Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 01/2004

Kí ức lựa chọn và Học thuyết sai lầm (*)

Noam Chomsky

Tất cả những ai quan tâm đến vấn đề nhân quyền, công lí, và liêm sỉ nên vui mừng trước sự kiện Saddam Hussein bị sa lưới, và nên chờ cho một phiên tòa quốc tế xử những tội ác trong quá khứ của ông ta.

Việc truy tố những tội phạm của Saddam không chỉ bao gồm những cuộc tàn sát người Kurd bằng gas vào năm 1988, mà quan trọng hơn, nên bao gồm cả những cuộc tàn sát người Shiite từng nổi dậy đòi lật đổ chế độ Saddam vào năm 1991.

Vào thời đó, Washington và đồng minh đều nhất trí một lập trường rằng: dù cho nhà lãnh đạo Iraq có phạm phải tội ác nào đi nữa, ông ta có thể cung cấp cho thế giới Tây phương và các nước trong vùng một hi vọng về sự ổn định hơn là những nạn nhân bị ông ta đàn áp.  Alan Cowell viết trên tờ New York Times như thế.

Tháng 12 năm rồi, Bộ trưởng ngoại giao Anh Jack Straw cho công bố một hồ sơ về tội phạm của Saddam.  Điều đáng chú ý là những tội phạm này xảy ra trong thời mà Saddam được sự yểm trợ của Mĩ và Anh.

Thế nhưng, với sự liêm sỉ thông thường của hai nước này, cả báo cáo của Straw và phản ứng của Washington đều không chú ý đến điều quan trọng đó.

Những thói quen như thế phản ánh một cạm bẫy đã ăn sâu vào tận xương tủy trong văn hóa trí thức nói chung – một cạm bẫy có khi còn được gọi là học thuyết về biến đổi, thường thường xuất hiện mỗi hai hay ba năm ở Mĩ.  Nội dung của học thuyết này có thể tóm gọn như sau: "Ừ, trong quá khứ chúng ta phạm phải sai lầm bởi vì chúng ta ngây thơ hay vô ý.  Nhưng bây giờ mọi việc coi như xong rồi, chúng ta không nên phí thì giờ cho mấy chuyện nhàm chán, cũ rích đó."

Cái học thuyết đó vừa bất lương, vừa hèn nhát, nhưng nó có vài cái lợi: Nó bảo vệ chúng ta từ sự nguy hiểm trong việc hiểu biết những gì đang xảy ra tước mắt chúng ta.

Chẳng hạn như cái lí do đầu tiên mà Chính phủ Bush đưa ra để gây chiến tranh với Iraq là nhằm cứu thế giới khỏi tai họa của một tên bạo chúa có ý đồ sản xuất vũ khí tàn phá hàng loạt và có dính dáng đến các nhóm khủng bố.  Bây giờ, không ai tin vào lí do đó nữa.  Ngay cả người viết diễn văn cho ông Bush cũng không tin.  

Thế rồi một lí do mới được đưa ra: Chúng ta phải xâm chiếm Iraq để xây dựng nền dân chủ cho Iraq, và qua đó, dân chủ hóa toàn vùng Trung Đông.

Đôi khi, cường độ lặp đi lặp lại về việc xây dựng nền dân chủ quá nhiều, nhiều đến độ như là mê sảng.

Tháng vừa qua, David Ignatius, một nhà bình luận cho tờ Washington Post, mô tả việc xâm lăng Iraq là "một cuộc chiến lí tưởng nhất trong thời hiện đại" – lí tưởng vì chúng ta chỉ có một mục đích duy nhất là xây dựng nền dân chủ cho Iraq và các nước trong vùng.

Ignatius tỏ ra hết sức ấn tượng với Paul Wolfowitz, nhân vật số 2 ở Nhà năm góc, và mô tả Wolfowitz như là một "Thủ lãnh lí tưởng nhất trong Chính phủ Bush."  Ignatius còn miêu tả Wolfowitz là một nhà trí thức thứ thiệt, một người mà "trái tim rỉ máu khi thấy thế giới Ả Rập bị áp bức và mơ ước ngày giải phóng sự áp bức đó."

Có lẽ điều này giải thích cho sự thăng hoa của Wolfowitz.  Chúng ta còn nhớ trong thời Reagan còn làm tổng thống, Wolfowitz làm Đại sứ Mĩ ở Nam Dương, ông ta từng yểm trợ hết mình cho Suharto, một trong những kẻ giết người lớn nhất trong thế kỉ 20.

