Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 01/2004

Xuân khúc nhớ thương

Dương Thi Nhi

Hình như 'Hà Nội  mùa này vắng những cơn mưa, cái rét đầu đông, khăn em hiu hiu gió lạnh...' mà xa xôi nơi tôi đây, giờ này cái rét đã rất thật rồi. Ngoài kia tuyết trắng xoá, trắng đến nao lòng. Đường phố quạnh quẽ, thưa thớt người lại qua, nắng nhàn nhạt phơi tràn trên tuyết… Những khúc nhạc Hà Nội làm nhoà dần màu tuyết trắng, nắng cứ nhạt dần, nhạt dần,… tan dần khoảng cách thực hư. Chỉ còn tiếng nhạc da diết, thiết tha, đưa tôi về bên mùa xuân Hà Nội, mùa xuân nên thơ, thì thầm, thì thầm...

Đã bao người thổn thức nhớ về Hà Nội hàng đêm, hàng đêm? Bao người đã từ nơi thân thương ấy mà đi, như tôi, như bạn? Ta cứ đi xa, đi xa để mỗi cuối hè lại băn khoăn ‘Hà Nội mùa này sấu chín chưa em’, để mỗi ngày thu lại âm thầm mong hương hoa sữa, lặng lẽ nhắm mắt lại cho kỳ thấy những  mỗi mùa đông cứ dồn dập trong lòng câu hát ‘Hà Nội mùa này sấu chín chưa em’, để mỗi ngày thu lại âm thầm mong hương hoa sữa, lặng lẽ nhắm mắt lại cho kỳ thấy những ‘mênh mông hồ, sương thu tan trong gió,…' hay mỗi mùa đông cứ dồn dập trong lòng câu hát ‘Hà Nội mùa này vắng những cơn mưa, … Hà Nội mùa nay trời không buông nắng,… Hà Nội mùa này lòng bao nỗi nhớ…’, cũng như nhiều khi đang bước đi thong thả trên hè phố Paris, London, New-York,... lại lãng đãng với ‘chiều đông, sương giăng phố vắng, hàng cây lặng câm, tháp cổ mặc trầm …’. Còn bây giờ, khi xung quanh tôi, nhà nhà chăng đèn chuẩn bị đón Giáng Sinh, tôi không chỉ man mác nhớ về Hà Nội bốn mùa, mà là đau đáu mong được về với một Hà Nội Tết, được lây cái tưng bừng, cái rộn ràng của Phố Tết. Từng đón Tết ở làng quê, từng chơi Tết những miền khác nhau, mà đã ba cái Tết xa nhà rồi, tôi vẫn cứ chỉ chới với nhớ Tết Hà Nội, dù là Tết ngoại ô hay Tết thị thành. Giá như có phép màu, tôi ước được tan ngay đi trong khung cảnh rộn ràng hối hả của một Hà Nội chờ Tết, với bạn bè, với gia đình thân thương. Ơi những ai sẽ được ‘chen giữa đào hoa tươi thắm’, được hoà vào những ‘đường phố đông vui chờ đón tất niên,..’, ơi Hà Nội, ơi 'phố phường rải bóng trăng mơ, liễu mềm nhủ gió ngây thơ'... có 'thấu chăng lòng khách bơ vơ', có nghe chúng tôi, những kẻ tha phương, dốc bầu tâm sự. Vâng, Hà Nội của tôi là Hà Nội thấm đẫm nỗi niềm, ‘một khoảng trời, khoảng tình, lắng sâu bao trong đục vơi đầy…’ Tôi đang trôi vào khoảng trời xinh, khoảng tình xinh của một cô bé ngoại ô Hà Nội ngày nào, trôi về cái thời chưa hẳn đã xa xôi.

Xóm nhà tôi xóm nhỏ ngoại ô nằm kề chân núi, nhà ai cũng có vườn rộng, rào dậu chỉ là ước lệ. Mỗi chiều theo chị nhặt củi trên núi mà ngắm xóm làng từ xa, người tôi cứ ngây ra vì đẹp. Giữa các đỉnh núi là các lô cốt thời Pháp xây, ngồi đó là ngắm trọn cả vùng. Vùng quê tôi như một thung lũng rộng rãi, rải rác là mỗi xóm làng yên ả, nơi các chòm tre cao cao cong cong, xanh rì cây trái. Xa nhất tầm mắt trẻ con ngày ấy là làng Hiển Lễ, nơi chuyên làm nồi niêu, chum vại bằng đất nung. Ở đây, chẳng kể sớm chiều, lúc nào cũng nhìn thấy lác đác các lò nung đang văn veo khói củi. Lần đầu theo tay chị chỉ, tôi suýt hét lên vì ngỡ cháy làng. Còn làng tôi thì chỉ gần bữa chiều mới thấy khói bếp leo lên ngoằn nghoèo. Từ xa, tôi cứ tìm cách định vị cây to nào, nhà to nào mà chiếu ra rìa làng để tìm ra chính nhà mình. Khi trời tối thêm thì làng tôi bao trùm trong màn khói sương mờ ảo, ấy là khi chúng tôi bỏ chơi, men đường núi mà về.

