Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 11/2003

Đọc "Weapons of Mass Deception": Vũ khí lừa dối hàng loạt

Nguyễn Văn

 Vài tháng trước và sau cuộc chiến ở Iraq xảy ra, bao nhiêu sự thật xung quanh cuộc chiến được phơi bày trước công chúng thế giới làm cho ngay cả những người “chủ chiến” cũng phải kinh ngạc về mức độ lừa dối công chúng của chính phủ Anh và Mĩ.  Tổng thống George W. Bush và Thủ tướng Tony Blair liên tục khơi màu cho cuộc chiến bằng những hù dọa về hiểm họa của vũ khí tàn phá hàng loạt (weapon of mass destruction, hay WMD) của Saddam Hussein.  Đó cũng là nguyên nhân chính để hai ông này gây chiến ở Iraq.  Qua hồ sơ, hình ảnh do vệ tinh nhân tạo chụp được, và phỏng vấn các nhân vật “đối kháng” Iraq, ông Bush và Blair cho chúng ta biết rằng cần phải xâm lăng Iraq để ngăn chận một thảm họa chiến tranh sinh hóa học.  Không chỉ xâm lăng mà còn phải xâm lăng càng sớm càng tốt.  Lúc đầu công chúng còn nghi ngờ trước những tuyên bố mang tính hù dọa này, nhưng sau khi cuộc chiến bắt đầu và quân đội đang xông vào chiến trường thì một phần những nghi ngờ đó chuyển sang ủng hộ quân đội.  Song, nhiều câu hỏi về lí do thật sự đằng sau cuộc chiến vẫn còn đó, và quan trọng hơn, Bush và Blair đã buôn bán cuộc chiến cho công chúng như thế nào.

Weapons of Mass Deception là cuốn sách đầu tiên hệ thống hóa những lừa dối đó.  Cuốn sách giải thích cho công chúng thấy cái chiến dịch thông tin và chỉ ra sự đồng lõa của giới truyền thông trong công cuộc buôn bán cuộc xâm lăng vào Iraq.  Cả hai tác giả quyển sách, Sheldon Rampton và John Stauber, đều là chuyên gia nghiên cứu thuộc trung tâm nghiên cứu về truyền thông và dân chủ (Center for Media and Democracy, CMD).  CMD là một trung tâm bất vụ lợi do Stauber thành lập vào năm 1993 nhằm vạch trần những âm mưu tuyên truyền của giới chính khách và thương mãi.

Phải nói ngay rằng Rampton và Stauber không phải là những người mù quáng thừa nhận những biểu tượng như đoạn phim mô tả lính Mĩ giật sập bức tượng Saddam Hussein tại quảng trường Firdos ở Baghdad vào ngày 9/4/2003.  Hình ảnh này được truyền đi khắp thế giới nhằm cho công chúng thấy dân Iraq đã thực sự được “giải phóng”.  Nhưng Rampton và Stauber cho chúng ta một sự thực khác: Đó là một màn trình diễn được dàn dựng khá công phu, và hôm đó chỉ có vài chục người hiện diện chứng kiến sự kiện đó. 

