate” CIA trở thành “overconnect” và vẽ vời SH thành ác quỷ Satan có đủ mọi thứ vũ khí giết người hàng loạt, và có nhiều nữa.

GI: -Nhưng khi một người với tầm cỡ như Tướng Tommy Frank mà bảo rằng: “Từ mươi năm nay chúng tôi vẫn để tâm theo dõi dò tìm, nhưng tôi chưa hề thấy Iraq có một hỏa tiển Scud nào cả.” Điều ấy chưa đủ là một lời cảnh giác cho CIA sao?  

BW: -Tướng Frank không chỉ nói là ông không thấy hỏa tiễn Scud đâu cả, mà ông còn nói trắng ra là không biết Iraq để WMD ở đâu nữa thì làm sao đem bom mà phá hủy. Tôi tưởng thế là quá rõ rồi nhưng bộ tham mưu của TT Bush lại không băn khoăn về điều ấy…Họ không muốn băn khoăn vì họ tin chắc SH có WMD, họ không muốn xét lại điều tin tưởg của họ.

GI: -Anh viết rằng Giám Đốc CIA Tenet thấy rõ là ở chóp bu không ai nghi ngời gì về chuyện WMD nữa cả, và mọi người đều nhất quyết ra tay. Không một người nào tự hỏi nếu liều như thế này mà sai thì ai chịu trách nhiệm, ai bị trừng phạt về lỗi lầm ấy, và ai phải trả giá cho sự sai lầm ấy?

BW: -Đúng như thế.

GI: -Và đó là điều đang xảy ra?

BW: -Vâng, điều đó đang xảy ra thật. Họ đã để cho CIA tung hoành với lòng tin rằng nếu CIA đã thành công trong việc diệt khủng bố ở Afghanista, thì thế nào CIA cũng sẽ thành công trong việc diệt khủng bố ở Iraq.

GI: -Có điều CIA đúng và cũng có điều CIA làm trật lất.

BW: -Trăm phần trăm là như vậy rồi. Có điều CIA đúng, có điều CIA sai.            

GI: -Bây giờ đến chuyện những thành phần quyết định chính sách, trước hết là TT Bush…?

BW: -Chuyện tôi được diện kiến TT Bush, được nói chuyện với ông hằng giờ, hỏi ông hàng trăm câu, có thể nói là một chuyện trước nay chưa hề có từ khi G.W. Bush cầm quyền. Ngay cả TT Clinton cũng chưa chắc đã tiếp ký giả như thế.

GI: -Và Phó TT Cheney đã không đồng ý như vậy?

BW: -Cũng có khi Phó TT tỏ ý không hài lòng, nhưng bây giờ thì Tòa Bạch Ốc cũng đã xác nhận là Phó TT đã để cho tôi phỏng vấn. TT là kẻ quyết định mọi chuyện. Kể cả chuyện Iraq có WMD hay không? Khi được hỏi tại sao ông làm như thế thì ông thản nhiên trả lời là ông tự thấy có sứ mạng giải phóng con người đem lại tự do cho con người. Tôi từng hỏi thẳng ông ông không thấy cái chủ trương làm cha thiên hạ như vậy là nguy sao? Ông thẳng thắn trả lời đó là một chủ trương của tầng lớp trên cao – elite – và người dân được giải phóng, được tự do sẽ rất sung sướng. Tôi nghĩ đó là một chủ trương đạo đức chưa hề thấy xuất hiện trong Tòa Bạch Ốc ít ra cũng cả trăm năm qua.

GI: -Và đó không chỉ là một quyết tâm thay đổi chế độ, mà là một quyết tâm thực hiện dân chủ, dân chủ toàn diện, rốt ráo. 

BW: -Vâng, đúng như thế. TT Bush từng công khai nói - và ông cũng nhắc lại với tôi,  rằng ông tin tự do là một ân sũng Thượng Đế ban cho con người, rằng chúng ta là những công cụ để Thượng Đế thực hiện điều ấy. Dưới mắt TT Bush, sứ mạng Thượng Đế giao cho ông không phải chỉ là giải phóng dân Iraq mà còn bảo vệ quốc gia Iraq nữa.

GI: -Và anh đã dùng chữ “cơn sốt” – fever - để mô tả tâm trạng tương tự của Phó TT Cheney. Và anh cũng viết rằng Ngoại Trưởng Powell và Cố Vấn chính trị Karl Rove từng công nhận rằng quyết tâm đánh Iraq của Cheney cũng là một thứ “cơn sốt”? Anh có thấy một liên hệ nào giữa SH và al Qaida không?

BW: -Không. Tuyệt đối không. Chính CIA xác quyết với TT Bush là không hề có một liên hệ “quyền lực, chỉ đạo và kiểm soát” nào giữa hai bên, dù hai bên có liên lạc với nhau.

GI: -Bà cố vấn Condoleezza Rice, “nàng thơ” của TT, ông đã hỏi bà Rice nghĩ gì, nhưng ông không hề hỏi BT Rumsfeld nghĩ gì phải không?