Nhà cũ chúng tôi ven đường cái quan, vườn rộng, yên tĩnh lắm. Hồng nở thơm ngát trước nhà gần như quanh năm, rộ lên nhất vào đầu xuân. Mấy chậu đồng tiền, mười giờ, tóc tiên cũng thay nhau hoa nở, cây quỳnh nép vào cây dao to chắc, cứng cáp. Vườn quả thì mùa nào thức ấy: mít, ổi, doi, khế, hồng xiêm cứ trĩu cành mà sai, Từ cổng vào thẳng tuột chính diện sân nhà dài cả mười mấy mét là hai hàng dâu uốn vòm tạo thành một lối vào nhà độc đáo nhất nơi thị trấn nhỏ. Loài dâu quả thì mùa nào cũng xanh, thành ra vòm cổng mùa nào cũng đẹp. Mỗi xuân, lá non biếc, dâu trái mùa quả chín đỏ lưa thưa, như hoa đơm bông hé nở trên suốt cổng vào. Còn chính mùa quả rộ mỗi hè thì phải nói đó là một cái cổng tuyệt tác. Quả cứ sai vít cành, đỏ rực suốt lối cổng vào nhà, ai qua cũng phải xuýt xoa khen.

Nhà tôi xưa nếp nhà ngói ba gian xinh xắn lùi sâu trong vườn, thêm nếp nhà ngang hai gian mà bố mẹ một thời cố công dựng cho các chị ở riêng học bài. Đến thời tôi thì nhát ma, vả lại các chị lại trưởng thành hết, nhà thành rộng rãi, đâm tôi cứ ở rịt nhà trên. Nhà ngang chỉ dùng mỗi cái sân thượng ăn cơm uống nước ngày hè là còn hấp dẫn. Đấy, nghĩ lại thấy nhà chúng tôi thuở ấy đẹp thật. Cái vẻ đẹp ngoại ô, thanh bình xóm núi, nay thật chẳng dễ tìm.

Thuở ấy, bố kẻ thời gian biểu, các chị em tôi cứ nhất nhất tuân theo, cứ thế mà lớn lên thôi, ngoan hiền như quả bưởi, quả bòng. Tôi là út, chị kế cách cũng thưa nên thành bé hẳn nhất nhà, vốn được chiều, được nhường lắm lắm. Nhưng chiều quá lại thành ra xa cách với trẻ con lối xóm. Toàn bị nhốt chơi trong nhà, tôi cứ tha thẩn một mình mãi cũng thành quen. Bố mẹ giao việc gì thì cũng viêc nhẹ nhàng, cũng vừa chơi vừa việc. Việc gì đâu, chỉ nhặt lá ngoài vườn, quét nhà, rửa ấm chén, đập ruồi là hết. Hồi đó chỉ ghét mấy cây trứng gà quả thì rõ sai rõ đẹp vào dịp Tết nhưng khi rụng lá thì cứ rụng như trút, ngày nào cũng nhặt mỏi tay. Vườn cây ăn quả lá rụng theo mùa, bố đổ cho mấy ghế bằng xi măng kê rải rác trong vườn, con gái nhặt lá chán thì lại ngồi nghỉ chơi xếp lá. Chúng bạn cứ bảo vườn nhà mình giống công viên dưới Hà Nội.

