|
THÁNG TƯ ĐEN
Đúng là tháng Tư đen, tháng của nhiều chuyện đáng ghi nhận.
Bên Kia Bờ Tuyệt Vọng
Tháng Tư trong thế giới Tây phương là tháng phục sinh, tháng
t́m thấy hi vọng bên kia bờ tuyệt vọng với huyền thoại Giê-su chết sống lại.
Huyền thoại đó năm nay đă được linh động hóa một cách rùng
rợn mê ly hấp dẫn với cuốn phim Giê-su Thọ Nạn của Mel Gibson. Đây là cuốn phim
khơi lại mối thù huyền thoại “Do Thái giết Chúa” từng là lư do cho Hitler đưa
sáu triệu người Do Thái vong quốc về bên kia thế giới.
Giê-su chết ba ngày rồi vẫn có thể sống lại chứ không chết
hẳn v́ Giê-su là Thượng Đế toàn thiện toàn năng. Nhưng đă toàn thiện toàn năng
th́ làm sao mà chết, trừ chết giả. Và nếu đó chỉ là chết giả, chỉ là làm bộ chết,
đóng kịch chết th́ tại sao con người phải đau khổ? Tại sao phải tuyệt vọng? Nếu
đă không đau khổ tuyệt vọng th́ làm ǵ có vui mừng hi vọng? Hay đau khổ tuyệt
vọng và vui mừng hi vọng đó cũng là giả bộ như chết rồi sống lại vậy?
Đó là những câu hỏi đặt ra nhưng không thể có câu trả lời.
Không thể có câu trả lời nhưng phải coi đó là chân lư hiển nhiên, mà con người
hoặc nhận để được phần thưởng trên Thiên Đàng, hoặc không nhận để chịu h́nh phạt
dưới Hỏa Ngục. Tại sao? Tại v́ đó là bí nhiệm, là mặc khải chỉ có Hội Thánh, chỉ
có các nhà thần học biết thôi. Họ biết ǵ? Họ biết họ không biết. Và v́ họ biết
họ không biết nên họ là nhà thần học.
Tại vương triều Vatican, lễ Phục Sinh năm nay được cử hành
trọng thể như mọi năm. Đây là thời đại truyền thông điện tử. Nếu ống kính truyền
h́nh có thể đem chiến tranh Iraq vào tận pḥng khách pḥng ngủ của mỗi gia đ́nh
th́ ống kính truyền h́nh cũng có thể đem những điều bí nhiệm, mặc khải Giê-su
chết sống lại đến tận mỗi nhà. Càng nghi vệ hoành tráng càng nhiều hấp lực. Chỉ
khác một điều là năm nay - trừ Đức Giáo Hoàng JP II, tất cả những người đến
quảng trường Thánh Phê-rô dự lễ đều phải đi qua máy soi quang tuyến và ḍ kim
loại. Thượng Đế ḷng lành toàn năng nhưng mấy tên khủng bố con cái Satan th́ ác
ôn côn đồ không lường được. Và bất trị nữa. Thật vậy, trong huyền thoại loạn
cung đ́nh, Satan là một thiên thần thân cận Thượng Đế đă phản Thượng Đế, nhưng
Satan không bị xử tử mà chỉ bị đày đi làm chúa Hỏa Ngục thôi. Do đó mà phải
pḥng hờ, tất cả đều khả nghi, trừ Đức Giáo Hoàng. Cũng phải thôi.
Mấy tên khủng bố con cháu Satan nguy hiểm như thế nên năm
nay, giáo từ Phục Sinh của Đức Giáo Hoàng, của Hồng Y giáo chủ Úc G. Pell đều
khẩn thiết kêu gọi đoàn kết chống khủng bố. Trong khi Anh giáo và Chính Thống
giáo th́ chỉ nói đến thảm họa xung đột trên thế giới và máu đổ ở Trung Đông. Máy
soi quang tuyến và ḍ kim loại đặt ở các ngơ ngách ra vào quanh quảng trường
Thánh Phê-rô biểu hiện quyết tâm chống khủng bố đó.