BW: -Nghĩ gì về chuyện tấn công, về chuyện chung chung… vâng.

GI: -Chuyện tấn công?

BW: -Vâng, tấn công Iraq. Ông thú nhận là đã hỏi bà ấy về quyết định của ông đánh Iraq. Bà ấy là một thứ trọng tài, một kẻ tâm phúc, luôn luôn bên cạnh ông không những chỉ ban ngày trong giờ làm việc, nhưng cuối tuần còn theo ông về Camp Davis, về trang trại ở Crawford, Texas, là tai mắt của ông để kiểm soát các phủ bộ, để trông chừng những nhân vật nặng ký như Cheney, Powell, Rumsfeld…

GI: -Anh nhắc đến Powell. Hình như ông ta không được bộ tham mưu của TT Bush tin cậy lắm thì phải?

BW: -Thì ông ta cũng có mặt trong các cuộc bàn thảo về chiến lược tấn công, có cho Tướng Franks một vài ý kiến về tầm mức của cuộc chiến, những điều cần thiết để giảm thiểu thiệt hại đấy chứ. Cho nên, tôi nghĩ ông không phải hoàn toàn bị ra rìa đâu.

GI: -Nhưng đến lúc TT Bush lấy những quyết định tối hậu thì Powell không phải là người đầu tiên được nghe những quyết định đó phải không?

BW: -Đúng. Người đầu tiên đượ nghe là Condi Rice, rồi đến Rumsfeld, rồi Karl Rove. Thứ Bảy 11/1/2003 – nghĩa là hai tháng trước khi chiến tranh bùng nổ, thì Hoàng thân Bandar đại sứ Saudi Arabia ở Washington được thông báo về quyết định đánh Iraq. Hai ngày sau, sáng thứ Hai 13/1/2003, Powell mới được thông báo về quyết định đó, trong một cuộc gặp mặt chỉ kéo dài 12 phút với TT Bush. Ngoại Trưởng Powell kể rằng khi ông nghe TT Bush nói: “Tôi đã quyết định là phải làm sao cho có vẻ như là chiến tranh.” thì Powell hỏi lại: “Ngài có chắc chưa? Trong vị thế của ngài, chắc TT thừa biết chuyện gì có thể xảy ra với một quyết định như thế?” Thay vì trả lời Powell, TT Bush đã nói: “Tôi muốn có ông bên cạnh. Ông sẽ ở bên cạnh tôi không?” Vốn không ham chiến tranh, nhưng ý thức được là vị tổng tư lệnh của mình đã quyết định rồi nên Powell vội trả lời: “Vâng, ngài đâu tôi đó.” TT Bush nói tiếp: “Đã đến lúc ông nên mặc đồ trận vào là vừa.” Powell rời phòng họp và tự nhủ: “Ổng nói là ổng làm đấy.” Đời Powell, chưa có một cuộc họp nào lạ kỳ và chớp nhoáng như thế.

GI: -Anh đã viết nhiều về chiến tranh vùng Vịnh, về những diễn biến đưa đến chiến tranh Afghanistan, và quyển sách mới này là về những diễn biến đưa đến chiến tranh Iraq. Theo kinh nghiệm nghề nghiệp của anh, những diễn biến hôm nay khác với những lần trước nhu thế nào? Nội các Bush hôm nay đã làm những gì mà các chính quyền trước không làm về phương diện này?

BW: -Nói về các quyết định tối hậu hệ trọng thì tôi phải nhận là lần này có nhiều bất nhất mâu thuẩn, khiến cho người ta phải tự hỏi: Chuyện quan trọng mà lại quyết định như thế này hay sao? Chẳng hạng như TT Bush không hề hỏi ý kiến thân phụ, mặc dù ông luôn luôn nói là đã học hỏi rất nhiều ở cha mình. Điều thứ hai mà người ta phải ghi nhận là TT Bush đã quyết là làm, không băn khoăn thắc mắc. Tôi có đem điều đó hỏi TT. Cũng như nói cho ông biết là theo tôi ông rất giống Thủ Tướng Anh Tony Blair, đồng đội của ông trong cuộc chiến này. Tony Blair từng nói: “Khi bạn nhận được những lá thư của người có thân nhân tử trận ở Iraq bảo là họ thù ghét bạn thì bạn không thể nào không nghi ngờ những lá thư như thế phải không?” Tôi chưa dứt lời thì TT Bush đã ngắt ngang: “Không có gì phải nghi ngờ. Tôi không có gì phải nghi ngờ cả, dứt khoát không có gì để nghi ngờ cả.” Suốt mấy năm qua, thiên hạ mong có một TT cứng rắn chịu chơi. Ổng là một người cứng rắn chịu chơi. Sẽ có nhiều người thích ổng, và cũng sẽ có nhiều người không thích ổng. Ông và những phụ tá thân cận của ông là những khuôn mặt đa diện…phải không?

GI: -Cám ơn Bob Woodward.

Anthony Darlic chuyển Việt.     

Bài liên quan:

Bãi mìn UB

Chuyện năm khỉ ở Baghdad