Trẻ con chúng tôi hồi ấy cái gì đẹp tốt, mơ ước mong ngóng mà chả gắn với chốn thị thành. Tuy cái làng này thuộc một thị trấn nhỏ, đi vài chục mét nữa là cũng trường học, nhà máy, ký túc xá sinh viên,... chẳng heo hút như nơi ga xép của Hai đứa trẻ (Thạch Lam)  nhưng cứ ở cạnh làng là có hơi của làng, có cái yên ả đặc trưng của chốn quê. Thế là cứ khao khát Hà Nội. Đứa nào được đi Hà Nội là cái náo nức háo hức lan ra cả đám trẻ con lối xóm. Nội thành Hà Nội chỉ cách nhà cũ chúng tôi hơn ba chục cây mà như xa xôi lắm. Trước hết bởi giao thông cách trở. Ngày xưa phương tiện phổ thông như chỉ toàn là xe đạp, mà mỗi nhà hình như chỉ một, hai cái, chẳng nhiều nhặn gì. Thuở ấy mẹ luôn nhắc con gái phải cố gắng thật ngoan cả năm để bố mẹ cho về Hà Nội nghỉ hè. Thật tôi chẳng giống trẻ trên phố, cứ hè lại mong về quê. Có lẽ về Hà Nội được đi tàu điện, được đến Bờ Hồ ăn kem, được đi công viên Thống Nhất đu quay, hét lên trong Nhà Cười,... nên tôi thích lắm. Kem thì chẳng nhiều loại đâu, chỉ kem sữa, đậu xanh, rồi kakao, mà cũng chỉ mấy hiệu kem Tràng Tiền, kem Bốn Mùa và cả hiệu kem Hòa Bình nữa. Thử nghĩ xem một con bé con đang ngày ngày tha thẩn nhặt lá dọn vườn, thế mà đến hè được nô nức phố phường thì thích đến thế nào. Những tối hè mát mẻ, đột nhiên được các chị rủ nhảy tàu điện từ Ô Chợ Dừa dưới nhà cậu lên Nguyễn Hữu Huân nhà bác thì ai mà không náo nức cho được. Dọc đường đi mắt cứ mê đi những đèn, những phố, những tiếng chuông của mấy bác xích lô, ... Hồi ấy náo nức lắm bởi trước hết con bé biết thể nào lên bác chơi cũng được ghé hàng kem. Nào trẻ con đã ai biết đến hoặc nhớ được có bao nhiêu tai nạn vì tàu điện. Tôi chỉ biết rằng leng keng tàu điện là âm thanh của phố, ấy là đã ra đến phố đông phố vui rồi. Tàu kia đưa tôi đi ăn kem, đến chợ Đồng Xuân, nơi mà thuở chưa biết gì cũng đã ghi nhớ được rằng ấy là chốn có nhiều kẻ cắp móc túi. Đến nơi chả dám ngắm gì, cứ nhớn nhác xem đâu là kẻ trộm. Dọc đường đến chợ là tôi thích nhất. Tàu điện đưa tôi đi, cứ việc thoái mái ngắm nhìn. Tôi căng mắt ngắm thèm ngắm thuồng từ cái cửa hàng bé tý có mấy bình sấu dầm và mấy loại ô mai, toàn bình to đùng bày trong tủ kính có ông già ngồi thong dong đọc báo đến các cửa hàng lớn trên hàng Đường. Làm sao Xuân Hòa nhà tôi có được bình ô mai to thế cơ chứ ! Phố xá lúc nào cũng tấp nập, cũng rộn ràng, mà ai cũng mặc đẹp, ai cũng tươi cười. Tôi cứ nhìn mà thích, cũng chẳng rõ mình thích cụ thể những cái gì nữa. Hết hè, về nhà nhớ lại thì mới nghĩ ra còn thích nhiều thứ lắm, thế là lại khát khao Hà Nội, mong một ngày về. Ấy vậy mà lớn hẳn lên, bao lần nhìn vào các cửa hàng ăm ắp ô mai, mứt sen, mứt bí, đủ loại bánh kẹo, dù cố kiếm tìm, tôi không sao có được cảm giác ngắm nghía thèm thuồng ngày xưa nữa.

Về Hà Nội là về cùng mẹ đi ké xe hồng thập tự của trường. Cái xe đến hay, cứ một tuần đôi bận đi về họp hành công tác nọ kia. Chẳng biết người lớn việc gì nhưng chúng tôi được nhờ trông thấy. Với tôi, cái xe gắn liền với những chuyến về Hà Nội, thấy xe là đã thấy hơi hướng Hà Nội rồi. Nhớ lại, có mấy bận tôi đang nghịch nước ở vòi nước tập thể sân trường, mẹ gọi bảo về thay quần áo, mẹ cho chơi Hà Nội mai về. Thế là tôi chạy tung tăng trong bao ánh mắt ghen tị của chúng bạn. Xe ấy thật kỳ, cứ tròn tròn, cái gương xe cũng tròn, trườn trên những triền đê sông Hồng mà về Hà Nội, dọc từ Yên Phụ mà vào. Hồi ấy nào đã có cầu Thăng Long, Chương Dương, lúc đi phà, lúc đi cầu Long Biên để đến được Thủ đo. Khổ nhất là cái nạn tắc cầu Long Biên, chờ phà còn dễ chịu hơn. Nhớ lại đến là hãi. Ai đời đang khao khát thế, chốn thị thành thì đã sát kia, nhìn thấy phố xa rồi, thế mà hàng xe sau xe cứ dài ra, hàng xe trước thì cứ đứng im không nhúc nhích. Có hôm tắc cầu đến cả vài giờ liền. Có bác nhà báo nước ngoài nào còn hài hước tuyên bố, đúng là cầu Long Biên của Hà Nội dài nhất thế giới, ấy là họ nói về thời gian chạy qua đến là kỷ lục. Thực ra, tôi còn tức vì mấy cái chị bán bánh mì cứ thò đầu vào. Mẹ chẳng bao giờ mua kiểu ấy đâu, mà hồi đó nhìn thấy bánh mì tôi cũng thích lắm rồi.

