Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 01/2004

Hỏi-Đáp về Cúm Hồng Kông

Nguyễn Đình Nguyên

Từ giữa tháng hai 2003 , tại bệnh viện Việt –Pháp Hà nội đã xảy ra một vụ dịch trong nhân viên bện viện về một bệnh nhiễm trùng hô hấp không đặc hiệu, xảy đến sau một bệnh nhân ngoại quốc đến từ Trung quốc trên lộ trình Hồng Kông-Thượng hải –Hà nội. Các triệu chứng bệnh giống nhau giữa những bệnh nhân này.

TCYTTG đang tích cực điều tra xác định căn nguyên. Và cho đến hiện nay vẫn chưa tìm thấy được mối liên hệ nào giữa vụ dịch ở Hà nội  này với hai trường hợp cúm A(H5N1) ở loài chim trên hai bệnh nhân ở Hồng Kông tháng hai năm nay. Và loại cúm A(H5N1) này cũng có biểu hiện bệnh như cúm và tiến triển có biểu hiện bệnh đường hô hấp không đặc hiệu.

Tuy nhiên hiện tượng bệnh lạ như vậy xảy ra làm không ít người hoang mang, và lập tức liên tưởng và liên hệ đến “Cúm Hồng Kông” (A(H5N1), hay cúm ở loài chim ) nêu trên. Mục đích bài viểt này không nhằm để xác định mối tương quan nào giữa vụ dịch bệnh mới xuất hiện ở Hà nội vừa qua với “Cúm Hồng Kồng”, mà chỉ nhằm để giải đáp một số thắc mắc của bạn đọc về “Cúm Hồng Kông”.

Cúm Hồng Kông là gì?

Kỳ thực không phải là “Cúm Hồng Kông” mà là cúm ở loài chim hay còn gọi là “cúm chim”, đó là một chủng loại virus cúm có tên gọi là influenza A(H5N1) . Loại virus này gây bện cho gà, và một số loại chim khác.  Tác nhân này đã gây ra các vụ dịch giết hại hàng loạt gia cầm  ở các nông trại ở Hồng Kông và Quảng đông, Trung quốc. Lần đầu tiên trên thế giới, năm 1997 tại Hồng Kông đã xác định được cúm chim lây trực tiếp từ chim sang  người, do vậy mà nhiều người gọi đó là Cúm Hồng Kông. Cho đến hiện nay, vẫn chưa có tài liệu nào xác định loại virus này có thể lây truyền trực tiếp từ người sang người.

Đã có vaccin nào cho người phòng chống loại vi rút này chưa?

Cho đến nay câu trả lời là chưa. TCYTTG đang phát triển việc tìm kiếm các chủng để có thể chế được vaccin. Thực ra đã có vaccine cho gà, và hiệu quả cho thấy có tác dụng ngăn ngừa lây lân, tuy nhiên vaccine này lại không thấy có tác dụng trên người.

Đã có trường hợp cúm chim ở người nào được phát hiện ở Việt nam hay các nước nào khác ngoài Hồng Kông chưa?

Chưa, chỉ có ở Hồng Kông, 18 ca năm đầu tiên năm 1997, và 2 ca mới tháng 2 vừa qua cũng chỉ mới có ở Hồng Kông thôi.

Cách thức lây bệnh ở những người bị cúm chim như thế nào?

Trường hợp đầu tiên nhất là do tiếp xúc với chim bị bệnh. Nguồn nhiễm trùng có  thể còn ở gía cầm và có thể nơi nào khác, vẫn còn đang xác định. Những trường hợp mắc bệnh đó họ sống ở rải rác các vùng khác nhau chứ không hẳn sống gần nhau, và cũng không có tiếp xúc với nhau.

Có đúng là có một số nhân viên Y tế chăm sóc các bệnh nhân đó và thân nhân của bệnh nhân sau đó cũng bị mắc bệnh không?

