Chuyển Luân kính chúc quý bạn đọc gần xa một năm Mậu Tý-2008 Sức khoẻ, An lạc và Tinh tấn

Trang chủ || Liên hệ

Góp nhặt cát đá

Tác giả

CHUYỂN LUÂN SỐ THÁNG 11/2003

Một vài ghi nhận nhân buổi giới thiệu sách

“Vietnamese Engaged Buddhism: The Struggle Movement of 1963-1966”

của Tác giả Quán Như Phạm Văn Minh

Chiều Chủ nhật vừa qua ((15/12), tại Chùa Phước Huệ, Tác giả Quán Như Phạm Văn Minh và một số thân hữu tổ chức một buổi giới thiệu sách “Vietnamese Engaged Buddhism: the Struggle Movement of 1963 – 1966” [1] (tạm dịch: Phong trào Phật giáo dấn thân: cuộc đấu tranh 1963 – 1966).  Có mặt tại buổi giới thiệu là thân nhân, bạn bè – kể cả bạn người Úc – của tác giả, và hai vị Thượng toạ Thích Bảo Lạc (Chùa Pháp Bảo) và Thích Phước Đạt (Chùa Phước Huệ). 

Mở đầu buổi giới thiệu sách, Tác giả Phạm Văn Minh ngỏ lời chào mừng và cám ơn thân hữu (khoảng 50 người) đã dành thì giờ đến tham dự và ủng hộ Tác giả.  Qua giọng nói hàm chứa nhiều xúc động, Tác giả cám ơn Nhạc mẫu, hiền thê và ba con của Tác giả, những người đã hi sinh, chịu đựng, khuyến khích Tác giả có tinh thần và ý chí để hoàn thành tác phẩm.  Tác giả cũng không quên cám ơn những người đã trực tiếp cung cấp dữ kiện (như Hoàng Nguyên Nhuận), góp ý và động viên (như Thomas Nguyễn, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thu), biên tập (Barbara Lee), và thẩm định công trình nghiên cứu (Tiến sĩ Malcolm Pearce). 

Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam cận đại, thời gian 1963 đến 1966 có lẽ là một giai đoạn đầy thử thách và biến cố.  Ai cũng biết trong thời gian này, Phật giáo Việt Nam bị Chính phủ của Tổng thống Ngô Đình Diệm, một người theo đạo Ki-tô giáo La Mã, đàn áp rất dã man.  Nhiều Phật tử đã “xuống đường”, và trong quá trình đấu tranh đã có nhiều người hi sinh.  Trong số những người hi sinh, có lẽ Thích Quảng Đức là người nổi tiếng nhất vì ông là người tự thiêu đầu tiên để phản đối chính sách kỳ thị tôn giáo của Chính phủ, và đánh động lương tri của quần chúng trên khắp thế giới.  Phong trào đấu tranh này, thường được giới truyền thông quốc tế gọi là “The Struggle Movement 1963 – 1966”, đánh dấu một giai đoạn bi hùng của Phong trào Phật giáo Dấn thân. 

Biến cố 1963 – 1966 đã được nhiều người ghi lại qua một số sách báo xuất bản trong và ngoài nước.  Tuy nhiên, phần lớn – nếu không muốn nói là hầu hết – đều viết bằng tiếng Việt và cho độc giả người Việt.  Cuốn “Vietnamese Engaged Buddhism: The Struggle Movement of 1963-1966”, theo Tác giả, là một cuốn sách đầu tiên viết bằng tiếng Anh về Phong trào này và nhắm vào độc giả là thành phần nghiên cứu và người nước ngoài.  Trong sách, Quán Như ghi lại những sự kiện quan trọng dưới tầm nhìn của một người trong cuộc, bởi vì Tác giả là một người từng tham dự tích cực vào phong trào tranh đấu.  Tác giả nhấn mạnh rằng đây không phải là một công trình sử học, mà là những diễn dịch của một người trong cuộc, và có thể nói là cũng đại diện cho đám đông thầm lặng trong giai đoạn đó.