Cái thời trẻ con nhìn cái gì cũng thành to, thành xa lơ xa lắc rồi cũng qua mau. Lớn thêm, tôi vẫn được về Hà Nội mỗi hè, nhưng tàu điện đã dỡ bỏ rồi, kem cũng ít ăn đi. Hồi bé nhớ Hà Nội là tôi cứ nhớ mãi một nơi rộng thênh thang, đông đúc mà cứ lon ton bị mẹ kéo tay dắt tránh tàu, tránh xe mỗi bận về giỗ ông ngoại. Hóa ra lớn thêm tôi mới biết đó là Ô Chợ Dừa. Giờ nhìn lại thấy bé tý. Chẳng hiểu tại tôi lớn lên, tại người xe có phần đặc hơn, chắc chắn tại cả hai. Quãng đường bụi tung đỏ quạch trên đường ra đê sông Hồng để đợi phà sang sông cũng ngắn lại. Trên cầu, trên phà, trên đê, tôi bắt đầu ngắm cỏ, ngắm vườn, ngắm trời, ngắm mây, chứ không chỉ thấy toàn là nước đỏ. Song một khi ở nhà tôi vẫn bị cấm đủ thứ, Hà Nội vẫn vô cùng hấp dẫn. Về Hà Nội, ở nhà anh chị cả thì tôi tha hồ nghịch. Trẻ con trong khu tập thể kéo tôi đi bắt ốc ở mấy cái ao hồ khu Cống Vị giữa nắng chang chang, đêm đêm lại kéo tôi đi bộ xa lắc lơ xem đổi gác ở Lăng Bác, nhặt được cơ man là hoa đại, ép thâm mấy cuốn vở liền. Lớn thêm nữa, tôi không còn ngỡ ngàng, giật mình khi tỉnh giấc nửa đêm vì ánh đèn ô tô phản chiếu lấp lánh sáng trên mỗi tấm kính cửa sổ hay nghe thấy tiếng xe chạy rì rì ngoài phố. Âm thanh phố phường lùi xa hơn, trong tôi các hình ảnh sâu lắng, dịu dàng của Hà Nội bắt đầu hình thành và đọng lại. Tôi bắt đầu nhận biết hè bằng cái nắng hun khô cong con phố, ve ra rả mỗi hàng sấu lấp loáng quả con, bắt đầu nhìn xem những đứa trẻ bé hơn đi mò ốc, trèo sấu, bắt giun, đổ dế, bắn chim,... Tôi thường đi dạo dọc các biệt thự sứ quán đường Lê Hồng Phong lên tận Bảo tàng quân đội, nhiều khi vui chân lên cả Bờ Hồ, chui vào Đền Ngọc Sơn ngắm nghía cụ Rùa trăm tuổi. Đi trên hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Đường, tôi không chỉ dừng mắt lại trên các sạp quần áo xanh đỏ sặc sỡ, trên các lọ ô mai đường, muối phấn lên ngon lành thôi nữa, mà đã biết ngắm những mái ngói thâm lô xô, những tường rêu nứt nẻ, so sánh với đâu đó đọc được về kiến trúc Hà thành. Có lần, vào nhà một bác trong khu phố cổ chơi, tôi đã như bị dính mắt vào vết nứt kẽ tường, nơi có mấy rễ cây buông trong phòng khách. Thật, Hà Nội vẫn toàn những điều kỳ lạ ! Cứ thế, tôi tha thẩn trong các bảo tàng, rồi lại tập tọng làm thơ mỗi khi mơ màng ngắm nhìn phố phường, phác họa Hà Nội trong thế giới tôi.

Đấy là khoảng thời gian khiến bây giờ, tôi không chỉ nhớ Hà Nội với con mắt trẻ thơ mà nhớ Hà Nội bằng con mắt của người lớn. Hà Nội không chỉ là hào nhoáng thị thành, cũng không chỉ là những bà, những cô duyên dáng, thanh lịch như trong phim ảnh, nói cười khe khẽ nhẹ nhàng, tôi đã biết đến những bác xích lô nghèo khó, chị rao quà không biết đến từ thôn xóm nơi nao. Đúng như ai đó bảo, Hà Nội chẳng mấy ai sống đến đời thứ sáu, thứ bảy. Nào có mấy nhà dòng dõi ngư phủ ven sông Hồng, sông Tô xưa kia nữa, toàn người muôn nơi tìm về, đất lành chim đậu. Hình ảnh phố phường Hà Nội trong tôi là những gánh hàng hoa mỗi sớm, là bóng nắng thanh bình xen qua kẽ lá, in trên đường phố, đậu vai khách bộ hành, là bác xích lô chân gác xe, bình thản ngả giấc trưa, những xì xụp ám khói quán phở, tiếng rao hàng đêm đêm vang vọng… Tôi nhớ, các bạn tôi cũng nhớ, nhớ da diết. Có lần, cả bọn đang đêm trên phố, không ai bảo ai bỗng tất cả ngây người khi nghe thấy tiếng rao ‘Ph... ớ ớ ....’, ‘ai bánh chưng, bánh khúc, bánh giò đê… ê…… ê’ ! Sao thế nhỉ ? hoá ra một cô bạn từ xa trông thấy đã giả giọng rao quà. Chao ôi, sao mà nhớ thế !