Với lời kêu gọi đoàn kết chống khủng bố, mối thù truyền kiếp
giữa Hồi giáo - Công giáo - Do Thái giáo cũng đă được phục sinh trong Lễ Phục
Sinh năm nay. Nhưng Vatican không mở mặt trận chống Hồi giáo và chống Do Thái
giáo thôi. Vatican c̣n mở mặt trận chống phụ nữ Hoa Kỳ nữa. Hồng Y Arinze, một
giáo quyền người Nigeria được xem như có thể kế vị Đức Giáo Hoàng JP II tuyên bố
rằng Vatican sẽ chỉ thị cho các Linh Mục ở Hoa Kỳ khai trừ khỏi giáo hội những
chính khách nào ủng hộ phá thai. Giáo Hội Công giáo Hoa Kỳ đang bối rối chưa
biết phải tính sao. John Kerry ứng cử viên Tổng Thống là tín đồ Công giáo nhưng
lại ủng hộ quyền phá thai. Không nghe lệnh giáo triều Vatican th́ không xong,
nhưng vâng lệnh giáo triều để khai trừ những tín hữu nào không vâng phục Hội
Thánh cũng chưa chắc đă có kết quả ǵ, có khi c̣n bị phản chấn nữa. Mary
Landrieu thuộc Đảng Dân Chủ đă tái đắc cử Thượng Nghị Sĩ chỉ v́ giáo hội đă ồ ạt
chống Mary v́ Mary chủ trương phụ nữ có quyền phá thai. Ôi c̣n đâu tiếng hát
thiên thần: Gloria in excelsis Deo, pacem in terris.
Iraq: Từ Đồng Khởi Đến Mậu Thân
Tháng Tư, tháng kỷ niệm giáp năm chiến tranh Iraq. Tháng Tư
cũng là mốc đánh dấu chỉ c̣n 60 ngày nữa là Hoa Kỳ sẽ chuyển giao chủ quyền lại
cho một hội đồng nhiếp chính Iraq trăm phần trăm, và Hoa Kỳ sẽ xê ra để chỉ giữ
vai cố vấn thôi. Chủ quyền đó thực sự là ǵ? Hoa Kỳ dang ra bao xa? Ở lại đó bao
lâu? Đó là những câu hỏi chưa có giải đáp. Nhưng sự sắp xếp này ở Miền Nam VN
trước năm 1975 h́nh như đă được gọi là “đổi màu da xác chết”?
Nhưng, người tính một đàng mà trời định một nẻo? Chiến trận ở
Iraq bỗng bùng lên mạnh với cái chết rùng rợn thê thảm của bốn nhân viên dân sự
đặc trách an ninh Mỹ tại Fallujah. Hai giáo phái không đội trời chung là Shia và
Sunni tạm dẹp thù xưa chung sức biến Najaf thành thánh địa kháng chiến. Basra,
biểu tượng thành công của chính sách b́nh định kiểu bàn tay sắt bọc nhung của
Anh cũng vùng dậy. Từ sau khi Iraq War 1 kết thúc dở dang, người Iraq yêu nước
đă có trên mười năm chuẩn bị để đón nhận Iraq War 2. Phải chăng, ít nhiều, những
người đó đă sẵn sàng và đang biến Iraq thành một Miền Nam VN thời Mậu Thân
1968?
Cái lộ đồ của TT Bush quyết giải phóng Iraq và thực hiện dân
chủ tự do cho toàn vùng Trung Đông đang khựng lại. Liên minh giải phóng Iraq của
Hoa Kỳ bắt đầu tan ră. Spain, Honduras quyết định rút quân. Thái Lan đ̣i rút
theo. Chính quyền Ư và Đan Mạch đang đau đầu v́ chuyện con tin. Nhật đă hứa hẹn
ǵ với quân kháng chiến để thu hồi hết năm con tin về? Trước hoàn cảnh đó, thay
v́ liên hoan mừng chiến thắng, Ṭa Bạch Ốc đă phải quyết định tăng 20.000 quân,
và mai đây c̣n phải quyết định động viên không chừng, để thỏa măn nhu cầu quân
số của các tư lệnh chiến trường như ở Miền Nam VN trước đây. Liệu Hoa Kỳ có lặp
lại cái chiến thuật lấy lửa chữa lửa như ở Việt Nam không?
Ngoài chuyện Iraq, tháng Tư cũng là tháng Ṭa Bạch Ốc lên cơn
sốt v́ bị phe đối lập và giới truyền thông tấn công dồn dập. Richard Clarke tố
cáo nội các Bush chỉ lo đánh Afghanistan và Iraq nên lơ là chống khủng bố.