Tiếp theo sau phát biểu của Quán Như là phần phát biểu của Hoàng Nguyên Nhận, một người bạn thân của Tác giả, và một trong những người có thể nói là đóng một vai trò quan trọng trong Phong trào Tranh đấu 1963 – 1966.  Theo Hoàng Nguyên Nhận, cuốn sách của Quán Như cho chúng ta thấy hai khía cạnh: một là Phong trào Phật giáo Dấn thân (hay có người đề cập đến như là Phong trào Phật giáo Nhập thể) có cơ sở xã hội và tâm linh; và hai là tu hành không phải chỉ tại chùa, mà cũng có thể tại tâm, hay tích cực hơn, là tại xã hội.   

Phát biểu trong buổi giới thiệu sách còn có Hoà thượng Thích Bảo Lạc.  Hoà thượng ghi nhận rằng buổi giới thiệu sách này rất đặc biệt, bởi vì Tác giả không bán, mà tặng, sách cho người đến tham dự.  Thật vậy, mỗi người dự đều được Tác giả cẩn thận tặng sách trong bìa thư màu vàng, mà không đề cập đến chuyện ủng hộ tài chính.  Trong tình trạng in ấn sách vở ngày nay ở hải ngoại, có lẽ đây là một hi sinh lớn của chính tác giả.

Bà Barbara Bee và Tiến sĩ Malcolm Pearce (thuộc Karuma Foundation tại Sydney) cũng phát biểu ý kiến và bày tỏ lòng ngưỡng mộ Phong trào Đấu tranh 1963 – 1966, và qua sách này, hai người đã học hỏi rất nhiều về lịch sử, văn hóa Việt Nam và Phật giáo Việt Nam.  Trong phần giới thiệu, Tiến sĩ Pearce viết rằng cuốn sách của Quán Như sẽ cung cấp nhiều sử kiện có giá trị cho các nghiên cứu sinh về Việt Nam và Phật giáo Việt Nam. 

Xen kẻ trong các phát biểu là phần văn nghệ nhẹ do các thân hữu như Đăng Lan, Vũ Hùng, Hữu Vọng và Thanh Tuyền đóng góp.  Những bài hát mang chút khói lửa của chiến tranh như Đại bác ru đêm, Tôi sẽ đi thăm, Ghế đá công viên (Trịnh Công Sơn), hay chút triết lí như Giọt mưa trên lá, Kẻ thù ta, Chấp tay lạy (Phạm Duy) cùng tiếng đàn guitar đã đưa người tham dự về một quá khứ sôi động trong các khuôn viên đại học Sài Gòn thời đầu thập niên 1960s. 

Ghi nhận của người viết

Cụm từ “Phật giáo Dấn thân” có lẽ làm cho nhiều người ngạc nhiên, bởi vì hai chữ dấn thân có vẻ chính trị và không nằm trong phạm vi suy nghĩ của những người nhìn Phật giáo như là một tôn giáo “thụ động”.  Thật vậy, có người từng nói Phật giáo quá ôn hòa, không quyết liệt đối với các hệ thống triết lí xa lạ với Phật giáo.  Dung hòa, chấp thuận, và thậm chí bảo vệ các hệ thống triết lí khác là một đặc tính của Phật giáo, nhưng nếu bị đặt vào tình huống khó khăn, Phật giáo sẽ hành động với tinh thần nhân đạo và xây dựng.  Đối với người Việt chúng ta, Phật giáo dấn thân không phải là một ý niệm mới, bởi vì một trong những đặc tính nổi bật của Phật giáo Việt Nam là sự kết hợp chặt chẽ giữa đạo và đời.  Trong lịch sử dài dựng nước và giữ nước, Phật giáo đã từng là một lực lượng làm thay đổi và tiến triển xã hội, thậm chí chấp chính.  Khuông Việt Đại sư Ngô Chân Lưu từng làm sứ thần nhà Tống, Thiền sư Vạn Hạnh từng đóng vai trò cố vấn cho vua Nhà Lê và Nhà Lý.  Trong thời gian đầu thế kỉ 20, Phật tử là một lực lượng tích cực đòi tự do độc lập cho nước nhà, và tích cực đấu tranh đòi ấn xá cho nhà ái quốc Phan Bội Châu.  Do đó, việc Thượng tọa Thích Quảng Đức hi sinh, hay Phật tử xuống đường để phản đối chính sách của Chính phủ Ngô Đình Diệm không nằm ngoài những hành động xây dựng và nhân đạo của Phật giáo. 