Ngày nhà tôi chuyển hẳn về Hà Nội, Hà Nội khác và cả tôi cũng khác xưa. Cái thuở ở làng quê, gà tự nuôi thịt, trứng gà nhà đẻ, ngô khoai, gạo mới hàng xóm quê biếu độ vào mùa, đĩa tép riu xào khế, trạch chấu rán giòn, canh cua tự tay, giã, nồi canh nổi gạch chưng vàng ngậy, bống kho tiêu bùi thơm,... đã lùi xa. Kinh tế thị trường, Hà Nội thay đổi hẳn. Ở chợ nào thì hàng hoá cũng ăm ắp, đồ quê, đồ hiếm thật chả thiếu gì, lại chế biến sẵn hay hướng dẫn rất chi tiết. Những quả na dai chín căng, ngọt lừ những sáng cuối hè xưa bác dúi vào tay, cầm rồi mà vẫn ngỡ ngàng, thì giờ bán nhan nhản đầy các sạp trong chợ. Nhà nhà không còn lo lắng đến bữa cơm, miếng nước, cái sự ăn dễ quá làm con người cũng như dễ tính hơn. Sáng quà, trưa cơm bình dân, tối cơm nhà. Gọi là cơm nhà chứ đa số nguyên liệu sẵn hàng chợ, bắc bếp lên là một đức ông vụng nhất cũng thành được món sơ sơ. Gia đình nào còn giữ nếp ăn uống tinh tế, kỹ càng, cả nhà ngày hai, ba bữa tinh tươm, thường hẳn phải là một nhà chung sống nhiều thế hệ hay truyền thống nề nếp lắm. Đi học, đi làm, vòng xoáy công việc không còn cho tôi mấy thời gian mà thư thả tự mình nhìn ngắm phố phường. Thu xếp lắm thì tranh thủ buổi trưa thả bộ chút xíu mạn Bờ Hồ, 'xem' Hà Nội qua mắt người khác bằng các trang viết, các galery ở Ngô Quyền, Tràng Tiền... Bữa trưa ở cơ quan tạo điều kiện cho chúng tôi gặp các gánh quà, các quán ăn. Các buổi học thêm tạo cho chúng tôi khoảng trống để tìm lại các hàng quà thuở bé, rạp chiếu phim cũng ngày thêm nhan nhản. Món quà, món tiệc ngày càng nhiều lên, lời rỉ tai mách chỗ này chỗ nọ cũng nghe nhiều hơn, nhưng đôi khi ngồi với nhau chúng tôi ai cũng luyến tiếc kể nhau nghe cái tuổi ô mai sấu dầm, ai cũng vẫn lưu luyến những Hà Nội 36 phố phường, Miếng Ngon Hà Nội, Thương nhớ mười hai, vẫn lật lại tuỳ bút Phở của cụ Nguyễn,... Nhìn lũ trẻ giờ khoác cặp vẹo sườn, đi học từ sáng đến tối, bố mẹ đưa đón vất vả hơn người lớn đi làm, chúng tôi cứ xót xa. Lại thầm mừng vui vì được sống một tuổi thơ tự nhiên, vô tư, trong sáng.

Nhiều lần tôi cũng men lại đê Yên Phụ nhưng các triền cỏ ven đê không còn dễ thấy, cái mênh mông sông nước cũng mất nhiều. Rẽ Phủ Tây Hồ không còn mơ ngắm mênh mông hồ, sương thu tan trong gió,... mà là để thành tâm thỉnh cầu Bà Chúa xa xôi, hoặc chỉ đơn giản là vui vẻ với nhau, với những Ông Già Chính Hiệu, Phượng Nguyên… Lên Nhật Tân, chưa thấy chốn đào tiên đã nhấp nhô dãy hàng quán Anh Tú, Trần Mục… Nhật Tân Đào là cụm từ riêng dùng ngày Tết, còn thường nhật, câu thịt chó Vân Đình lùi ra, câu cửa miệng ‘lên Nhật Tân’ đi vào, cũng nghĩa là ăn thịt chó giải đen mượn đỏ.

Nói vậy hoá ra thành hoài cổ trong khi mình đang sống bằng hiện tại. Song ôn cố tri tân, ấy lại lẽ thường. Cổ Ngư đường xưa nay đường Thanh Niên cũng quen tên gọi, Hàng Bột, Nam Bộ mới đổi thôi, gọi là phố Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn, cũng đã thành quen. Hà Nội ngày càng mở rộng, số quận tăng thêm, nhà cao nhiều thêm, phố mới tên chưa kịp nhớ đã thêm phố nữa, người đông thêm, tắc đường thường xuyên, đâu cần chi sát Tết. Nhưng Hà Nội cũng gần như không thay đổi Vào trung tâm tôi vẫn gặp những tên phố cũ, các phố hàng cũng dần tìm lại những mặt hàng chuyên doanh xưa, các làng hoa dịch xa hơn nhưng cứ tìm là thấy, cứ đi là đến. Các khu phố Pháp cổ như Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt, hay xuôi lên quận Ba Đình, phố phường vẫn rợp bóng cây, Phan Đình Phùng, Lê Hồng Phong,… vẫn cây ấy, biệt thự ấy, cảnh có thêm nhưng không khí chưa quá đổi khác. Ngay cả năm hết Tết đến thì chỉ là phong vị xuân thêm phần náo nhiệt, hối hả hơn mà thôi.