Condoleezza Rice bị triệu hồi ra trước Quốc Hội để gián tiếp xác nhận là nội các
Bush đă bất lực trong việc đối phó với một biến động tương tự vụ 11/9.
Rồi Bob Woodward với quyển Plan of Attack. Điều đáng ngại là
Bob Woodward là một trong hai kư giả đă phanh phui vụ Watergate làm cho TT Nixon
thân bại danh liệt.
Hai năm trước, Bob Woodward cho in quyển Bush At War ghi lại
những biến động, những nhân vật chủ chốt trong nội các của TT Bush trong tiến
tŕnh từ phản ứng lại vụ 11/9, đến đánh Afghanistan rồi Iraq. Giọng điệu của
quyển Bush At War tỏ ra “thân” chính khiến cho một số người khó chịu. Nhưng có
lẽ nhờ vậy mà Bob Woodward mới có cơ hội gây niềm tin với những nhân vật thân
tín của TT Bush – ngay cả TT Bush - và được họ tiết lộ những điều khá động trời
làm thành quyển Plan of Attack này?
Tất cả đang xảy ra trong khi TT Bush đang vận động tranh cử
với một John Kerry đang được toàn bộ Đảng Dân Chủ nhất tề đứng sau lưng. Liệu TT
Bush và bộ tham mưu của ông có cơ hội để thực hiện một trật tự mới cho thế giới
bằng chủ trương xuống tay ác liệt trước bất cứ “ai không theo ta là kẻ thù của
ta” không?
Hết Chuyện Để Khua Chuông Đánh Trống?
Một số người hăng say thường gọi tháng Tư là tháng Tư Đen.
Đây là tháng kỷ niệm ngày “quốc hận” 30/4 của những người trung kiên với Tự Do -
chỉ một thứ tự do thôi, đó là tự do hết theo Pháp đến theo Mỹ, và sẵn sàng theo
Trung Quốc như hồi 1979. Suốt tháng qua cũng có những chuyển biến có thời sự
tính đă được khai thác là chuyện lá cờ của VNCH xưa bên Hoa Kỳ, chuyện một số
người lợi dụng Tin Lành để khơi dậy phong trào tự trị FULRO, một sản phẩm hỗn
hợp của Pḥng Nh́ Pháp, CIA Mỹ, của Sihanouk, và có thể cả của T́nh Báo Sở Trung
Quốc. Vơ văn Ái cũng cố quậy bằng đại hội Gia Đ́nh Phật Tử Trên-Thế-Giới của Cao
chánh Hựu ngang hàng với GHPGVN Trên-Thế-Giới của Ḥa Thượng Tâm Châu ở
California. Đây là những tổ chức có tướng không có quân do đám CCCB quỷ ám lập
ra để trang trí cho tấn tuồng liên tôn phụng sự “Thủ Tướng” Nguyễn hữu Chánh
phục hồi Chí sĩ Ngô đ́nh Diệm. Thế nhưng so với những năm trước, hứng trí của số
người này trong tháng Tư Đen năm nay h́nh như có vẻ trầm hơn dự tưởng.
Có phải v́ những người trách nhiệm CCCĐ muốn bảo toàn lực
lượng để chờ tháng Tư sang năm là năm kỷ niệm 30 năm Việt Nam hết chiến tranh,
tái thống nhất, và thu hồi được tự chủ? 30 tháng Tư là ngày của những nụ cười và
cũng là ngày của những giọt nước mắt bởi v́ thành công và thất bại chỉ là hai
mặt của một thực tại. Thực tại Việt Nam qua phân và bị trị. Nhưng cuộc sống thúc
đẩy con người phải đi tới, cho nên ba mươi năm rồi giọt nước mắt đă khô và nụ
cười cũng đă héo. Những người c̣n ôm thù hận chỉ cần nh́n thấy những người Nga
sống ở Âu châu sau năm 1917, những người Cuba sống ở Mỹ sau năm 1959 để thấy
rằng thời ḿnh đă hết và không nên tiêm nhiễm hận thù cho thế hế kế tiếp như
người ta truyền bệnh ghiền, bệnh AIDS, bệnh SARS cho người thân. Không ngăn cản
được con cháu lột xác thành người Mỹ, người Úc quên Việt Nam th́ tại sao phải
biến chúng thành những người Mỹ người Úc thù Việt Nam? Đó là câu hỏi cho những
ai thường nghĩ 30/4 là ngày “quốc hận.”