Cũng trong thời Reagan, Wolfowitz là một nhân viên trong Bộ ngoại giao đặc trách về Á châu sự vụ, ông còn yểm trợ cho những tên độc tài khát máu như Chun ở South Nam Hàn, và Marcos ở Phi Luật Tân.

Tất cả những sự thật này trở nên không thích hợp, chẳng liên quan gì đến tình hình hiện nay, bởi vì Mĩ đang theo đuổi Học thuyết về thay đổi.

Dường ấy, vâng, trái tim của Wolfowitz rướm máu cho những nạn nhân của áp bức – và nếu lịch sử cho thấy ngược lại, thì điều đó rất ư là nhàm chán và cũ rích.  Chúng ta chẳng cần bận tâm làm gì.  Chúng ta nên quên quá khứ. 

Người ta còn nhớ đến một minh họa khác cho thấy Wolfowitz yêu dân chủ như thế nào.  Hạ nghị viện Thổ Nhĩ Kì gần như là nhất trí chống lại cuộc chiến ở Iraq, và không cho phép quân đội Mĩ dùng Thổ làm bàn đạp tấn công Iraq.  Quyết định này làm cho Washington nổi điên lên.

Wolfowitz kịch liệt lên án giới quân sự Thổ đã không chịu can thiệp để lật ngược quyết định của Hạ nghị viện Thổ Nhĩ Kì.  Nhưng Thổ Nhĩ Kì lắng nghe tiếng nói của người dân, chứ không tuân theo lệnh từ Crawford, Texas, hay Washington, D.C.

Thành tích mới nhất trong sự nghiệp của Wolfowitz là bản báo cáo  "Determination and Findings" (Xác định và Phát hiện) về các hợp đồng tái kiến thiết ở Iraq.  Wolfowitz ra lệnh cho những người cầm quyền ở Iraq hiện nay phải loại bỏ những quốc gia dám nghe theo nguyện vọng của đại đa số dân chúng là không ủng hộ cuộc chiến ở Iraq do Mĩ và Anh cầm đầu.

Lí do Wolfowitz đi đến chính sách kì thị trên là vì "lợi ích an ninh" của Mĩ.  Nhưng lợi ích an ninh là một cái gì không hiện hữu, khi mà các đại công ti như Halliburton và Bechtel được tự do "cạnh tranh" đấu thầu với các nền dân chủ ở Uzbekistan và Đảo Solomon, nhưng không tự do đấu thầu với các nước như Pháp, Đức, Nga, v.v…

Cái hiển nhiên được bộc lộ từ chính sách của Wolfowitz là Washington khinh thường dân chủ, trong khi ngoài miệng thì nói là khao khát dân chủ.

Nhưng hoàn thành được cái sứ mệnh nói một đằng làm một nẽo đó là một thành công vĩ đại.  Ngay cả các chế độ toàn trị cũng không bắt chước được.

Người Iraq từng nhìn thấu được quá trình này của người chinh phục và người bị chinh phục.

Người Anh sáng lập ra quốc gia Iraq vì lợi ích riêng của nước Anh.  Khi họ thống trị Trung Đông, họ bàn thảo cách dựng nên một bề ngoài về Ả Rập: yếu đuối, dễ uốn nắn, sao cho người Anh có thể cai trị một cách lâu dài.

Không ai nghĩ rằng Mĩ muốn có một chính phủ Iraq độc lập?  Nhất là hiện nay, Washington đòi quyền thành lập một lực lượng quân sự cố định ở Iraq, ngay tại trung tâm sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới.  Mĩ còn đòi, và đã, áp đặt một chế độ kinh tế mà không một quốc gia có chủ quyền nào có thể chấp nhận được, đó là chính sách đặt các quyền lợi kinh tế vào tay các đại công ti Tây phương.

Xuyên suốt lịch sử, ngay cả những hành động thô bỉ nhất và ô danh nhất thường được đi kèm với những mục tiêu cao quí và những mĩ từ về tự do và độc lập.

Quan sát của Thomas Jefferson hơn trăm năm về trước vẫn còn tính thời sự vào ngày hôm nay: "Chúng ta có tin Bonaparte chiến đấu vì tự do cho biển hơn là chúng ta tin người Anh chiến đầu vì tự do của con người?  Mục tiêu của họ giống nhau: đem lại quyền thế, sự thịnh vượng, và tài nguyên từ các quốc gia khác về tay họ."

(*) Nguyễn Văn lược dịch từ bài “Selective memory and false doctrine” của Noam Chomsky, đăng trên Znet website (www.znet.org) ngày 21 tháng 12 năm 2003.