Ngày xuân tưng bừng mọi nẻo đường, góc phố, chợ hoa thấy ở khắp nơi. Khung cảnh Tết như họa bằng trăm màu hoa khoe sắc sặc sỡ, rất là ấn tượng. Ngồi đây mà tôi vẫn như đang thấy rất nhiều đào hoa cứ trôi trôi trước mắt. Có tới ba, bốn cành đào hay một, hai cây đào thế, cây quất cảnh sau lưng bao nhiêu chiếc xe đạp đang rất vội vàng trên các nẻo phố, thẳng đến các ngã tư, ngã năm, rìa các chợ đầu ô, thẳng đến những Hàng Lược, Giảng Võ. Những vườn hoa, công viên biến thành vườn đào, vườn quất, rực rỡ cả chốn thị thành. Nếu bạn muốn muốn lao xao mua bán đồ quê vui vẻ, hay rời xa cái tấp nập, đến những chốn chỉ có mình và hoa, được ngắm, được nhìn, được hít thở bình lặng, cũng đâu có khó gì. Hãy rẽ vào bất cứ một ngôi chùa nào, lòng buông thanh thản. La Hán nhìn bạn, Phật cũng nhìn bạn, hiền từ, trìu mến, sẻ chia. Nhà chùa ở đâu thì độ tiết xuân phật cũng tươi hơn, khói hương thoang thoảng, các chậu đào cũng nở hoa, sáng tươi, bình dị. Còn như bạn muốn hưởng cảnh xuân thôn quê thực sự mà lại ngại đi xa, hãy trôi xuống một làng ven đô, còn thời gian thong dong thư thái hơn nữa thì thật nhiều lựa chọn. Gần thì qua Ngọc Hà, Yên Phụ, Nhật Tân, ... những chốn còn mang kiến trúc, dáng dấp làng, có cổng to vào làng, có ao hồ, đình làng, đền chùa, miếu mạo, có vườn cây hoa cảnh, thư thả lắm. Giáp Tết, muốn chùng lại nhịp thời gian sau những sắm sanh lo toan tấp nập, cứ theo tôi them một lần rong ruổi theo đê Yên Phụ, Âu Cơ, đừng nhìn xuống đường bê tông, hãy thả mắt sang hai phía xa xa có trời, có mây, cỏ cây non nước. Rẽ sang đường Lạc Long Quân là sẽ bát ngát vườn đào, không ngây người sao được. Nếu muốn ngắm quất trong vườn, hãy thử rẽ xuống Tứ Liên. Lá chẳng vàng, quả chẳng nhỏ như quất Hải Hưng chuyển về, quất Quảng Bá, Tứ Liên trĩu cành, lá xanh đậm, lá non tươi, rồi hoa trắng, quả nhú, quả ương, quả chín vàng căng mọng, quất tứ quý, quất ngũ sắc, bạn còn chọn mãi nữa sao ? Hoa tươi cũng mê man lắm. Sớm người chưa thức, chợ hoa đã thức rồi, cứ thử lên khúc đê giao mấy làng hoa trên Nghi Tàm mà xem. Tôi chẳng tham vọng đi chợ hoa bỏ buôn bởi cái chạng vạng tối bảo tôi rằng chợ hoa đông đúc, tấpnập, nhưng tôi chẳng ngắm được gì. Tôi chỉ say chỉ mê ngắm nhìn các bong hoa, bạt ngàn hoa tươi rói trong vườn những làng đây. Không khó đâu, bởi hoa tươi giờ trồng ở khắp nơi, Tiền Phong, Vĩnh Tuy, ... đâu chỉ riêng có Ngọc Hà nữa. Thong thả hơn, đương tiết lập xuân phơi phới, hãy băng cầu Chương Dương, nhận con gió phóng khoáng táp vào da mặt, buông theo con đê uốn lượn mà sang Bát Tràng. Sang đường này, đừng bỏ lỡ dịp ghé thăm chợ quê đầu đê. Những mẹt cam đỏ chót, thúng gạo nếp đầy ngọn trắng ngà, vài lồng gà béo núc, những xe chở hai sọt lợn con ủn ỉn tròn như quả mít, nom rất thích mắt, rồi từ nải chuối xanh hay cả buồng chuối, đều có cả… Người quê đi chợ Tết là vừa chơi vừa bán, vừa mua. Họ mua các thức chả mấy khác nhau, bán thì bán đủ cả, từ hàng phần Tết, đến bất kể cái gì có thể bán, gọi là vét sạch cho cái Tết sung túc hơn. Ghé qua chợ chơi cũng là xem người người chơi chợ, rồi vào hẳn làng mà xem bình gốm, xem đĩa dừa, xem con giống bỏ xu,… Bạn cứ sắm thếm đôi bình kỷ niệm đi, về nhà ai mà không ưng ý. Còn muốn đi xa hơn nữa, hãy đến làng Hồ mua tranh. Ngay dốc đê xuôi xuống bạn đã gặp hai hàng quán tranh nhộn nhịp hai sắc tranh cơ bản của hai gia đình trụ cột tranh làng Hồ. Bạn sẽ gặp cơ man nào tranh lợn sung túc, viên mãn, nào tranh trẻ chỏm trái đào ôm gà trống sang trọng, trưởng giả, nào đám cưới chuột vui rộn, dí dỏm, nào lớp học thầy đồ lộn xộn với lũ trò đa dạng rất vui mắt. Hay bạn lại muốn về quê ngoại Nguyễn Trãi, hãy xuôi đường hướng về Thường Tín thăm làng Nhị Khê đây,. Ức Trai được thờ phụng nơi đền thiêng, bạn ghé qua mà thăm đền thờ người xưa gần gũi ngay đình làng, ngay chòm xóm đông đúc, như là hàng xóm sát vách chia cùng. Rồi rảnh rang, tạt vào xóm trong mà xem làng nghề tấp nập tiện gỗ. Bạn sẽ thấy đủ thứ đồ hấp dẫn, từ lọ tăm, khay trà, hộp thuốc, đến các mô hình tàu biển bề thế, các tượng Phật thâm trầm. Khi ra về hẳn túi bạn sẽ nặng trĩu tượng ông Di lặc đang cười hể hả. Vui thế mới thật đúng là vui xuân, du thế cũng mới thật xứng là du xuân, và như thế, hỏi tôi sao mà xa không nhớ cồn cào cho được.