Hay tháng Tư Đen năm nay có vẻ trầm hơn dự tưởng v́ bị Nguyễn
Cao Kỳ và ái nữ Kỳ Duyên đă cắc cớ xả x́ hơi cái bong bóng của “cộng đồng”? Với
chức vụ Phó Tổng Thống, Thủ Tướng, Tư Lệnh Không Quân từng giữ, Nguyễn cao Kỳ là
chức sắc cao cấp nhất của Miền Nam trước 75 c̣n sống. Chuyến về Việt Nam của ông
tháng rồi có giá trị như một hành động nếu không phải là thỏa thuận đầu hàng,
th́ cũng là một cách tự nguyện băi chiến. Một kẻ từng lái máy bay chở bom ra
oanh tạc Miền Bắc bây giờ được công khai đón tiếp như một tân khách. Nguyễn Cao
Kỳ có thể làm cho số người Việt CCCB ở hải ngoại thất vọng, nhưng chắc chắn là
đă làm cho những thành phần Ngụy Miền Nam c̣n ở lại xóa bỏ được hội chứng chiến
bại, xóa bỏ được cái mặc cảm tủi nhục lo sợ vẩn vơ ôm ấp từ ngày 30/4/1975 đến
nay. Đó là điều có lợi cho cả toàn dân, trước tiên là có lợi cho những kẻ chiến
bại tại chỗ và con cháu họ. Đó mới là điều có ư nghĩa nhất trong đời Nguyễn Cao
Kỳ vậy. Phải chăng chính cái vô úy thí đó đă xác chứng cho lời nói của Nguyễn
Cao Kỳ rằng ông là đứa con cầu tự?
Từ Điện Biên Phủ đến Phủ Chủ Tịch
Tháng 5 là tháng kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ. Đây là cơ
duyên cho những người trực hệ nối chí Hồ chí Minh kiểm lại đoạn đường “cha làm
thầy, con đọc sách”, nh́n lại thành quả 30 năm qua và dự tính trách nhiệm cho 30
năm tới.
Đất nước anh hùng phải có những hành động hào hùng. Chiến
thắng Điện Biên Phủ là một chiến thắng hào hùng nhiều ư nghĩa.
Năm 1945, Hồ chí Minh phải “mượn” tay Pháp để đuổi Trung Hoa
về bên kia biên giới phía Bắc. Để rồi 9 năm sau phải “mượn” súng đạn của Trung
Hoa để đuổi Pháp khỏi Việt Nam. Cái khó bó cái khôn, Hồ chí Minh đă phải dừng
lại ở phía Bắc vỉ tuyến 17 lo lắng nh́n Hoa Kỳ thế chân Pháp ở Miền Nam.
Trong quyển Chân Dung và Đối Thoại của Trần đăng Khoa,
Tố Hữu kể rằng nghe tin chiến thắng Điện Biên Phủ, trong lúc mọi người hân hoan
vui mừng th́ Hồ chí Minh nói: “Đây chỉ là chiến thắng bước đầu thôi. Sao các chú
cứ rối lên thế. Ta đánh th́ tất nhiên là sẽ thắng. Quân đội ta là quân đội quyết
chiến quyết thắng cơ mà. Bác khen các chú đánh giỏi. Nhưng đừng rối lên. Phải
cảnh giác. Hết sức cảnh giác. Chiến tranh chưa kết thúc đâu. Kẻ thù của ta bây
giờ không phải là Pháp nữa, mà là Mỹ. Không khéo chuyến này, ta phải đánh nhau
với Mỹ, c̣n lâu dài đấy, gian khổ đấy, đừng có tếu.” (sđd. tr.19-20). Trượng
phu quân tử đúng là kẻ “lo trước cái lo của thiên hạ và vui sau cái vui của
thiên hạ”. Lại phải 9 năm nữa th́ mới đẩy được Hoa Kỳ khỏi Việt Nam. Hồ chí Minh
đă từ trần trước khi nghe tin chiến thắng 30/4/75. Nếu c̣n sống, Hồ chí Minh sẽ
nói ǵ trong ngày đó, như đă nói trong ngày chiến thắng Điện Biên Phủ? Câu hỏi
đó là một công án lịch sử vậy.