Rampton và Stauber nêu bật nhu cầu truyền thông trong cuộc chiến và sự công tác vui vẻ của John W. Rendon, một chuyên gia về truyền thông do Ngũ giác đài và CIA mướn làm việc, trong công cuộc buôn bán chiến tranh.  Ngày 29/2/1996, trước các học viên sĩ quan không quân Mĩ (US Air Force Academy), ông tuyên bố, “Tôi không phải là một chiến lược gia về an ninh, cũng không phải là một chiến thuật gia về quân sự.  Tôi là một chính trị gia ... Tôi là một chiến sĩ thông tin và một giám đốc tri giác.”  Rendon hỏi các học viên rằng còn nhớ khi quân đội Mĩ tiến vào thành phố Kuwait vào năm 1991 và được hàng trăm người Kuwaitis chào đón với những lá cờ Mĩ: “Các anh có khi nào ngạc nhiên về sự kiện đó không?  Làm sao mà người Kuwait sau nhiều tháng bị kềm kẹp lại có cờ Mĩ trong tay, mà còn thậm chí có cờ của các nước đồng minh?  Tốt.  Câu trả lời cũng không khó lắm đâu.  Đó là một trong những công việc của tôi lúc đó.”  Weapons of Mass Deception cung cấp nhiều giai thoại làm cho người đọc phải tỉnh ngộ.  Chẳng hạn như trường hợp của Andrew H. Card Jr, Chánh văn phòng Tòa bạch ốc, khi bình luận về những lí do lật đổ Saddam Hussein vào giữa năm 2002, nói: “Đứng trên quan điểm thị trường, không ai đưa vào thị trường một sản phảm vào tháng Tám”.  Nói cách khác, chiến dịch thông tin mà Washington khởi xướng chống Iraq không thể tiến hành vào tháng Tám, mà phải vào tháng Chín (kỉ niệm một năm sau biến cố 9/11).  Và quả như thế, chiến dịch thông tin dẫn đến cuộc chiến ở Iraq được khởi đầu vào tháng Chín năm 2002.  Những bối cảnh và sự thật này làm cho người đọc nhận thức rằng một kế hoạch định hướng Trung Đông đã được soạn thảo từ trước, và biến cố 9/11 chỉ là một trong những lí do để giới cầm quyền Washington có thêm nguyên liệu cho cuộc chiến.

Tác giả cuốn sách trình bày từng tuyên bố và phát biểu của chính phủ Bush về cuộc chiến và lí do cho cuộc chiến, rồi tuần tự vạch trần những sai trái và dối trá trong mỗi lí do, trong mỗi lời tuyên bố.  Cái thông điệp đằng sau của cuốn sách cũng chẳng khác gì thông điệp của cuốn phim Bowling for Columbine (do Michael Moore làm đạo diễn), đó là: Một khi chính phủ có thể gieo một nỗi hoang mang, hay tốt hơn nữa, một nỗi sợ hãi vào quần chúng, thì giới chính khách có thể thuyết phục và động viên cái quần chúng đó làm bất cứ việc gì.  Trong bối cảnh này và trong một xã hội dân chủ, đáng lẽ giới truyền thông phải đóng vai trò chất vấn sự thật, đặt dấu hỏi đối với giới cầm quyền, nhưng Rampton và Stauber phơi bày những thất bại cơ bản của hầu như tất cả các cơ quan truyền thông ở Mĩ trong vai trò căn bản đó.  Tình hình ở Anh cũng chẳng sáng sủa gì hơn tình hình ở Mĩ.

Mới đây, Scott Ritter, một cựu thanh tra vũ khí cho Liên hiệp quốc, đặt một câu hỏi, “Khi Bộ trưởng quốc phòng Donald Rumsfeld tuyên bố Iraq có hàm chứa vũ khí tàn phá hàng loạt, trong giới truyền thông Mĩ không ai chất vấn ông ta, không ai đòi hỏi ông phải chứng minh; họ chỉ in lại những gì ông nói.  Và nay chúng ta đòi hỏi bằng chứng.”  Ông Bush và Blair dùng chiêu bài vũ khí tàn phá hàng loạt để gây chiến, và cho đến nay như chúng ta biết, Iraq không có vũ khí tàn phá hàng loạt.  Nhưng chúng ta biết rõ rằng Mĩ và Anh có hàng tá vũ khí lừa dối hàng loạt – weapons of mass deception.  Cuốn sách này là một nỗ lực ban đầu nhưng quan trọng nhằm làm cho những người được dân bầu lên phải có trách nhiệm nói sự thật trước người dân.

(*) Weapons of mass deception của Sheldon Rampton và John Stauber, Nhà xuất bản J. P. Tarcher, 234 trang, giá bán: $11.95 trên Amazon.com