Có 9 nhân viên Y tế, những người trực tiếp chăm sóc các bệnh nhân mắc bệnh cúm chim đó, thì sau đó có mắc bệnh đường hô hấp. Tuy nhiên các xét nghiêm không chứng minh được đó là loại virus influenza A(H5N1). Và cũng như không tìm thấy các dấu hiệu nào khác chứng tỏ các nhân viên y tế đó mắc bện cúm như thế cả. Cũng nên biết rằng tại một thời điểm nào đó hoặc đến “mùa” thì có thể có nhiều loại virus cúm cùng tồn tại và gây bệnh.

Cúm chim có thể gây đại dịch ở người không?

Để gây ra đại dịch hoặc các dịch lan rộng toàn thế giới thì virus phải lây lan rất dễ dàng trực tiếp từ người sang người. Tuy nhiên, vẫn chưa xác định được rằng virus chim này có thể lây lan theo đường đó. Khả năng tiềm ẩn của loại virus chim có thể gây thành đại dịch chỉ ở mức độ giả thuyết cho đến khi có thể nhận thấy được người có thể lây bệnh trực tiếp từ người mắc bệnh.

Thế các vaccin phòng cúm hiện hành có giúp người ta chống lại được bệnh cúm Hồng Kông không?
Các vaccin hiện hành không có tác dụng ngăn ngừa loại virus này được vì mỗi virus có cấu trúc và chủng loại khác nhau, như chìa nào thì phải đi với khoá đó.

Tại sao loại cúm chim này lại khởi đầu từ Trung quốc?
Không có câu trả lời rõ ràng được. Tuy nhiên bệnh này đều có khả năng xảy ra bất cứ ở nơi nào nếu người tiếp xúc gần gũi với các loài chim, hay gia cầm bị bệnh.

Có biết làm thế nào virus lây lan từ chim sang người hay không?
 

Nhiều chủng loại chim và súc vật bị nhiễm virus A(H5N1)  ví dụ như gà. Và chúng ta cũng biết là các loại virus có khả năng sẵn sàng để thích nghi và đôi khi chúng “học” cách tấn công vào con người. Và chúng ta có thể cho rằng những loại virus này cần có vật chủ trung gian, như lợn (heo) chẳng hạn, và loại này là vật chủ mắc cả chủng loại bệnh của chim và của người. Tuy nhiên trong trường hợp này virus chim này có vẻ như lây truyền trực tiếp từ chim sang người.

Vậy người Trung quốc có phải là nhóm có nguy cơ mắc bệnh này cao nhất không?

Chúng ta chưa có bằng chứng để nói như vậy.

Vậy nên có lời khuyên gì cho những người đi đến Hồng Kông không?

Nói chung vẫn chưa có bằng chứng gì xác định loại virus cúm chim là mối nguy hại cho sức khoẻ con người đáng kể. TCYTTG cũng không có khuyến cáo gì về việc tránh đi lại đến Hồng Kông. Tốt nhất là nên tránh tiễp xúc với gia cầm thôi. Còn việc chích ngừa cúm thì cũng như thông thường, tuỳ theo diễn tiến dịch mà có một chủng loại để chích ngừa khác nhau, tuỳ theo vùng.

Vậy ăn thịt gà hay vịt có làm sao không?
Không,  đừng bỏ phí hương vị của tô phở gà hay tô cháo vịt!.

Thế sao gà bệnh mà không lây à?

Dĩ nhiên, gà chim hay vật gì đó là phương tiện trung gian, là cái xe chở mầm bệnh. Người ta phải giết gà sống, thiêu gà chết là để tiệt trừ cái nguồn “chuyên chở” bệnh, Chứ còn thịt gà chưa bệnh còn lành lặn, khi đun nấu lên thì con người cũng khó toàn mạng chứ nói gì cái con virus bé xíu! Còn ăn thịt gà chết, không chắc bị bệnh bằng con virus mà có thể ngộ độc thức ăn, và nhiễm bệnh do thịt gà bị chết đã bị ôi và nhiễm vi trùng khác nữa.

 NĐN

3/2003