|
Giao thừa
của
Nguyễn Ngọc Tư
Nguyễn Ngọc Tư (NNT) là một nhà văn trẻ ở trong nước. Năm nay cô chỉ mới 27
tuổi. Nguyễn Ngọc Tư sinh ra, lớn lên và hiện đang sống ở Cà Mau, vùng đất tận
cùng của Tổ quốc. Hai thông tin căn cước đó cần thiết cho một lời giới thiệu về
tác giả của Giao thừa, bởi v́ bấy lâu nay, người ta vẫn tưởng [nhầm]
rằng dân miền Nam chỉ biết làm báo chứ không biết viết tiểu thuyết (hay dân miền
Bắc và Trung giỏi viết tiểu thuyết nhưng dở về báo chí). Nguyễn Ngọc Tư không
chỉ là nhà báo mà c̣n là nhà văn, một trong những hội viên trẻ tuổi nhất trong
Hội nhà văn Việt Nam.
Không chỉ là nhà văn, Nguyễn Ngọc Tư c̣n là nhà văn có biệt tài. Năm 2000, tập
truyện đầu tay Ngọn đèn không tắt được giải Sáng tác văn học tuổi 20
lần II của Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2003,
Giao thừa
cũng chiếm một giải của Hội văn học – Nghệ thuật Việt Nam.
Giao thừa
vừa mới được tái bản lần thứ nhất (năm 2004). Trong thời lên ngôi của các
truyện dịch (có người gọi là “loạn dịch”) một tập truyện ngắn của một tác giả
trẻ tuổi được tái bản là một thành công không nhỏ.
Giao thừa gồm 12 truyện ngắn viết về cuộc sống b́nh thường của người
dân Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Đời sống của dân ĐBSCL có ǵ khác với các
nơi khác? Đó là một thiên đường nhỏ. Nằm vơng đu đưa, tḥ tay ra có thể hái
xoài ăn, nghe chim hót trong vườn, nghe cá quẫy dưới mương, ngắm vườn kiểng, rồi
ngủ thiếp lúc nào không hay. Tỉnh dậy th́ ăn cá lóc nướng trui với nước mắm me,
rượu đế nếp than. Nghe cải lương, chơi đàn ḱm. Người dân ĐBSCL tính t́nh đơn
giản, cởi mở, mến khách, không triết lí hoa ḥe lộn xộn. Truyện của NNT phản
ánh đời sống đó một cách suất sắc. Một phần lớn truyện ngắn trong Giao
thừa là những câu chuyện t́nh b́nh dị, chân chất, có khi gian dở giữa những
người con trai chân lấm tay bùn và những người con gái buôn gánh bán bưng.
Nguyễn Ngọc Tư đă làm cho bức tranh đời sống hiện thực của dân ĐBSCL thêm phần
sinh động.
Truyện của Nguyễn Ngọc Tư, v́ thế, cung cấp một kho tàng thông tin, tri thức, và
từ ngữ về đời sống của người dân Nam bộ, đặc biệt là dân ĐBSCL cho người đọc.
Những phong tục, tập quán, đời sống tâm lí … của người dân quần tụ tại mảnh đất
trên dưới 300 tuổi này đă được Nguyễn Ngọc Tư cho vào truyện một cách hết sức
sinh động làm cho người đọc cảm thấy ḿnh đang đọc câu chuyện của người hàng xóm
hay của chính ḿnh.
Cấu trúc của truyện ngắn NNT rất chặt chẽ. Các nhà phê b́nh văn học như Hồ Anh
Thái nhận xét chính xác rằng cách dàn chuyện của NNT gọn gàng và uyển chuyển.
Thực ra, theo kinh nghiệm của người viết bài này, những câu chuyện của NNT là
những câu chuyện, về cơ bản, có thật ngoài đời, và tác giả chỉ chuyển đổi tên
của nhân vật. Đọc truyện NNT, người đọc sẽ bắt gặp những nhân vật, số phận,
mảnh đời, và con đường đời của những người dân b́nh dị, dễ mến. Họ yêu nhau
nhưng không khi nào dám nói “Anh yêu em”, hay … ôm nhau hôn hít như dân thị
thành; họ chỉ mượn lời ca vọng cổ, hay một câu ca dao, hay nói bóng nói gió để
tỏ t́nh. Lời kết của mỗi câu chuyện cũng hết sức đôn hậu và bay bổng. Có thể
nói cái hay và lôi cuốn của truyện ngắn NNT là ở chỗ này, ở chỗ làm cho người
đọc sau khi gấp sách lại mà vẫn c̣n suy nghĩ vẩn vơ cho các nhân vật trong
chuyện.
Nguyễn Ngọc Tư có một lối viết văn tự nhiên, không màu mè, không gượng ép, không
làm dáng như những người hay quen thói khoe chữ theo khuynh hướng gọi là “hiện
đại” để tỏ ra ḿnh “tinh tế”. Văn của Nguyễn Ngọc Tư dùng phương ngữ Nam bộ tối
đa. Đọc văn của cô người ta có cảm giác như là đang nghe một người con gái nhà
quê kể chuyện, đặc sệt với những “tui”, “ủa”, “bi nhiêu”, “thiệt t́nh”, “lăng
xẹt”, “nhỏ xíu hà”, “như vầy nè” … Những câu chữ tưởng như rất “quê mùa” nhưng
khi đưa vào truyện của Nguyễn Ngọc Tư người đọc cảm thấy rất “văn chương” – văn
chương Nam bộ.
Trước Nguyễn Ngọc Tư, có một số nhà văn khác (chẳng hạn như Sơn Nam và Kiệt Tấn)
cũng viết về đời sống dân ĐBSCL và cũng dùng những phương ngữ Nam bộ. Nhưng văn
của các nhà văn đó giống như những chàng sinh viên quen lối sống thành thị viết
về đồng quê Nam bộ, c̣n văn của Nguyễn Ngọc Tư làm cho người đọc cảm thấy như là
người láng giềng đang kể chuyện, những câu chuyện gần gũi và chân chất, v́ đó là
những lời văn, câu chữ của người dân quê nói về người dân quê. Nguyễn Ngọc Tư
quả là, nói theo cách nói của một anh bạn, “đặc sản” của Đồng bằng Sông Cửu
Long.
Nguyễn Văn
Sydney,
Tháng 3 năm 2003.
Giới thiệu một truyện
ngắn của Nguyễn Ngọc Tư:
Ngọn đèn không tắt trong tập truyện ngắn cùng tên được giải nhất Sáng tác
văn học tuổi 20
|