Trong mắt Hồ Chí Minh, đời một người có hai cái quư nhất: độc
lập và tự do. Hồ Chí Minh đă thực hiện cả hai cho dân Việt. Và cùng với độc lập
tự do là ḥa b́nh, thống nhất. Hồ Chí Minh đă dành lại chủ quyền từ tay ngoại
nhân đặt vào tay người Việt. Những kẻ kế thế Hồ chí Minh hẳn không bao giờ muốn
ḿnh là người bị Hồ Chí Minh mắng khéo khi Hồ Chí Minh đọc mấy chữ CCCP – Liên
Bang Xô Viết – thành: “Các Chú Cứ Phá”, “C̣n Của Cứ Phá”, “Các Con Cứ Phá”, “Các
Cháu Cứ Phá”, “C̣n Chi Cho Phá”...
Thời kinh tế nông nghiệp ngày xưa, những minh quân Lư, Trần,
Lê thành công là nhờ biết cảnh giác để giải tỏa sự tích tụ tài sản một cách bất
công bất chính bằng cách phân chia lại ruộng đất, định lại những đặc quyền sở
hữu đất đai. Cứ năm ba chục năm th́ các lại thực hiện cuộc cách mạng đó một lần.
Tài sản thời nay không chỉ là ruộng đất mà là nhà đất, là vàng, là ngoại tệ, là
cổ phần, là con ông cháu cha. Nếu lạm quyền là một thực tế nhân sinh, th́ ngăn
chận sự biến chất của quyền lực là một nhu cầu lịch sử. Thành công của chính
quyền tùy thuộc vào nổ lực đáp ứng nhu cầu lịch sử đó. Phải chăng đáp ứng nhu
cầu lịch sử đó là cách liên hoan mừng chiến thắng Điện Biên có ư nghĩa nhất?
Phật Giáo Đồ Hại Phật Giáo
Một ông sư ở Melbourne Australia lên tiếng kêu gọi Phật tử
phản đối một hăng sản xuất quần áo tắm đă đăng h́nh Đức Phật trên sản phẩm của
họ. Ông sư này là một trong những tay đầu nậu tổ chức cái gọi là đại hội phục
hoạt GHPGVNTH treo ḿ căn bán đậu nành ở Melbourne mấy tháng trước đây.
Tu hành để ư đồ tắm làm ǵ, trừ là Sư Thích Đồ Tắm? Đă thích
th́ c̣n phản đối làm ǵ? Vừa dại vừa vô bổ. Càng nhắc càng làm người ta chú ư.
Sắc tức thị không. Cái h́nh của Đức Phật đâu phải là Đức Phật. Trước đây thiếu
ǵ chuyện tương tự. Lấy cờ Úc, cờ Mỹ may quần tắm. Madonna đeo thánh giá dưới…
huyệt Đan điền khi tŕnh diễn. Vân vân và vân vân. Hơi đâu phản đối.
Ông sư này và những “Phật giáo đồ” - xin đừng đọc ngược lại
- có hiếu với Đức Phật như thế là quyền của ông nhưng khi tượng Phật ở
Afghanistan bị mấy ông râu xồm Taliban dựt sập th́ ông sư này ở đâu mà không
thấy kêu gọi Phật tử cùng ông phản đối? Và hiện giờ, Giáo sư Armin Gruen ở
Zurich Thụy Sĩ cũng như tổ chức UNESCO đang tranh luận xem có nên tái tạo cổ
tượng đó không th́ ông sư này có ư ǵ không? Có tham khảo ư kiến của Phật tử và
kêu gọi Phật từ tiếp tay không? Mấy chuyện đó không làm, lại đi quảng cáo không
công cho hăng bán quần áo tắm. Sống nhờ đàn na tín thí để làm chuyện trời ơi như
vậy sao? Cũng như Ḥa Thượng Thiện Hạnh nhờ đàn na tín thí nuôi ăn để chỉ làm
một việc là ngồi chờ đại diện của Ṭa Tổng Lănh Sự Mỹ ở Sài G̣n ra để mách lẻo.
Đúng là Phật giáo đồ hại Phật Giáo.