Tết về, nhà tôi vẫn một chốn hai nơi. Cành đào Nhật Tân lại theo tôi về quê từ nơi đô hội. Nhà tôi ăn Tết chính ở Hà Nội nhưng vẫn thường về chốn cũ đón xuân 1,2 ngày Tết hoặc sau Tết, bỏ lại sau lưng những tất bật chợ xuân ngày cuối năm, những rộn ràng Bờ Hồ, pháo hoa tất niên, trảy lộc đầu xuân, hội hè, đình đám... Hàng xóm cũ, hàng xóm mới, thảy đều vui vẻ. Pháo thôi được đốt, thịt không còn thèm nhưng Tết nhà mãi vẫn không thay. Bánh chưng gói lấy, đĩa xôi đồ lấy, món ăn tự làm, ngày xưa ngày nay cũng vậy…

Giáp Tết này xa nhà, lấy đêm làm ngày, thành ra nhớ nhung ngày một đầy thêm. Thi thoảng tuổi thơ tôi hiện về như những thước phim quay chậm. Khi xì trảy xuân xa xa, Tết nhộn nhịp của vô vàn hội hè đình đám, lễ chùa các làng ven đô, của các làng bên Bắc Ninh, Hà Tây, Sóc Sơn,… với hội làng Lim, chùa Bút Tháp, Cổ Loa thành, hội Chùa Hương, chùa Trầm, Trăm Gian, Chùa Thầy, Tây Phương, đền Và, đền Gióng, lễ đền Hai Bà,… Tất cả cứ như mới vừa quanh đây. Là người Việt, dẫu ở xa đến mấy, bận đến mấy, nhớ nhà đến mấy, chúng tôi cũng náo nức chờ đón Tết. Nhưng tiếc sao, Tết nơi đây lại chính là dịp chúng tôi căng thẳng bài vở giữa kỳ mùa đông, đến gặp nhau còn khó, thành ra chuyện trò tâm sự cũng vội vàng, ít ỏi. Song, cách tết độ nửa tháng là chúng tôi bắt đầu đếm dần từng ngày cho đến Tết thật. Có thể nói, tôi vừa muốn trốn Tết, bởi Tết vẫn chỉ là của riêng số ít ỏi sinh viên Việt ,vừa mong ngóng, cái mong ngóng Tết đã chảy trong huyết quản. Chúng tôi ở đây chơi nhóm độ hơn ba chục người, toàn sinh viên. Bận bã thì có thể không nói chuyện với nhau nhưng đứa nào cũng ngày ngày e-mail hỏi han chuyện Tết nhất ở nhà, toàn là tiếc rẻ. Ba mươi Tết, Mồng Một Tết thì dứt khoát sẽ gọi điện về nhà chúc tết từng người, toàn là ao ước. Theo sát Tết nhà, nhưng Tết của tôi rất đơn giản. Biết là thế nào cũng lại tự mình lo sao cho có ít nhiều phong vị Tết, thế nào cũng là cùng bạn bè vui vẻ đôi lần, nên thể nào cũng phải qua phố Tàu, ghé hiệu Việt Nam nhìn ngó. Cuối cùng, thể nào cũng sắm chiếc bánh chưng, chẳng ngon nhưng cũng gọi là có hình ngày Tết. Cũng sẽ cố gắng hì hục ninh măng, nấu miến, làm chút thịt xá xíu, hay quay gà, chứ gà đây luộc thì chán lắm, lại cố thêm sơ sơ mâm ngũ quả để  hương cho ra dáng ngày Tết. Và tất cả vật chất cho Tết chỉ là như vậy.