          Phật giáo là một loại thuốc cho thế giới bệnh tật.   Phật giáo không phải là một con đường dẫn đến hạnh phúc cho một cá nhân, mà là nhắm vào mục tiêu vun trồng hòa bình và đạo đức, diệt khổ, dung hòa, và cuộc sống hạnh phúc cho thế giới chung quanh.  Bởi vì mỗi con người đều có một cuộc sống, thành ra, con người phải hành động; và cái ý tưởng sâu xa của Phật giáo là những gì con người hành động đều có hậu quả.  Do đó, chúng ta cần phải hành động có ý thức.  Phật giáo là một ý thức từ con tim.  Đức Phật ngày xưa, khi chứng kiến những bất công trong xã hội và đau khổ của quần chúng, đã sẵn sàng xa rời cuộc sống vương giả và dấn thân vào hoạt động xã hội.  Hành động của Phật không phải do cảm tính chi phối mà là một việc làm hoàn toàn có nguyên lí đem lại phúc lợi cho thế giới.  Do đó, có thể nói Phật cũng là một người dấn thân, hay nói cho đúng hơn, Ngài là một nhà tổ chức phong trào xã hội.

Chính trị là lịch sử của hiện tại, và lịch sử là chính trị của quá khứ.  Ở một số nước và trong một giai đoạn nào đó Phật giáo bị suy yếu đi.  Thảm trạng của Phật giáo Việt Nam trong thời 1963 – 1966 nằm trong tham số của của chu kì lịch sử.  Cuốn sách của Quán Như là một chính trị của quá khứ, vì nó ghi lại cho chúng ta nhiều sự kiện thực trong thời gian đó, nhưng cũng là chính trị của hiện tại bởi vì nhiều bài học quan trọng trong thời gian trước vẫn là những tiền đề để những người Phật tử chân chính ngày nay suy nghĩ cho những hành động đấu tranh của mình.  Riêng người viết bài này ghi nhận một bài học trong cuốn sách của Quán Như: đó là Phật giáo và dân tộc là một, và dân tộc Việt Nam không thích sự can thiệp của ngoại bang. 

Nguyễn Văn

16/12/2002

Chú thích:

[1]  Sách gồm 10 chương, dài 512 trang, không kể 17 trang với hình ảnh, do Nhà xuất bản Văn Nghệ (California) in ấn và phát hành năm 2002.  Giá bán là 25 Mỹ kim.  Mười chương của sách mô tả con đường dẫn Tác giả đến với Phật giáo và Phong trào Phật giáo Dấn thân; những nguyên lí của Phong trào; những khía cạnh đặc thù của Phật giáo Việt Nam; Phật giáo Việt Nam và chủ nghĩa yêu nước; Phong trào Phật giáo 1963; những người đóng vai trò then chốt trong chiến tranh và hòa bình; hoạt động cho hòa bình của Nhất Hạnh; cuộc nổi dậy của Phật giáo năm 1966; và sau cùng là chương thẩm định lại Phong trào Phật giáo dấn thân.  Sách còn có một danh mục để tra cứu, và tiểu sử của các nhân vật có liên quan đến hai chế độ của Ngô Đình Diệm và Nguyễn Văn Thiệu.