Trở lại đại hội phục hoạt GHPGVNTN Melbourne mà ông sư Phật
giáo đồ Thích Đồ Tắm nói trên là một trong thành phần chủ lực. Đại hội này là
tấn tuồng do Vơ văn Ái đạo diễn. Chánh Lạc, Tâm Châu, Giác Đức, Huyền Tôn, Quảng
Ba hân hoan được Vơ văn Ái phong làm Thái Thượng Hoàng. Nhưng quư ngài này làm
thái thượng hoàng th́ ai làm vua, nếu không phải là Vơ văn Ái. C̣n nghi ngờ xin
cứ xem lại cái CD phóng sự đại hội này để thấy Vơ văn Ái và Penelope hành xử như
thế nào trước mặt các trưởng tử Như Lai th́ rơ.
Đại hội này suy cử Ḥa Thượng Huyền Quang làm Đệ Tứ Tăng
Thống. Ḥa Thượng đă phủ nhận chuyện suy cử ấy. Chứng nhân của lời phủ nhận này
là Thượng Tọa Trí Hoằng ở Connecticut và cư sĩ Hồng Quang ở California. Ḥa
Thượng Huyền Quang cũng đă phủ nhận chuyện suy cử nầy bằng Thông Điệp nhân Tết
Giáp Thân 2004. Thông điệp này do HT Huyền Quang đích thân thảo và kư là Xử Lư
Thường Vụ Viện Tăng Thống thôi. Nhưng đến khi dự thảo này tới tay Pḥng Thông
Tin Phật Giáo Quốc Tế của Vơ văn Ái th́ bị Vơ văn Ái sửa thành Đệ Tứ Tăng Thống.
Vơ văn Ái cũng đă tự động sửa đổi một vài đoạn trong bản dự thảo thông điệp đó
nữa. HT Huyền Quang c̣n giữ nguyên bản dự thảo đó. Gian mà không ngoan, đây là
những cái lỗi mà chỉ có những Phật giáo đồ cỡ Sư Thích Đồ Tắm ở Melbourne,
Australia không để ư thôi.
Thứ nhất, nếu HT tự thấy ḿnh là Tăng Thống th́ HT chỉ kư
“Tăng Thống Thích Huyền Quang” chứ cần ǵ phải xác định đệ tứ đệ tam. Việc xác
định đó là của người khác làm. Xem lại các văn kiện xưa, có văn kiện nào kư là
Đệ Nhất Tăng Thống Tăng Thống Thích Tịnh Khiết, Đệ Nhị Tăng Thống Thích Giác
Nhiên đâu.
Thứ hai, v́ HT chỉ kư với tư cách XLTV nên mới có mấy chữ
“Thay mặt Hội Đồng Lưỡng Viện” mà Vơ văn Ái đă quên xóa đi. Nếu là Tăng Thống
th́ cần ǵ phải ghi câu đó. Lại nữa, đă kư Đệ Tứ Tăng Thống th́ không thể tự gọi
là “Tỳ Kheo”, mà phải là “Hoà Thượng”.
Thứ ba, chưa kể lối đánh số văn thư số 01/VTT/TT cũng như văn
thư không có ngày kư, cái tựa đề “Thông Điệp Xuân Giáp Thân của Đức Tăng Thống”
cũng lập cà lập cập không ổn v́ đă Viện Tăng Thống lại c̣n Thông Điệp Xuân Giáp
Thân của Đức Tăng Thống làm ǵ rườm rà lôi thôi vậy? Chỉ cần ghi: “Viện Tăng
Thống (xuống hàng) Thông Điệp” là đủ.
Thứ tư, nếu toàn văn Thông Điệp này là của HT Huyền Quang th́
tại sao không thấy chữ kư và khuôn dấu, mà chỉ có hai chữ “Ấn Kư” trong ngoặc?
Thứ năm, HT Huyền Quang có phải là vị thường kết thúc các văn
kiện của ḿnh bằng câu niệm “Nam Mô Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật”
không? Và “hạ” sanh hay “hà” sanh?
Là một người bao nhiêu năm làm Tổng Thư Kư Viện Hóa Đạo, HT
Huyền Quang làm sao có thể vấp phạm những lỗi lầm ấu trĩ đó. Và như vậy, phải
chăng lỗi đó là lỗi của một kẻ tấp tễnh đẩy những kẻ háo danh làm thái thượng
hoàng để cho ḿnh làm vua?
CHUYỂN LUÂN.
|