Dù thế nào thì cuối cùng cũng đến tất niên. Thường thì đúng đêm giao thừa, cả nhóm sinh viên lại tụ tập tại nhà rộng nhất là nhà tôi, gọi là đón Tết. Sắp giao thừa chưa nhỉ ? Chúng tôi hỏi nhau để nắm tay nhau đi vòng quanh gian phòng khách. Những khuôn mặt nhớ nhà buồn thiu nắm chặt tay nhau hát bài Chúc mừng năm mới. Chúng tôi sẽ tắt điện cho nến thắp lung linh và hương trầm ngan ngát. Thực chẳng giống Tết ở nhà nhưng cũng thêm phần ấm cúng. Sau mỗi cái Tết chúng tôi lại gần với nhau hơn, hiểu nhau hơn, từ tâm tư, gia cảnh. Xa nhà biến chúng tôi thành những đứa con rất mực có hiếu. Ai thì ai, cả con trai con gái, cứ thủ thỉ mà tiếc, giá mà được về giúp mẹ sắm Tết, dọn cỗ, dọn nhà, kê đồ,… Chẳng biết, nếu đang ở nhà, liệu chúng tôi có nhất nhất thèm thuồng chăm Tết được vậy thật không. Chẳng ai bảo ai, tất cả đều rủ rỉ kể chuyện Tết nhà mình, chén trà sen Kim Anh, gói bánh đậu xanh Rồng Vàng, … tất cả cố gắng như là trên đất Việt. Bạn kể về người yêu với nhiều nhung nhớ, bạn kể về người chồng, người vợ đang mong ngóng ngày về, bạn kể về quê hương xa xôi có đồng chiêm trũng, có vùng núi cao,.. Anh bạn hàng xóm tôi chuyên say sưa kể về làng Ngọc Hà, ‘làng hoa, hoa thơm ngát bốn mùa...', còn phần mình, tôi hay kể chuyện cái làng trung du nghèo ấy hoặc từng ngày Tết trong nhà,… Cứ thế, cứ thế... chuyện như không dứt.

Mấy anh bạn, mấy cô bạn sẽ lại bập bùng ghi ta đến gần sang. Những bài vui, những bài buồn, đủ cả. Rạng sáng mệt rồi, người chuyện trò rủ rỉ tiếp, người dựa lưng gà gật, chẳng ai muốn về. Đĩa nhạc quê hương thay chúng tôi đã lạc giọng, cứ đau đáu lời hát về Hà Nội, Bài hát khe khẽ ru chúng tôi chập chờn giấc ngủ. Để rồi mai đến trường, hoà vào cuộc sống thường nhật sinh viên, có ai biết đang là Mồng Một Tết nhà mình đâu nhỉ. Nhớ nhung dồn lại để tối về hiện ra những cú điện thoại an ủi nhau, có tiếng cười và cả những nghẹn ngào.

Tết là nhớ nhà, nhớ đến nát lòng. Cũng không đợi hẳn đến Tết, gần Tết là mỗi đêm nhớ nhà, nhớ bạn, tôi lại chìm đi vào những dòng thư, những vần thơ ngọng nghịu. Những bài hát về Hà Nội luôn vang bên tôi trong những ngày này, nhắc tôi một coi lung linh. Ngân nga bao khúc hát về Hà Nội, tôi tưởng như quê nhà đang kề đây, gần lắm. Lòng tôi cứ như muốn mãi hát lên liên khúc về Hà Nội. Bài hát nào  thiết  cũng  thơ, cũng sâu lắng, làm lòng mềm đi, run rẩy. Cuối cùng, ca từ lắng lại, da diết một câu hát, một nỗi nhớ - nỗi nhớ tơi bời. Nỗi nhớ tơi bời vì sao ? hay bởi một hôm trong ‘những chiều sương gió dâng khơi, có người lặng ngắm mây trôi' ? Trời ơi, nhớ sao nhớ đến tơi bời, nhớ tơi bời là thế này sao ? 

Có người nhạc sĩ phong tình, nhìn ‘cành  hoa tim tím bé xinh xinh báo xuân về, rừng đào phong kín cánh mong manh hé hoa lòng…' mà tình rỏ phím tơ ‘chạnh lòng tôi nhớ đến người em’. Còn tôi, giữa mùa đông giá, những câu hát thiết tha đã đưa tôi về bên gia đình, về bên một Hà Nội của riêng tôi, nhớ về tuổi thơ, nhớ về một Hà Nội ngày thơ và một Hà Nội chưa xa. Cảm ơn bao nhạc sĩ tài hoa đã cho tôi từ nơi xa lắc mà ngắm nhìn Hà Nội bằng tâm tưởng. Hãy mừng Tết, hãy chờ Tết, hãy chen đào hoa mà đón Tết cùng tôi. Bạn có mở to cặp mắt lóng lánh nước nhớ nhà, hay mắt nhắm lại, mơ giấc mơ gia đình ấm cúng, thì cũng xin hát cùng tôi khúc ca đây để về tận cùng của Hà Nội Tết : 'Hà Nội mừng đón Tết, hoa chen người đi, liễu rủ mà chi. Đêm tân xuân, Hồ Gươm như say mê. Chuông reo ngân, Ngọc Sơn sao uy nghi...

Sắp giao thừa chưa nhỉ? Bây giờ là ai hỏi tôi hay tôi đang hỏi ai đây? Ừ, sắp giao thừa rồi đấy! Vậy thì hãy cùngÔi, giá như được về nhà đón Tết, còn gì hơn thế nữa. Đêm tất niên kỳ ảo, sương ướt nhóng nhánh tóc, bước chân về nhà, hả hê với xuân, mỉm cười xao xuyến,… Hình như năm mới thực về!